Cultuurfonds luidt noodklok: "Vooral cultuur buiten de Randstad wordt hard getroffen"
11 september 2024, 06:05 • 3 minuten leestijd
Het beleid van het nieuwe kabinet heeft desastreuze gevolgen voor de culturele sector. Groter nog als bij de beruchte bezuinigingen op de sector onder staatssecretaris Halbe Zijlstra tussen 2010 en 2012. Dat zegt het Cultuurfonds.
Het fonds heeft in samenwerking met gemeenten, private investeerders en culturele belangenbehartiger Kunsten '92 alles laten doorberekenen. Nooit eerder was er zo'n groot onderzoek in de sector.
Vooral cultuur in de regio zal hard worden getroffen.
Volgens dit onderzoek lopen, door verschillende maatregelen van het kabinet, de inkomsten terug met een bedrag van tussen de 250 en 350 miljoen euro. In de periode Zijlstra werd landelijk 200 miljoen euro bezuinigd.
"Vooral cultuur buiten de Randstad zal hard worden getroffen", zegt Cathelijne Broers, directeur van het Cultuurfonds. Ze vindt dat opmerkelijk voor een kabinet dat 'de regio' nu juist zo hoog in het vaandel heeft.
Alarmerend
De oorzaak zit hem in een mix van maatregelen die met elkaar voor een domino-effect zorgen, blijkt uit het onderzoek.
"Naast de verhoging van de btw van 9 naar 21 procent en de verhoging van de kansspelbelasting, worden de gemeente- en overheidssubsidies verlaagd en de giftenaftrek aangepast", legt Broers uit.
Ze vindt het alarmerend dat de hele sector wordt geraakt. "Maar de helft van de instellingen krijgt overheidssubsidie. De andere helft niet, dat deel wordt dan ook zwaar geraakt. Bovendien is er minder kans bij private fondsen omdat er schaarste ontstaat. Het is heel pijnlijk."
Kaarten voor voorstellingen worden door de btw-verhoging een stuk duurder. De verwachting is dat mensen daardoor minder vaak naar het theater of naar een muziekoptreden gaan.
Het Cultuurfonds vindt dat het nieuwe kabinet zich met de btw-verhoging te makkelijk rijk rekent. De publieksinkomsten zullen verder teruglopen, verwacht Broers.
"Het kabinet gaat uit van een inkomstenverlies van 5 à 6 procent, wij denken eerder aan 9 à 12 procent." Want naast de hogere btw, worden nu ook andere kosten doorberekend. "Denk aan de stijgende kosten voor personeel, materiaal en energie."
Ook minder geld van gemeenten
Verder wordt vooral de culturele infrastructuur buiten de Randstad hard geraakt, is de verwachting. "Hier in Friesland is men veel afhankelijk van gemeentegeld."
Maar de landelijke overheid stelt minder geld beschikbaar voor gemeenten om hun taken uit te voeren; er wordt bezuinigd op het gemeentefonds.
"Kunst en cultuur is geen wettelijke taak van een gemeente, dus als gemeenten minder geld krijgen, wordt het eerst op cultuur bezuinigd", volgens Broers.
"De kwetsbare infrastructuur buiten de Randstad wordt nu al schade toegedaan, terwijl een discussie over een nieuw bestel om te zorgen dat er juist meer geld naartoe gaat nog moet gaan plaatsvinden."
Wat het Cultuurfonds erg verbaast, is dat het allemaal maatregelen zijn van de ministeries van Financiën en Economische Zaken.
Deze maatregelen zijn ondoordacht en zo krijgen we ongelukken die men niet had voorzien.
"Het probleem is dat er geen hoofdgedachte achter zit. Het is een ongecoördineerde stapeling van maatregelen. Niemand heeft de moeite genomen om al die maatregelen bij elkaar te leggen. Dat hebben wij nu gedaan. We waarschuwen: berzint eer gij begint."
Het Cultuurfonds wil dat cultuurminister Eppo Bruins van NSC meer de regie neemt. "Deze maatregelen zijn ondoordacht en zo krijgen we ongelukken die men niet had voorzien."
Wat het Cultuurfonds betreft gaat de btw-verhoging van tafel of op zijn minst in de ijskast, om eerst alle effecten beter in kaart te brengen.
