Brandaris kreeg honderd jaar geleden gloeilamp: "Als eerste in Nederland"

Het is maandag exact honderd jaar geleden dat de bekendste vuurtoren van Nederland, de Brandaris op Terschelling, een gloeilamp kreeg. De vuurtoren op het Waddeneiland was daarmee de eerste van Nederland met een gloeilamp. "Ik werd er laatst op geattendeerd door de kleinzoon van de man die de lamp mede-ontwikkeld heeft", zegt vuurtorenwachter, of verkeersleider zoals ze tegenwoordig officieel heten, Peter van Suijlekom.
De Brandaris © ANP
De lamp, die toepasselijk de Brandaris-lamp heet, werd in 1920 mede-ontwikkeld door Phillips. In 1879 lukte het Thomas Edison echter al om voor het eerst in het openbaar een gloeilamp te ontsteken. Het duurde dus nog een hele tijd voordat dat op een Nederlandse vuurtoren gebruikt kon worden. Dat was echter niet ongewoon, volgens Van Suijlekom: "Ik geloof dat in 1857 in Engeland al iets van een booglicht was. Dat was gewoon een overspringende vonk. Maar pas in 1907 hebben ze dat in Nederland geïntroduceerd, ook op de Brandaris. Dat gaf toch niet dat mooie effect wat je met een gloeilamp kon bereiken."
Tegenwoordig zit er geen gloeilamp meer in de Brandaris: "Er zit nu een gas-ontladingslamp in. Die wordt ook wel gebruikt op sportvelden om het veld te verlichten. Alleen de kracht bij ons is dat er een geslepen fresnellens inzit. Die versterkt het licht, zodat je hem op zestig kilometer afstand ook nog gewoon kunt zien als het helder is", zegt Van Suijlekom.

Heeft een vuurtoren nog nut?

Elke boot heeft vandaag de dag een navigatiesysteem, waarmee ze presies kunnen zien waar ze zijn. Een vuurtoren lijkt dan overbodig, maar volgens Van Suijlekom is dat niet het geval. "De vuurtoren is wel degelijk nog wel belangrijk. Toen ik tijdens de eerste Golfoorlog op zee zat gooiden de Amerikanen met opzet een fout in het gps-systeem. In plaats van de positie waar ik werkelijk was, zestig kilometer ten noorden van Terschelling, voeren wij volgens de GPS ergens bij Leeuwarden over het land heen", zegt Van Suijlekom.
"Dan moet je toch weer ouderwets met je kaartje, je papiertje en je liniaal een punt zien te zetten in de kaart waar je daadwerkelijk bent. Dan is de vuurtoren een heel makkelijk object om te bepalen waar je bent", aldus de vuurtorenwachter.
Vuurtorenwachter Peter van Suijlekom over de gloeilamp in de Brandaris