Neem geen risico's met de Wadden, waarschuwt UNESCO-commissie

De Nederlandse UNESCO-commissie heeft donderdagmiddag in Den Haag Tweede Kamerleden gewaarschuwd om voorzichtig te zijn met het Wad. "De natuur staat enorm onder druk", zo zegt algemeen secretaris Marielies Schelhaas van die commissie.
De Waddenzee bij Ternaard © Remco de Vries/Omrop Fryslân
"Neem geen risico's en vermijdt schade", was dan ook haar advies in een rondetafelgesprek over het Wad.

Mazen van de wet

Schelhaas ziet ook dat in andere belangrijke natuurgebieden in het buitenland gezocht wordt naar 'mazen' in de wet om 'ja' te zeggen tegen nieuwe menselijke activiteiten. Daarmee lopen de kernwaarden van het Wad - op basis waarvan het de status van werelderfgoed heeft gekregen - echter wel gevaar.
Omdat het niet goed gaat met de natuur op en bij het Wad 'kan er niet veel'. Zij was een van de verschillende deskundigen en belanghebbenden die de Tweede Kamer bijpraatten over hoe je tot een gezonde Waddennatuur moet komen. UNESCO is een organisatie die deel uitmaakt van de Verenigde Naties en heeft het Wad de werelderfgoedstatus gegeven.

Nieuw beleid

De Kamerleden zijn uitgenodigd door minister Minister Christianne van der Wal van Natuur en Stikstof om mee te denken over nieuw beleid dat veel meer duidelijkheid moet geven over wat er wel en niet kan op het Wad. Dan gaat het bijvoorbeeld over mijnbouw, visserij en het baggeren van vaargeulen.
Een jonge kanoet met wat steenpikkers bij de Zuiderpier van Harlingen. © Omrop Fryslân, Remco de Vries
Dat de Waddennatuur verbetert, is ook in het belang van mensen die economische activiteiten hebben op en bij het Wad, zo maakte Commissaris van de Koning Arno Brok duidelijk uit naam van het zogeheten 'omgevingsberaad', waarin de betrokken Waddengemeenten vertegenwoordigd zijn, samen met andere overheden en ministeries, maar ook de landbouw, de natuurorganisaties, de havens en de wetenschap.
Als het goed gaat met de natuur, geeft dat namelijk ook meer ruimte voor die menselijke activiteiten. Maar zover is het nog lang nog niet, zo vertelde professor Kees Bastmeijer uit naam van de Waddenacademie.

Ruimte verdelen

De grenzen van wat het Wad aan menselijke activiteiten aankan, zijn eigenlijk al gepasseerd, zo vertelde de jurist. Er is volgens hem maar beperkt ruimte om te verdelen en eigenlijk moet je naar een situatie toe met een gezonde buffer. Om bij die ideale situatie te komen, moet je ook kijken of bestaande activiteiten nog wel kunnen. Er zijn in het verleden te vaak vergunningen onterecht verleend, omdat er nog gezonde twijfels waren over de gevolgen voor de natuur.
Een kluut boven het Noorderleeg © Remco de Vries/Omrop Fryslân
Ook directeur Marre Walter van de Beheerautoriteit Wadden drong aan op duidelijkheid over wat er wel en niet kan op het Wad en vroeg daarbij vooral goed te luisteren naar de beheerders van dat Wad en te zorgen voor voldoende geld. De natuurbeheerders willen nu weleens werk maken van het verbeteren van de natuur, zei Arjen Kok van Natuurmonumenten.
De vraag blijft wel hoe minister Christianne van der Wal belanghebbenden bij het maken van dat nieuwe beleid betrekt. Onder andere Arno Brok verwees naar de zogenaamde Waddenagenda 2050, die door vijftig organisaties is ondertekend, ter inspiratie. Op de Waddenagenda is echter ook kritiek omdat er niet genoeg knopen worden doorgehakt.

Evenwicht

Namens vijf kustgemeenten, waaronder Harlingen, vroeg Theo Meskers aandacht voor een goed evenwicht tussen economische en ecologische belangen. Hij vroeg ruimte voor inspraak over het nieuwe beleid om te voorkomen dat er straks geen draagvlak voor is. Lutz Jacobi van de Waddenvereniging vroeg de Kamerleden schadelijke activiteiten tegen te houden, het Wad de ruimte te geven en de natuur met rust te laten.
De zomerpolder van 't Skoar bij Ternaard © Omrop Fryslân, Remco de Vries
De grootste, nieuwe ontwikkeling onder het Wad is natuurlijk de gaswinning bij Ternaard. Staatssecretaris Hans Vijlbrief van Mijnbouw maakte donderdagavond bekend dat de belangrijkste adviseur van UNESCO, de International Union for Conservation of Nature (IUCN), nog voor een besluit over een natuurvergunning voor die gaswinning met een advies zal komen.
Daar heeft de Tweede Kamer eerder om gevraagd, maar het was niet zeker of dat op tijd zou lukken. Er wordt binnenkort ook nog gestemd over een motie die is ingediend door GroenLinks-Tweede Kamerlid Suzanne Kröger, met steun van de PvdA, SP en de Partij voor de Dieren om de Mijnbouwwet nu al zo aan te passen dat ook dit plan niet doorgaat.

Net het juiste moment

Vijlbrief vindt dit echter niet het meest geschikte moment daarvoor, omdat de procedures rond Ternaard nu nog lopen en zoiets kan leiden tot grote schadeclaims. Hij ontraadt de motie dan ook, maar maakte wel duidelijk dat hij gezien heeft dat er geen meerderheid is in de Tweede Kamer voor dit gaswinningsplan.
Sowieso wil hij, zoals afgesproken in het coalitieakkoord, op de procedures rond Ternaard na geen nieuwe vergunningen meer geven voor gaswinning onder het Wad. Dat moet ook wettelijk worden vastgelegd.