Van posterplakker naar biografie: Fleur van der Bij kent Loesje door en door

Veertig jaar later verschijnt de biografie, geschreven door Fleur van der Bij, die tegenwoordig in Groningen woont.

"In de jaren '80 waren er veel demonstraties en acties. Maar alles was negatief", vertelt Van der Bij.

"'Weg met de bom', 'Stop kernenergie', 'Nee tegen kruisrakketten'. Een groep actievoerders in Arnhem bedacht aan de keukentafel van hun woongroep dat het anders moest. Dat het positiever moest." Dat betekende de geboorte van Loesje.

Al gauw waren de posters door heel Nederland te vinden. Daarop stonden dan spreuken als 'Leven is het meervoud van lef', 'Aan het eind van m'n zakgeld houd ik altijd een stuk maand over' en 'Tip: stem op een idee niet op een premier'.

Ze hingen ook in Tjalleberd, met dank aan Van der Bij en een vriendin, die met de posters en behangplaksel aan de gang waren.

In haar studententijd in Groningen was Van der Bij lid van het 'Losje-collectief' dat nieuwe teksten en spreuken bedacht. "We zaten dan in een groepje te praten. Over de actualiteit, over het weer, over de studie.... het kon echt van alles zijn. En al associërend en combinerend kwam je dan tot een tekst."

Nadat al die teksten er waren, kon iedereen aangeven welke de besten waren. "En daar zocht de eindredactie dan uiteindelijk een paar van uit die ook echt op een poster kwamen."

De allereerste keer dat Van der Bij bij zo'n sessie zat, bedacht ze een tekst over Afghanistan. Die werd ook gekozen om op een poster te zetten.

"Maar het is eigenlijk not done om te zeggen dat jij die tekst bedacht hebt. Loesje is echt een collectief en je doet het met elkaar. Het is niet de bedoeling dat je jezelf op de borst slaat en zegt dat jij een bepaalde tekst hebt bedacht."

Als studente geschiedenis schreef Van der Bij een essay over Loesje en nu, veertig jaar na de oprichting, verschijnt de biografie. "'Ongeautoriseerd' hoor", zegt ze om aan te geven dat er geen officiële toestemming voor is. Als kan dat natuurlijk ook niet, omdat Loesje niet een persoon is.

Vier jaar lang heeft ze aan het boek gewerkt. Ze sprak met leden van het Loesje-collectief en heeft door zestig dozen met archiefmateriaal gegraven.

Howel ze dacht dat ze alles wist, verbaasde ze zich toch. "Dat archief was echt op zijn 'Loesjes; : alles door elkaar, er zat geen systeem in. Ik heb me er doorheen geworsteld en ben op een hoop manieren verrast en verbaasd. Dat ik dacht: 'Wauw, zit dát erachter!'"

Marx en Lenin

Zo ontdekte ze dat er in de eerste jaren een 'scholingsmodel' van Marx en Lenin achter de spreuken zat. Dat Loesje eigenlijk een middel was om het kapitalisme te verjagen.

Volgens Van der Bij vertelt de biografie zodoende niet alleen het verhaal van Loesje, maar geeft het ook een heel mooi tijdsbeeld van de jaren tachtig tot en met nuy.

In de loop van die veertig jaar heeft Loesje haar ideologische veren afgeschud en na de val an de muur in Duitsland heeft ze vaste voet aan de grond gekregen in (Oost-)Europa. Vandaag de dag zijn er actieve groepen in onder andere Polen, Letland en Oekraïne. Die maken posters in hun eigen taak, maar ondertekenen die wel met 'Loesje'.

Loesje moet het in Nederland niet meer hebben van het plakken van posters, maar van berichten op sociale media. "In de jaren tachtig was Loesje brutaal, maar dat activistische karakter is wel minder geworden. Ze is nu een stuk braver dan toen."