Hoe eindeloze pesterijen Jacob-Jan tot wanhoop dreven: "Moest voor iedereen een buiging maken"

Jacob-Jan van der Veen was 15 jaar toen in zijn kamer het nummer 'No More Drama' van Mary J. Blidge op stond. Hij pakte een hamer en dacht 'het is klaar'.

"Ik wilde mijzelf zo hard tegen m'n slaap slaan, dat ik het niet zou overleven." Uiteindelijk liet hij de hamer vallen. Maar bijna had het eindeloze gepest hem in het ravijn geduwd.

Nu het de Week Tegen Pesten is, wil Jacob-Jan zijn verhaal vertellen.

Het pesten begon vanaf zijn achtste en hield aan tot z'n negentiende. Het liet diepe sporen na. Hij maakt hem soms onzeker en van wrok is hij nog niet verlost. "Ik zou het natuurlijk nooit doen, maar soms denk je: als ik die klootzakken voor de auto krijg.."

Het begon op de basisschool. Geregeld kwam hij met tranen in zijn ogen thuis. Dan was het weer zo'n dag.

Sommige pesterijen spoken nog altijd in zijn hoofd rond. Zoals die keer in het fietsenhok.

"Een paar jongens bleven maar zeggen dat ik een luier droeg. Na een tijd werd ik zo kwaad, dat ik liet zien dat het onzin was. Ik liet daarom mijn broek zakken, waarna ik hard werd uitgelachen."

Het zou slechts een splinter van een alle pesterijen blijken. Ook de gymkleedkamer werd een gevreesde ruimte voor Jacob-Jan.

Klasgenoten zeiden hem dat iedereen acht haakjes nodig had om de spullen kwijt te kunnen. "Dat hadden ze dan van tevoren uitgerekend, zodat er voor mij geen plek meer was. En dus moest ik mij in de gang omkleden."

Waarom ze hem moesten hebben, was voor hem een raadsel. Terugblikkend denk hij: "Ik was eigengereid. Uitgesproken. Ik zei wat ik vond, maar deed dat denk ik niet altijd even handig."

Naast Jacob-Jan zelf, gingen ook zijn ouders gebukt onder de situatie. "Soms zaten we met zijn drieën te huilen. 'Hoe kunnen we je toch helpen, jongen?' zei m'n vader, als ik bij hem op schoot zat. Dat raakte me zo: het verdriet van m'n ouders."

Uiteindelijk ging Jacob-Jan naar een weerbaarheidstraining in Leeuwarden. Of 'pestcursus', zoals hij het noemde. Met het hoofd in z'n handen zat hij in lijn 28. Vreselijk, vond hij het.

"Het idee dat je zelf weerbaarder moet worden. Dat maakt me echt kwaad", zegt hij. "Dat jij degene bent die moet veranderen.. dat voelt niet juist. Het probleem ligt immers bij de pesters."

De kinderen op de basisschool kan hij moeiteloos vergeven. Op die leeftijd weet je nog niet goed wat de gevolgen zijn van je gedrag, zegt hij.

Bij de pestkoppen van de middelbare school vindt hij dit lastiger.

Toen hij naar het Bornego College in Heerenveen ging hoopte hij een nare periode af te kunnen sluiten. Maar helaas, de gifbeker bleek nog lang niet leeg.

Ook hier hadden ze de pik op hem. Hij weet het nog goed. Zo verschijnt er voor zijn geestesoog: "Mijn hand werd op mijn rug gelegd en naar boven geduwd. Zo werd ik over het plein meegesleurd en moest ik voor iedereen een buiging maken."

Hij probeerde van alles om het te laten stoppen. "Meelachen als ik bespot werd. Of ze voor te zijn door mezelf belachelijk te maken." Maar het hielp allemaal niet. "Je wordt radeloos."

Het pesten gebeurde meestal in het geniep. Onder toeziend oog van leerkrachten hielden pesters zich 'gedeisd', vertelt hij. "Ze hadden er daarom vaak geen weet van. En ik wilde het toen niet vertellen, omdat ik bang was dat het dan erger zou worden."

Zijn schoolprestaties leden eronder. Hij ging van havo/vwo naar het vmbo. Het leren ging moeizaam. De pesterijen op school nam Jacob-Jan mee naar huis. Hij verkruimelde. "Ik werd onzeker en voelde me verdrietig."

Ook met zijn ouders sprak hij er niet meer over. Thuis was de plek waar hij zichzelf kon zijn en nog een gevoel van vrijheid ervoer. "Als ik dan vertelde wat er op school gebeurde, dan zou dat me terugbrengen naar de pijn."

Na de middelbare school brak de zon door. Er kwam een pestvrije periode. 'De adempauze', noemt de Jouster het.

Jacob-Jan volgde de opleiding tot autoverkoper, in Heerenveen. Hij ontmoette jongens met dezelfde interesses en sloot enkele vriendschappen.

Daar bloeide hij van op. "Zij waardeerden me wel om wie ik was. Drie jaar lang was ik weer vrolijk."

Toen Jacob-Jan een vervolgopleiding in Apeldoorn deed, wachtte er echter weer een donker jaar. Hij was toen 19, en het pesten ging verder.

Hij kaartte het aan bij een leraar. "Ik zal zijn reactie nooit vergeten: 'Op deze leeftijd wordt er niet meer gepest'."

De klas van Jacob-Jan had een eigen chatgroep. Maar zonder hem.

Wat anderen van hem vonden, interesseerde hem inmiddels niet meer zo. Het pesten had hem gehard. Maar toen hij las wat er in deze groep over hem gezegd werd, knapte er iets.

"Over mijn vriendin zeiden ze bijvoorbeeld: 'Als die met Jacob-Jan gaat, moet ze wel meervoudig gehandicapt zijn'." Een paar klasgenoten vonden dat te ver gaan en lieten hem prints van de gesprekken zien.

Hij ging ermee naar de lerarenkamer. Er viel een ijzige stilte toen de gesprekken van hand naar hand gingen. Ze konden bijna niet geloven dat er zoiets op hun school gebeurde.

Inmiddels is de Jouster 35. Het leven laat zich van een andere kant zien. Jacob-Jan is gelukkig met zijn vriendin en heeft een eigen autobedrijf in Heerenveen. "Ik vraag me wel eens af of mijn pesters het ook zo mooi voor elkaar hebben."

Toch zit hij met littekens van al die mentale tikken. De onzekerheid bezoekt hem nog met regelmaat.

Zo kijkt hij liever niet in spiegels. Want ook zijn uiterlijk was reden voor spot bij zijn pesters. "Het gaat steeds iets beter. Maar nog denk ik wel eens als ik naar mijn vriendin kijk: 'hoe kan zo'n mooie dame nou met mij gaan?'. Het zit erg diep."

Een jaar geleden hoorde Jacob-Jan plots No More Drama uit de radio komen. Tot die tijd zette hij dan de muziek af, of liep weg. Te veel emotie. Ook nu sprongen de haren overeind, maar toch hij bleef zitten. Voor het eerst.

Het bleek een kantelpunt. "Ik wilde mijn verleden graag met anderen delen, maar was daar nooit klaar voor. Dit ene moment maakte mij duidelijk dat het tijd was."

Nu vertelt hij erover op scholen. Vrijuit. Alsof de stop er is uitgetrokken. Het maakt hem lichter. Maar belangrijker, volgens hem: "Ik wil pesters laten inzien wat hun gedrag kan aanrichten. Al zou ik maar bij één de ogen openen.."

Bij zijn bezoeken laat hij de aanwezigen een scherpe vouw in een A4'tje maken. Daarna mogen ze er een prop van.

"Ik vraag iedereen daarna om het papier volledig glad te strijken. Dat lukt natuurlijk niet. En misschien dat de kreukels verdwijnen als je er jarenlang een blok beton op legt. Maar de scherpe vouw, die verdwijnt nooit", zegt Jacob-Jan.

"Dat is wat pesten doet."