Uitstoot vliegbasis Leeuwarden voortaan gemeten: Frisian Flag als vuurdoop

Op vliegbasis Leeuwarden zijn ze druk bezig met de voorbereidingen op de toekomst van een groot aantal buitenlandse vliegtuigen. De komende twee weken wordt twee keer per dag een missie gevlogen boven de Noordzee.

Er doen toestellen mee uit Nederland, Italië, Canada, Frankrijk en de Verenigde Staten. De luchtmachten van Duitsland en Groot-Brittannië doen ook mee, maar vliegen vanaf de eigen basis.

Dat is jammer, zegt oefenleider 'Joker': "Dat is het zeker. De oefening is hier in omvang dan ook minder groot. De landen hebben daarvoor gekozen, omdat ze met de inzet aan de oostgrens van het NAVO-gebied andere prioriteiten hebben."

De oorlog in Oekraïne speelt mee op de achtergrond, maar het verandert niks aan de inhoud van de oefening. "We oefenen dat wat de verschillende luchtmachten willen. Maar je ziet wel dat dit soort internationale samenwerkingen van groot belang zijn, zeker nu", zegt 'Joker'.

Het hoofd operaties van de vliegbasis, Olivier Bok, is het daarmee eens: "De oorlog speelt zeker mee in het achterhoofd. Dat het dus best wel een keer echt kan zijn. Dat benadrukt het belang van zo'n oefening."

De oefening betekent een grote personele inzet. Die komt op een moment dat de luchtmacht het druk heeft. Naast Frisian Flag patrouilleren Nederlandse toestellen aan de oostgrens van het NAVO-gebied

"Ja, het is een beetje druk", zegt Blok. "We kunnen dat aan en dat laten we zien. We bereiden ons tegelijk met de oefening voor op inzet in Bulgarije en we vliegen ook de luchtruimbewaking aan de Oostgrens met F-16's vanuit Volkel. We hebben wel gekeken of er voldoende deelnemers zijn en wat wij zelf kunnen inzetten. Dat is gelukt en dus kan het goed doorgaan."

Bij het vliegen wordt geprobeerd om de overlast voor omwonenden zoveel mogelijk te beperken. "Alle vliegers krijgen de instructie over hoe ze moeten vliegen om de geluidsoverlast zoveel mogelijk te beperken. Er zijn twee piekmomenten qua geluid: aan het begin van de ochtend en begin van de middag."

In de omliggende dorpen bereiden ze zich ook voor op Frisian Flag. Daar willen ze kijken naar hoe het zit met de uitstoot van fijnstof. In dorpshuis Nij Franjum in Marsum hebben zo'n twintig omwonenden van de vliegbasis een speciaal apparaat gekregen dat de de uitstoot meet.

Het onderzoek komt er na aandringen van de dorpsbelangen. Geert Verf van dorpsbelang Marsum is blij met ze nu kunnen meten: "Wij hopen zo inzicht te krijgen in wat er uitgestoten wordt. De komende twee weken met Frisian Flag zal dat naar verwachting extreem zijn. Maar wij meten niet alleen nu. We hebben het doel deze kastjes langer te laten hangen."

Om een zo goed mogelijk inzicht te krijgen, worden de meetkastjes verspreid in de omgeving. Verf: De A31 en de Noardwesttangent, twee drukke wegen, zorgen ook voor fijnstofuitstoot. De stook van houtkachels ook. Daarnaast is er vervuiling vanuit de stad Leeuwarden. Dar willen wij in dit onderzoek ook goed rekening mee houden."

Het onderzoek wordt begeleid door onderzoeker Theo Jarriens van Rijksuniversiteit Groningen. Hij heeft al veel van dit soort kastjes staan: "De bewoners zijn hier bezorgd over de luchtkwaliteit. Zeker nu met Frisian Flag. Met deze kastjes krijg je echt een goed inzicht in de luchtkwaliteit."

Na de oefening willen ze de eerste resultaten bestuderen. Door langere tijd te meten, hopen ze bij de dorpsbelangen een goed inzicht te krijgen over de luchtvervuiling door vliegbewegingen.