Grutto-onderzoeker vindt veel leeggegeten nesten

De grutto's beginnen deze dagen uit de eieren te kruipen. Maar de helft van alle nesten is leeggegeten in de weidevogelgebieden rondom Idzega, voordat het zover is. Dat zegt grutto-onderzoeker Egbert van der Velde van de Rijksuniversiteit Groningen. Een verrassing is het echter niet, want dit zat er aan te komen na het grote aantal muizen in het land vorig jaar, waardoor het aantal roofdieren is toegenomen.
Skrieze ûndersiker fynt in soad leechfretten nêsten
Bij de Vissersboeren en de Lange Hoek tussen de Gaastmeer en Heeg lijkt het zo slecht nog niet, maar dat is dan ook het beste gebied als het om weidevogels gaat. Maar verder is een "vreemd jaar", zegt de onderzoeker die niet de meeste hoop heeft op een goede afloop.
"De predatoren zullen ook wel een tal van de kippen meenemen en als die kippen groter willen worden, moeten die ook eten. En als zij al wat groter zijn, kunnen dat wormen zijn en met de droogte zijn die er bijna niet. Het lijkt ook niet op dat er de komende maand nog wat water aan zit te komen. Dit wordt een rampzalig jaar, maar dat was ook wel wat verwacht", waarmee Van der Velde verwijst naar de predatiegolf na het sterke muizenjaar in 2014.

Bestrijding van predatie

Wat er in het gruttogebied Idzega gebeurt, is ook niet uniek. Vanuit heel Fryslân komen er meldingen en meestal gevolgd door de oproep om de roofdierenstand korter te houden. Maar Van der Velde twijfelt daar over: "De wereld is zo erg aan het veranderen dat ik mij ook wel eens afvraag of dat überhaupt nog te keren is. Je ziet de steenmarter opkomen, de vos was tien jaar geleden al een probleem aan het worden en die loopt ook nog steeds om. En je ziet ook de das hedendaags in de weides wat eigenlijk ook een dier van zandgronden is."
"Er verandert zoveel en ik weet niet of je daar met predatiebestrijding nog het verschil in kan maken. Er wordt natuurlijk wel van alles geprobeerd. Sinds een aantal jaar is er als experiment een steenmarter ontheffing die op meerdere plekken wordt uitgevoerd. Het lijkt op zichzelf wel heel positief uit te pakken, maar ook dit jaar hoor ik uit die gebieden dat daar de nesten nog steeds leeggegeten worden. Je ziet dat andere predatoren het gewoon overnemen."
Onderzoeker Egbert van der Velde van de Rijksuniversiteit Groningen © Omrop Fryslân, Remco de Vries
Dat wil niet zeggen dat er helemaal geen oplossingen zijn. En voor een gezonde populatie weidevogels zou dit geen probleem zijn als er het ene jaar minder jonge vogels overleven als een ander jaar; grutto's kunnen bijvoorbeeld behoorlijk oud worden. Maar nu het al jaren slecht gaat met de weidevogels zijn zij een stuk kwetsbaarder.
Zeker voor de lange termijn pleit Van der Velde voor grotere, aaneengesloten weidevogelgebieden met hetzelfde beheer "waarbij je alle knoppen de goede kant uitdraaien voor de weidevogels." En dat is dan inclusief predatiebestrijding. Van der Velde: "Is mijn doel groter en ga je voor herstel van de biodiversiteit in het algemeen, dan denk ik dat je op landschapsschaal veel dingen moet veranderen. Dat moest aan de knoppen van de landbouw draaien, want dat zijn de grootgrondbezitters van Nederland."
Eén en ander roept wel de vraag op of Van der Velde het nog wel leuk vindt zijn veldwerk te doen? Van der Velde: "Ik heb mijn 'ups en downs'. En dat gaat zo'n twintig tot vijftig keer per dag op en neer. Ik heb veel verschillende gebieden en wij zijn hier eventjes in een reservaat geweest. En hier gaat het op het heden nog goed. Dus daar haal ik mijn energie dan vandaan en dan voel ik mij weer eventjes opgetogen."
"Maar het kan best zo zijn dat ik op een ander moment op een andere plek kom waar veel is gegeten of waar veel wordt gemaaid en dan gaat die 'up' weer eventjes naar benden. Maar over het algemeen vermaak ik me prima. Ik kom al sinds de tijd dat ik een klein jongetje was in de weides en dat doe ik nog altijd met veel plezier."