Zonder de rondweg van Warns was een middeleeuwse vete verborgen gebleven
Na bijna 40 jaar is de rondweg rond Warns eindelijk aangelegd. Het dorp was zeer verdeeld over de weg. Maar Stavoren is beter bereikbaar geworden en verkeer hoeft nu niet meer door het centrum van Warns.
De officiële opening was woensdag. Door de nieuwe weg bij Warns en eerder al de rondweg bij Hemelum kun je nu makkelijker in Stavoren komen.
Het heeft zo'n 40 jaar geduurd, maar de nieuwe rondweg bij Warns is eindelijk klaar
Het heeft lang geduurd om alle mensen uit de dorpen zover te krijgen. "Eerst ga je met elkaar in gesprek of dit de oplossing wel is", zegt wethouder Michel Rietman van de gemeente Súdwest-Fryslân.
"Infrastructuur heeft een hoop impact op het landschap. Daarom is er overleg met verschillende kernen: het is heel belangrijk om het gedragen te krijgen in de omgeving. En je hebt altijd voor- en tegenstanders. Die moet je bij elkaar aan tafel krijgen. Dat kost tijd."
Er komt steeds meer verkeer in Súdwest-Fryslân en ook het openbaar vervoer heeft behoefte aan goede wegen. De ontsluiting van Stavoren is reden voor een feestje met oldtimers, ook al is nog niet iedereen blij met de nieuwe rondweg.
Vrachtverkeer
Dorpsbewoner Wilma Deurloo had verwacht dat er nu minder vrachtwagens bij haar langs zouden komen. Maar omdat ze voorbij de rondweg woont, blijft dat hetzelfde.
"Het enige wat ik merk is dat ik nu om een rotonde heen moet, waar ik vroeger rechtdoor kon. Ik moet nu alle auto's voorrang geven. Dat vind ik jammer, want op de fiets zou je gewoon door moeten kunnen rijden. Een auto kan makkelijker stoppen." Ze vindt het er onveiliger op geworden.
Door de aanleg van de weg kwam de locatie van een middeleeuwse stinswier bloot te liggen. Dit is een heuvel waarop in het vroege verleden een stins stond: een stenen huis waarop belangrijke families zich konden verdedigen.
In Fryslân stonden ooit honderden stinzen. Warns had er ook meerdere: eentje aan de zuidkant van het dorp was van Jelmer Ottes Sytsma. Zijn familie belandde in een machtsstrijd met de familie Galama, die een stins aan de noordkant van het dorp had. Schieringers tegen Vetkopers.
Op 15 september 1494 nam Douwe Gales Galama de stins in. Sytsma werd gevangen genomen. In ruil voor zijn vrijlating moest zijn familie de stins opofferen, waarna de Vetkopers de stins volledig afgebroken.
Bij de weg is een informatiebord onthuld door gedeputeerde Friso Douwstra en wethouder Rietman. Het bord vertelt de geschiedenis van de stins en van de archeologische vondsten die zijn gedaan bij de aanleg, van onder meer het geschil tussen de families Galama en Sytsma.
Archeologische vondsten
"We vonden hier de resten van de beschadigde Sytzamastins", zegt gemeentelijk archeoloog Yvonne Boonstra. "Maar ook drie unieke haakbussen, dat zijn primitieve geweren, en heel veel kogels. Er is hier flink slag geleverd in 1494."
Verder zijn er tinnen kannen gevonden. "Die zijn in de gracht gegooid. Blijkbaar was de gedachte: beter in de gracht dan naar de Galamas."
De rondweg heeft de naam Jelmer Sytsmawei gekregen. Als de weg er niet was gekomen, was de oude stins nooit gevonden, zegt Boonstra. De vondsten zullen later te zien zijn voor het publiek.
