Bomen verdrogen door extreme natheid: dit is hoe dat zit
Regen, regen en nog eens regen. Met die woorden kun je het weer van de afgelopen periode wel omschrijven. Goed voor de bomen en bossen zou je zeggen, maar niets is minder waar.
Het is een vreemd gezicht. Wie door het bos loopt, ziet dat menig boom al een goudoranje kleur heeft en zelfs de bladeren laat vallen. Het zijn herfstachtige taferelen, en dat terwijl de zomer nog maar net is begonnen.
Lysander van Oossanen is boswachter in het Drents-Friese Wold en legt uit hoe dit komt.
"Er zijn bomen die veel last hebben gehad van de natte winter. De plassen beginnen inmiddels wat weg te zakken, maar tot nu hebben de bomen met hun wortels onder water gestaan en daar zie je nu het effect van."
Wat gebeurt er dan met die bomen?
"Het klinkt heel vreemd, maar ze zijn aan het verdrogen. Om voedingsstoffen en water uit de bodem op te kunnen nemen, hebben ze zuurstof nodig uit de grond. Maar omdat alles onder water staat, zit er geen zuurstof meer in de bodem en kunnen ze niks opnemen."
Kijk hier naar de documentaire Boswerk, een ode aan de bomen:
"Ze hebben dus last van verdrogingsverschijnselen, terwijl ze met hun voeten in het water staan."
En wat als dat te lang doorgaat?
"Dan kunnen de wortels afsterven en uiteindelijk gaan rotten, omdat ze niet bestand zijn tegen het continu onder water staan."
Hebben alle bomen er evenveel last van?
"Alle bomen kunnen er last van hebben als ze er niet aan gewend zijn. Maar sommige zijn er wel beter op ingespeeld dan andere. De beuk kan er bijvoorbeeld niet zo goed tegen, terwijl de wilg en de populier veel meer water kunnen verdragen en er heel anders mee omgaan."
"Het ligt dus aan de boomsoort, maar ook aan de locatie en aan hoe lang ze onder water hebben gestaan. Op sommige plekken is het vrij kort nat geweest, op andere plaatsen juist heel lang."
Hoe is de situatie in het Drents-Friese Wold?
"Op sommige plekken zie je dat de bomen het zwaar hebben. Dat heeft ook te maken met hoe het gebied in elkaar zit. Van origine is het een plek met heel veel natte stukken. Er waren vroeger veel vennetjes en veel natte heide."
Het moest in die tijd ten gunste zijn voor de mens, de natuur stond op de tweede plek.
"De mensen konden daar alleen niet veel mee, dus groeven ze sloten om die plekken droog te krijgen. Zo konden er bomen groeien, die vervolgens werden gekapt voor hout. Het moest in de jaren dertig van de vorige eeuw ten gunste zijn van de mens, de natuur stond op de tweede plek."
FryslânDOK 'Boswerk'
De documentaire 'Boswerk' is een liefdevol eerbetoon aan het bos en de boom, naar aanleiding van het gelijknamige boek. De schilderijen en teksten uit het boek worden nog tot 21 juli geëxposeerd in de Mesdag Collectie in Den Haag. Hoe die expositie tot stand is gekomen, is ook te zien in de FryslânDOK.
'Boswerk' wordt zaterdag om 15.25 uur uitgezonden op NPO2 en zondag vanaf 17.00 uur ieder uur op Omrop Fryslân.
"De betere gronden werden vaak omgevormd tot landbouwgrond. Grond die te weinig voedingsstoffen had en te nat was, werd door middel van sloten drooggelegd en gebruikt voor bos."
"Op sommige plaatsen is die omvorming gelukkig mislukt, daar zie je nog steeds vennetjes. Maar op heel veel plekken is het ook wel geslaagd, waardoor je nu bos hebt op plekken die van origine heel nat zijn."
En hoe spelen jullie daarop in?
"We zijn nu bezig om het systeem te herstellen. We zijn sloten aan het dempen, zodat het water niet meer wordt afgevoerd, maar in de bodem kan zakken. Zo kunnen we het grondwaterpeil van vroeger herstellen."
"In een situatie zoals nu, waarin het heel nat is, werkt dat alleen een andere kant op. Eerder was iedere druppel welkom, nu is er wat te veel en daar heeft het gebied ook last van."
Bij zo'n storm als afgelopen dinsdag, is het door de extreme natheid dan ook gevaarlijker in het bos?
"Ja, als de bomen compleet in het water staan, dan heb je kans dat ze eerder omvallen bij een storm dan normaal. Maar bij droogte geldt precies hetzelfde, dan gaan ze ook eerder om."
Ziet het Drents-Friese Wold er door de klimaatverandering over tien jaar heel anders uit?
"Er zullen steeds meer andere boomsoorten komen, die beter bestand zijn tegen de extreme weersomstandigheden. Maar ook doordat we bezig zijn met systeemherstel, zal er nieuwe vegetatie en meer biodiversiteit komen en komen de vennetjes van vroeger misschien weer terug. Dus we proberen nog steeds in kansen te denken."
