Verhoogde PFAS-waarden in eieren omgeving Jelsumer Feart: raadsel waar het vandaan komt
Uit onderzoek van de gemeente Leeuwarden en GGD Fryslân blijkt dat eieren van hobbykippen in de omgeving van de Jelsumer Feart en Lytse Feart verhoogde PFAS-waarden hebben.
Deze waarden liggen hoger dan gemiddeld in Nederland. Vooral kippen die direct contact hebben met de bodem, produceren eieren met hogere concentraties van deze schadelijke stoffen. Maar het blijft een raadsel waar de PFAS in de eieren nu precies vandaan komt.
Geen duidelijke connectie met de vliegbasis
Hoewel de vliegbasis Leeuwarden met een PFOS-vervuiling heeft te maken, kan er nog geen directe connectie worden gelegd tussen beide bronnen van vervuiling. De PFAS-gehalten in eieren blijken vooral verhoogd te zijn bij kippen die direct contact hebben met de bodem.
Lopende onderzoeken naar de vervuiling van waterbodems en oppervlaktewater geven nog geen volledig beeld, waardoor de precieze bron van vervuiling in eieren onduidelijk blijft.
Kippen die in afgesloten hokken worden gehouden, laten vergelijkbare PFAS-waarden zien als hobbykippen overal in Nederland. Hobbykippenhouders krijgen daarom het advies om maatregelen te nemen om contact van hun dieren met de bodem en oppervlaktewater te voorkomen.
Het blijft volgens de gemeente Leeuwarden en GGD Fryslân verstandig om eieren van hobbykippen af te wisselen met eieren uit de supermarkt, die over het algemeen lagere PFAS-waarden hebben.
PFOS
PFOS, ook wel perfluoroctaansulfonaten, zijn chemische stoffen die onder de familie van de PFAS (poli- en perfluoralkylstoffen) vallen. PFOS stoot water, vet en vuil af. Dat is handig voor producten als schoonmaakmiddelen, regenjassen of antiaanbakpannen.
Als mensen het te veel binnen krijgen, kan het op lange termijn kanker veroorzaken en het immuunsysteem aantasten.
Bij een van deze hobbykippenhouders geeft de gemeente het advies om maximaal 0,18 ei per week te eten. Dat komt ongeveer neer op het eten van één ei per vijf weken. Maar in de bodem van deze persoon wordt de risico-index van hoeveel PFAS je mag gebruiken niet overschreden.
De risicogrens van het oppervlaktewater is wel flink te hoog, terwijl het erf van deze hobbykippenhouders niet aan een sloot of open water ligt. De kippen krijgen voer vanuit de winkel en drinken met name water uit de kraan.
Sommige hobbykippenhouders zijn woensdag geïnformeerd over de onderzoeken van de gemeente, anderen krijgen de uitleg donderdag.
Aan het onderzoek van de gemeente Leeuwarden deden in totaal twaalf hobbykippenhouders mee. Het onderzoek naar waar de vervuiling van de eieren dan wel vandaan komt, valt buiten het onderzoek van de gemeente en zou mogelijk door het RIVM gedaan kunnen worden.
