Minister Schouten leert op werkbezoek over het armoedebeleid in Súdwest-Fryslân en Leeuwarden

Ze was naar Fryslân gekomen naar aanleiding van een gesprek met partijgenoot Carlijn Niesink. Schouten zei dat ze het lastig vond om mensen goed te bereiken met allerlei regelingen. In Súdwest-Fryslân, waar Niesink werkt, lukt dat al wel heel goed. Daar gaan medewerkers actief naar dorpen toe om daar mensen te helpen met het uitleggen en aanvragen van regelingen.

Het gaat zelfs zo goed dat al zo'n 95 procent van de inwoners met een inkomen tot 120 procent van het wettelijk minimum energietoeslag aangevraagd en ook gekregen heeft.

De gemeente loopt alleen wel tegen problemen aan, vertelt Wiesje Vrijburg. Zij is projectleider van het project SWF Tichtby, bedoeld om mensen te helpen bij het aanvragen van regelingen: "Het regelluw maken, zou ik haar mee willen geven. En stabiliteit, want het sociale domein is heel dynamisch."

Daarom pleit zij bij minister Schouten voor eenduidigheid als het gaat om regelingen. Vrijburg: "Als het iets overzichtelijker is, is dat wel handig voor de Nederlanders."

Ook de regeling voor tasjes met ontbijt moet overzichtelijker. Het Rode Kruis en het Sociaal Collectief geven die op een aantal punten in de gemeente uit. "Ik ben daar heel erg blij mee", zegt Sarah, zij is moeder van twee meisjes. Zonder de tas zouden haar kinderen 's ochtends met een minder goed gevulde buik naar school gaan.

Ytsje kreeg eerst ook een tas. Nu heeft ze een pasje. Daar kan ze boodschappen mee doen: "De boodschappen zijn heel duur. Ik heb drie kinderen, één puber. Die eten veel. Ik kan anders niet rondkomen."

Wethouder Marianne Poelman hoopt dat de minister wil kijken naar meer rijksgeld voor dit soort projecten. Nu wordt het betaald met subsidie van de gemeente, schenkingen en bijvoorbeeld een bijdrage van het jeugdeducatiefonds. "We hebben het hier doorontwikkeld, ook anoniemer gemaakt. Dat zou ook landelijk kunnen. Dan wordt het laagdrempeliger."

Na Sneek was Leeuwarden aan de beurt. In wijkcentrum Heechterp-Schieringen werd ze bijgepraat over de initiatieven in de stad om armoede te bestrijden. Leon de Vries is een van die mensen die zich daar voor inzet. "Mijn boodschap aan de minister was dat de hulpverlening makkelijker toegankelijk moet zijn. Geen wachttijden voor als je contact zoekt met je schuldeisers."

De Vries had zelf 'geluk'. Vlak voordat hij echt de bodem had bereikt, werd hij geholpen. Met die ervaring ziet hij nu dat steeds meer mensen in de problemen komen: "Wat ik opvallend vind, is dat er een grote groep mensen is die keihard werkt, tweeverdieners die de eindjes niet meer aan elkaar kunnen knopen. Die lopen tegen een heel groot probleem aan. Ze werken van negen tot vijf en de schuldeisers ook. Voor die mensen is de hulpverlening niet toegankelijk."

Schouten erkent dat de armoedeproblematiek heel groot is. Maar ze ziet ook dat er veel aan gedaan wordt door de gemeenten en andere instellingen. Ze is voornamelijk blij dat ze met eigen ogen heeft gezien dat het best kan lukken met minder regels.

"Je ziet bijvoorbeeld in Súdwest-Fryslân dat ze een systeem hebben waar mensen makkelijk en snel kunnen zien waar ze recht op hebben. Daar kunnen we landelijk ook meer mee, het idee dat je niet telkens opnieuw alles moet inleveren, maar om te kijken of die gegevens al bekend zijn."

Dat de armoedeproblemen toenemen, ziet minister Schouten ook. Uit onderzoek blijkt dat 6 op de 10 huishoudens moeite heeft om rond te komen. "We zien dat door alle hoge prijzen meer mensen in de problemen komen", vertelt Schouten. "Er zijn heel veel opties om die groep tegemoet te komen. Maar wat ook opvalt, is dat het veel jongeren zijn. Het gaat dan ook om het aanpassen van je gedrag als je minder geld hebt."

In Leeuwarden krijgen kinderen uit groep 8 financiële les. Ze leren daar spelenderwijs om keuzes te maken als het inkomen wegvalt. Dat is lastig, merken de schoolkinderen. "Ik ben m'n auto kwijt", roept een van de kinderen. De ander moet schrappen in het tv-abonnement en weer een ander moet stoppen met sporten.

Het doel van de les is simpel, zegt docent Peter de Winter. "Ze moeten keuzes maken. Eerst hebben ze een heel hoog inkomen, daarna 1.500 euro en dan worden ze ontslagen." Het schrappen is zo makkelijk nog niet, maar het lukt de meesten om geld over te houden, ook al is het maar vijf euro.