15.000 medailles voor de Fietselfstedentocht worden met de hand gemaakt in Zeist

Al meer dan twintig jaar worden de medailles in Zeist gemaakt. Het is een van de weinige fabrieken in Nederland die dit nog op originele wijze en met de hand doet.

Het hele proces begint met het maken van de mal waarmee de medaille kan worden gedrukt. Ieder jaar staat er een andere stad op de medaille. Dit jaar is de eer aan IJlst.

Niet alleen de naam van de stad wordt erop gedrukt, maar ook een gebouw of monument dat die stad typeert. Dit jaar wordt de voormalige fabriek Nooitgedagt in het metaal gezet.

Nadat de stempel is gemaakt, en de kruisjes zijn uitgesneden, is het tijd om de medaille te drukken. 15.000 kruisjes liggen in bakken klaar om gedrukt te worden.

Met de hand worden de kruisjes stuk voor stuk in de machine gelegd, waarna er met veel kracht een stempel in wordt gedrukt. De symbolische eerste slag wordt sinds een paar jaar gedaan door het rayonhoofd van de stad.

Dit jaar mag rayonhoofd van IJlst, Hendrik de Leeuw, achter het apparaat plaatsnemen om de eerste medaille te slaan. "Bijzonder", zo vertelt hij terwijl hij de medailles stuk voor stuk in de machine legt.

"Ik ben nu vier jaar rayonhoofd. Het is voor mij de eerste keer dat ik dit zo meemaak. Dan is dit wel een bijzonder moment."

Met een delegatie van het bestuur en het andere rayonhoofd krijgt hij een rondleiding door de fabriek, waar ze alle stappen uitgelegd krijgen door adjunct-directeur Wido van der Hoorn.

Sinds 2023 reist voorzitter Stephan Rekker van de Fietselfstedentocht samen met het rayonhoofd van de stad die op het kruisje wordt gedrukt, af naar Zeist.

"We willen zelf, maar ook aan de rayonhoofden laten zien hoe die medaille eruit komt te zien en hoe die wordt gemaakt. Dan krijgt die ook meer waarde."

Voordat de medaille klaar is gaat het nog door minimaal vier handen. "Het is enorm veel werk", zegt Van der Hoorn. "Voordat een medaille in een doosje zit, zijn we wel een paar uurtjes verder."

Dat het zoveel werk is, verbaasde voorzitter Stephan Rekker van de Fietselfstedentocht toen hij het voor de eerste keer zag. "Ik dacht dat het heel simpel was", zegt hij.

"Vooral het handmatige werk is echt opvallend. Hoeveel er nog met de hand wordt gedaan is denk ik uniek. Dan krijg je ook een hele mooie, unieke medaille."

Het zou misschien wel makkelijker kunnen, geeft Van der Hoorn toe. "Alleen deze oplage is dermate klein dat het nog niet te automatiseren is. Je kan het misschien wel in het buitenland geautomatiseerd laten drukken, maar dan krijg je niet deze kwaliteit."

Van de medailles van de Nijmeegse Vierdaagse tot de kampioensschaal van de eredivisie: bijna alle nationale medailles en prijzen worden hier gemaakt. En als er ooit weer een Elfstedentocht op het ijs komt, worden ook die kruisjes hier gemaakt.

Het blijft bijzonder om de medailles - ook na twintig jaar - te maken voor de Fietselfstedentocht, vertelt De Leeuw. "Het is een enorme eer."

"Je moet je voorstellen dat de mensen meer dan 200 kilometer op de fiets hebben gezeten en dat jij dan het cadeautje voor hen mag maken. Dat is heel speciaal."