Bodem zo zuur als azijn: dit bos in Fryslân staat op omvallen

Stichting Bargerveen heeft onderzoek gedaan naar de zandbodem in deze drie bossen. Het onderzoek is betaald door de provincie. In Ketliker Skar is er ook nog eens extra onderzoek gedaan. Bij It Fryske Gea schrokken zij van de resultaten.

Districtshoofd Michel Krol: "De verschillende parameters die zijn onderzocht, waren eigenlijk allemaal rode vlaggen. De grond is veel zuurder dan je wilt. Er zit veel ammoniak in de bodem en er zit ook veel vrij aluminium in de bodem. Die dingen bij elkaar maken wel dat wij ons heel erg zorgen maken."

Vrij aluminium is giftig voor veel planten. Wie in het bosgebied een wandeling maakt, ziet dan ook veel dode bomen en veel dood hout op de grond." Hier staat het bos wel op omvallen ", geeft Krol aan.

"De samenwerking met schimmels wordt beïnvloed door deze situatie en we hebben natuurlijk ook een aantal jaren gehad waarbij het ontzettend droog was in de zomer. Dat helpt ook absoluut niet mee voor de vitaliteit van de bomen. Er is wat dat betreft wel heel veel aan de hand waar het bos zich op moet aanpassen."

Deze situatie is dus ook niet van de ene op de andere dag ontstaan, zegt Krol. "Dit speelt natuurlijk al vijftig jaar. Daarbij moet je niet vergeten dat er ooit een enorme zwavellast is geweest. Iedereen kent de zure regen natuurlijk wel. We hebben nog steeds last van die effecten. Eigenlijk is het een soort optelsom die ervoor zorgt dat de emmer overloopt."

Ook nu worden er nog stoffen uitgestoten, zoals stikstof, die in de bodem terechtkomt. Onlangs kwam door meetonderzoek van de Wageningen Universiteit nog naar buiten dat er in veel Nederlandse bossen meer stikstof is gevonden dan de modellen hebben voorspeld.

Voor structurele oplossingen moet je op verschillende borden tegelijk schaken, zegt Krol. "Ook al zou er nu geen enkele uitstoot meer zijn, van welke stof dan ook; ook dan is de situatie door de historische belasting gewoon schrikbarend."

"Dat betekent dat er een aantal zaken moeten gebeuren", gaat Krol verder. "Dat is een opknapstrategie op de bodem zelf en tegelijkertijd moet je ook kijken naar hoe je die neerslag van al die stoffen verminderen."

Voor het bodemherstel wordt nu naar steenmeel gekeken. Dat is gemaakt van superfijn verpulverde rotsen. "Steenmeel heeft een aantal sporenelementen in zich die normaal in de bodem zitten, maar die voor een groot deel door het zuur zijn uitgespoeld", zegt Krol. Dat gaat bijvoorbeeld om calcium en magnesium. Bomen zijn daarvan afhankelijk.

Er is alleen een probleem, zo weet Krol: "De dosering die wij moeten toepassen om weer op een natuurlijke uitgangssituatie te komen, is verschrikkelijk hoog. Dat zorgt voor veel praktische problemen. Het materiaal aanbrengen is al lastig en met zoveel steenmeel wordt het ook nog eens een soort half maanlandschap. Dat wordt nog een hele puzzel voor ons."