Ze waren al in Jubbega: moet Fryslân bang zijn voor de Aziatische hoornaar?

Het wespenseizoen staat voor de deur. De koninginnen werken momenteel druk aan hun nesten. De kans is groot dat ze dat ook ergens bij jou in de omgeving doen.

Er zijn in ons land zo'n 5.000 verschillende wespensoorten, waarvan de Aziatische hoornaar er inmiddels een is.

De Aziatische hoornaar is een soort die van oorsprong niet in Nederland thuishoort. Het insect is tussen de twee en drie centimeter lang en heeft een zwarte borst en zwarte antennes.

Hij is groter dan de meeste wespensoorten, maar net iets kleiner dan zijn naamgenoot: de Europese hoornaar.

Die laatste soort wordt op dit moment in Fryslân veel aangetroffen, vertelt Jelle Pompstra. Hij werkt bij een bestrijdingsbedrijf in Aldwâld.

"Zo'n tachtig procent van de nesten waar we nu voor gebeld worden, is van de Europese hoornaar. De Aziatische hoornaar komt hier nog bijna niet voor, die is hier nog zeldzaam."

De bestrijders hebben het nu nog rustig; ze halen zeven - relatief kleine - wespennesten per week weg. "In de bouwvak, in augustus, zijn dat er veel meer", volgens Pompstra.

Terug naar die Aziatische hoornaars. Want waarom zorgen die bij sommige mensen voor angst? En is dat wel terecht?

Nee, zegt 'Fries om utens' Nathan Veenstra. Hij is bestuurslid van de landelijke Wespenstichting. Er mag zelfs wel wat meer liefde voor de wespen zijn, vindt hij.

"De bijen, die koesteren wij tegenwoordig. Maar wespen vinden wij maar vervelend." En dat terwijl wespen ook bloemen bestuiven en insecten als vliegen en muggen eten.

Fan 'terrorwespen' is zeker geen sprake, zegt Veenstra. "Er zijn eigenlijk maar twee soorten waar mensen regelmatig mee in aanraking komen: de Duitse wesp en de gewone. Die vliegen op zoetigheid af. De Aziatische hoornaar doet dat niet."

De kans dat mensen zomaar worden gestoken door de hoornaar is eigenlijk maar klein, volgens Veenstra. Alleen als mensen dicht bij een nest komen, kunnen de hoornaars defensief reageren.

"Ze komen niet zo snel bij ons in de buurt. Als je gestoken wordt, en je bent allergisch, dan is dat een risico. Maar er is geen groter gevaar dan bij de Europese hoornaar of andere wespen."

Daar komt bij dat de Aziatische hoornaar vaak ook nesten hoog in de boomtoppen bouwt. "We hebben daardoor minder risico dat er iets gebeurt."

Toch brengt de Aziatische hoornaar wel bedreigingen met zich mee. De exoot heeft het voorzien op andere insecten: muggen, rupsen en vlinders.

Maar ook bijen en hommels staan hoog op de lijst. "Die pakken ze graag; een vliegend buffetje", zegt Veenstra. "We begrijpen heel goed dat imkers bang zijn voor hun volken."

"Eén volwassen nest eet in een zomer ongeveer 100.000 honingbijachtige insecten", waarschuwde wespendeskundige Rob Voesten eerder al eens.

"Met één nest gaat dat nog, maar ze kunnen een dichtheid halen van twintig tot veertig nesten per vierkante kilometer. Dat zijn heel wat nesten, dan gaat het met de biodiversiteit ook hard achteruit."

Hoe snel de soort zich in Fryslân zal vestigen, is niet precies te voorspellen. Dit jaar zijn er geregistreerde waarnemingen gedaan in Siegerswoude, Appelscha en Heerenveen.

De verwachting is dat hun aantal de komende tijd, wanneer het warmer wordt, zal toenemen.

Wat moet je überhaupt doen als je een wespennest in de tuin of in de spouwmuur hebt? "Soms is er geen andere mogelijkheid dan een bestrijder te bellen", zegt Nathan Veenstra.

Dat moet volgens hem dan wel de allerlaatste optie zijn. "Ik durf wel te zeggen dat het in meer dan vijftig procent van de gevallen van nu niet nodig is." Als het nest op afstand zit, kun je de wespen beter met rust laten.

En heb je dan toch wespen om je heen vliegen als je op het terras of in de tuin zit: blijf rustig. "De meeste wespen zien heel slecht. Zij gaan op geur en op beweging af."

Een slimme oplossing om ze op afstand te houden: zorg voor een zoet buffetje ergens in de tuin.

"Vooral in augustus; dat is de piekmaand. Leg rijp fruit of jam op een verhoging, dan pakken ze dat en zijn ze zomaar weer weg. En dan hoeven ze niet aan je hapje of frisdrank te komen."