Tineke Schokker vergeet 2 januari 2019 nooit weer: "Ik werd gebeld: 'Er is iets aangespoeld'"

Heel vaak denkt Schokker (71) er niet meer aan, maar onlangs kwamen te herinneringen nog wel een keer boven. "Laatst met de Fremantle Highway, dat schip met allemaal auto's dat ten noorden van Ameland in brand vloog."

Zo nu en dan komen de beelden van vijf jaar geleden ook weer voorbij. "Ik zocht een foto op mijn telefoon, een heel andere foto. Toen kwam ik weer wat foto's van het strand tegen, en bij eentje dacht ik: wat is dat voor een rare foto? Maar dat was al die bende."

Op de vroege ochtend van 2 januari 2019 had Schokker net haar man naar de boot gebracht. "Hij was een dag eerder met mij bij de nieuwjaarsdienst van het eiland. Toen ik hem had weggebracht, kreeg ik een telefoontje van het hoofd van de buitendienst, die zei: 'Er is iets aangespoeld.'"

Nou gebeurt dat wel vaker op het eiland, maar deze keer leek eht erop dat er meer lag dan doorgaans. "We hebben even gewacht tot het licht werd, maar toen zijn we het strand over geweest. Eerst had ik niet het idee dat het zóveel was."

Dat besef kwam gestaag: "Bij het oostpunt van het eiland, bij de jachthaven, zijn we het strand opgereden. Daarna zijn we het hele stuk langsgereden, tot aan de Vliehors. Toen dacht ik wel: dit is heftig."

Het containerschip MSC Zoe was 's nachts - de nacht van 1 op 2 januari - ten noorden van Ameland containers verloren. Via de stroming belandde de eerste lading afval op Vlieland. Daar hadden ze nog geen idee waar het vandaan kwam.

"'s Ochtends vroeg was het meeste al bij ons aangespoeld", vertelt Schokker. "Er dobberde nog wel van alles in zee, zo lag er nog een container in de branding. Maar er lag ook al heel veel op het strand. Eerste dachten we nog: als we bij camping Lange Paal zijn, na een kilometer of zeven, zal het wel voorbij zijn. Maar ook daarna kwamen we nog van alles tegen."

Al snel stonden allerlei eilanders klaar om de boel op te ruimen, maar het leek er nog even op dat ze zouden worden tegengehouden.

"Bij de Veiligheidsregio zeiden ze dat wij het strand niet op mochten. Dat zou gevaarlijk zijn, want er zou gif zijn aangespoeld. Maar wij hadden er al goed naar gekeken en voor zover wij het konden overzien, lagen die containers met gif niet bij ons op het strand. En bovendien: als mensen het wel tegen zouden komen, drinken ze dat heus niet zomaar op."

Daar ging de Veiligheidsregio nog niet mee akkoord. "Hij deed nog even moeilijk", weet Schokker nog.

"Hij zei: 'Ik verbied u het strand op te gaan.' Het zou zelfs consequenties voor mij hebben, als we dat wel deden. Ik dacht: succes ermee, wie zou het nou beter weten? Hij zit in een kantoor in Leeuwarden, wij konden het hier met eigen ogen zien. Ik heb de telefoon opgehangen."

Wachten op officiële toestemming was ook geen optie, wat Schokker betreft. "Binnen de kortste keren zou een groot deel van het afval onder het zand liggen, dus wilden we snel beginnen. Het zou ook de duinen in kunnen waaien, helemaal als er piepschuim af zou breken."

Ze troffen het op Vlieland. "Onze mazzel was dat de rommel wel op te ruimen viel, het was allemaal groot spul. En we kregen hulp van heel veel eilanders, die al vroeg op het strand waren. Ze hadden al door dat het geen spul van grote waarde was, alleen maar toep die opgeruimd moest worden."

Het ging om jasjes, fleecedekens, kuipstoeltjes. "Daarvan lag dan het zitvlak op de ene plek en de poten heel ergens anders. Sommige mensen wilden wel wat meenemen, gewoon als souvenir. Maar uiteindelijk is er ook heel veel weggegooid, want je kon er niets mee."

Zo lag er al gauw een hele bult rotzooi op de gemeentewerf. "Dat was gigantisch. We krijgen bij het opruimen ook hulp van defensie, die bij ons op de Vliehors zit. We hebben hier geen boeren en dus ook geen trekkers, maar op het kamp hebben ze ook werktuigen."

Ook ondernemers hielpen mee. Niet alleen met het opruimen, maar ook met het zorgen voor alle vrijwilligers. "Dat blijft me nog wel het meeste bij. Niet zeuren, maar huppetee: we zetten de schouders eronder. Ondernemers op het eiland zorgden voor het eten en drinken."

Dat was maar goed ook, want het was die dagen erg koud op het eiland. "IJskoud! Ik zat in een pick-up met een soepcontainer achter, zodat de mensen warm konden blijven. Ik wilde meehelpen, maar mij grootste zorg was de mensen."

Zo was de situatie op Vlieland al snel weer normaal, terwijl ze op de andere eilanden stukken langer met de troep zaten. "Ik was heel blij toen het donderdagmiddag, 3 januari, was. Toen was bij ons de grootste bult troep al weg."

Schokker nam in de lente van 2021 afscheid als burgemeester van Vlieland. "De eerste tijd daarna ben ik niet meer op het eiland geweest, je moet je opvolger ook niet voor de voeten lopen. Daarna zijn we er wel een paar keer geweest, deze herfst ook nog. We willen er ook nog eens met mooi weer naartoe."