De bunker in Grou houdt de verhalen van de Koude Oorlog levend

Gasmaskers in de bunker van Grou © Omrop Fryslân, Klazina Hofstee
Wat heb jij meegemaakt in de Koude Oorlog? Dat wil de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed graag weten. Op de website koudeoorlog.nl worden persoonlijke verhalen van mensen verzameld.
De Koude Oorlog heeft bijna vijftig jaar geduurd, zonder dat er ooit een schot gelost is. Maar ook een oorlog die nooit echt heeft plaatsgevonden, verdient het om herdacht te worden. Met de website koudeoorlog.nl worden verhalen verzameld, zodat ze niet in de vergetelheid raken.
Een oorlog met atoomwapens, daar was iedereen bang voor. De dreiging was groot. Grou was een van de plekken waar een speciale 'atoomproof' bunker werd gebouwd.
Deze bunker kon elk moment worden ingericht als commandopost voor de overheid. Mocht er een bom vallen, dan konden er 150 mensen gewoon doorwerken, volledig afgesloten van de buitenwereld.
Het was een van de BB-bunkers. BB stond voor 'Bescherming Bevolking': een groep burgers die kon helpen als er zich een ramp voltrok. Douwe Boonstra was een van de mensen die werkte voor de BB. En dat was niet geheel vrijwillig.
Commandopost Grou © Omrop Fryslân, Klazina Hofstee
Boonstra was vrijgesteld van militaire dienst en moest daarom verplicht bij de BB. Regelmatig oefenden ze in de bunker van Grou. "Elke winter een keer of acht", vertelt hij. "Als je 18 jaar bent, dan word je daar niet enthousiast van."

Geen spanning

De oefening ging altijd over wat er allemaal moest gebeuren als er een (atoom)bom was gevallen. "Het bestuur hier in de bunker gaf opdrachten door naar buiten toe wat er moest gebeuren."
Buro de Vries zoekt het uit! Mooie documentaires, interessante gasten en verrassende gesprekken. Buro de Vries gaat gemoedelijk de diepte in. Met veel aandacht voor natuur, cultuur en geschiedenis. De deuren van het Bureau zijn zondag open van 11.00 tot 13.00 uur. Zondagavond om 21.00 uur wordt het programma herhaald.
Bang voor een atoombom was Boonstra niet. "We hebben er nooit over ingezeten. Als je in een winterperiode acht keer oefent, dan gaat de spanning er wel af. Dat was ook de bedoeling: vaak oefenen, dan weet je wat je moet doen als de bom valt."
Achteraf was het wel een spannende periode.
Roelof van Gelderen, tegenwoordig locatiemanager van de BB-bunker
Roelof van Gelderen is nu locatiemanager van de BB-bunker. In de tijd van de Koude Oorlog zat hij in militaire dienst, op de Amerikaanse legerbasis van Borgholszhausen, vlakbij Osnabrück in Duitsland.
Elke dag om 12.00 uur werden de 32 raketten getest die daar stonden. "Dan stonden ze klaar om het eventuele Russische gevaar tegen te gaan. Ze stonden opgesteld als dreiging tegen het Oosten."
"Op het moment zelf en op die leeftijd denk je er niet over na", zegt hij. "Maar achteraf was het wel een spannende periode. Er had niet veel hoeven gebeuren of de vlam was in de pan geslagen."
Roelof van Gelderen, Lyda Veldstra en Douwe Boonstra © Omrop Fryslân, Klazina Hofstee
Lyda Veldstra ging regelmatig naar het Oostblok op vakantie. Oost-Duitsland interesseerde haar, omdat haar vader in de Tweede Wereldoorlog tewerkgesteld was in Leipzig. Ze vond het spannend om achter het 'ijzeren gordijn' te gaan, maar was nooit bang.
Toen in 1989 de Berlijnse muur viel en er een einde kwam aan de Koude Oorlog, ging Veldstra meteen naar Berlijn. Daar maakte ze mee hoe blij de inwoners van Oost-Berlijn waren. Eindelijk waren ze niet meer opgesloten achter het ijzeren gordijn.
Dat gevoel van openheid was fantastisch.
Lyda Veldstra
"Dag en nacht gingen mensen de straat op", vertelt ze. "Mensen waren allemaal in een euforiestemming. Wij zijn met de massa meegelopen. Dat gevoel van openheid was fantastisch, ik ben heel blij dat we dat hebben meegemaakt."
Momenteel is Van Gelderen locatiemanager van de BB-bunker in Grou. De bunker is nu alweer jaren een museum. Sinds de inval van Rusland in Oekraïne krijgt Van Gelderen steeds vaker de vraag of de bunker nog wel een veilige plek is als er een atoomoorlog komt.

Angst keert terug

"We zitten weer in een soort Koude Oorlog. Vroeger kregen we een paar keer per jaar de vraag of de bunker nog werkt, nu een paar keer per maand. Mensen worden bang, dat merken wij."
En is hij veilig? Nee is het korte antwoord. De bunker is verouderd. Bovendien was het ook geen 'bomproof' plek, maar je was er wel veilig voor radioactieve straling. "Maar je bent in de bunker nog altijd veiliger dan thuis."
Luister hier naar de reportage over de Koude Oorlog