Winterverblijf grutto's in Senegal vol gif, Friese onderzoekers komen in actie

Senegal4
Grutto's zoeken voedsel tussen het afval in de buitenwijken van Saint-Louis © Birdeyes
Friese grutto-onderzoekers van de onderzoeksgroep Birdeyes in Leeuwarden zetten zich niet alleen in voor een vogelvriendelijkere landbouw in Fryslân. Ze doen dat ook in Senegal, samen met Duitse collega's.
's Winters zitten er veel grutto's in een nationaal park in de delta van de Senegalrivier. Met dammen is de rivier daar afgesneden van de zee om met het zoete water grootschalige rijstteelt op te zetten. Daarbij worden veel bestrijdingsmiddelen en kunstmest gebruikt.
Hoeveel pesticiden ze daar in het water vinden, maar ook in de vissen die de mensen eten, is echt smerig.
Onderzoeker Jos Hooijmeijer
Het nationaal park waar de vogels zitten, is veranderd in een soort afvoerputje waar dat allemaal bij elkaar komt.
"Hoeveel pesticiden ze daar in het water vinden, maar ook in de vissen die de mensen eten, is echt smerig", zo zegt Jos Hooijmeijer van Birdeyes.
Birdeyes is de onderzoeksgroep rondom hoogleraar trekecologie Theunis Piersma van de Rijksuniversiteit Groningen. Het project in Senegal is nog maar net begonnen en wordt met Europees geld betaald.

"Dan schrik je"

Naar die bestrijdingsmiddelen wordt ook onderzoek gedaan, zo zegt Hooijmeijer. "Twee jaar geleden hebben wij de levers eruit gehaald bij een aantal dode grutto's die we hebben gevonden en die hebben wij bij Naturalis laten analyseren."
"Dan schrik je van de hoeveelheid gif die daar in zit", stelt Hooijmeijer. "Wij zijn nu met de Wageningen Universiteit bezig om het spoor te volgen waar de vogels dat gif binnenkrijgen."
Senegal1
Een moerasgebied dat door het zouter worden van het land is aangetast © Birdeyes
Met behulp van Europees geld wordt nu geprobeerd de situatie te verbeteren voor zowel de vogels als de mensen. Want van de manier waarop er nu rijst wordt geteeld, wordt het land zouter. Dat leidt er toe dat er steeds meer land niet of voor een relatief korte periode bruikbaar is voor de landbouw.
Er liggen nu twee oplossingen. Voor de korte termijn zou de aanleg van een soort ringvaart rondom het nationaal park kunnen helpen.
Voor de langere termijn wordt er gedacht aan een andere vorm van landbouw. Hoe kun je bereiken dat het aantrekkelijk is om een goede boterham te verdienen zonder al dat gif en die kunstmest?"

"Van onderop"

Wat de grutto-onderzoekers niet willen, is dat zij daar even langskomen om te vertellen hoe het moet.
Hooijmeijer: "Daar moeten wij inderdaad goed op letten. Deze projecten hebben alleen maar kans van slagen als de mensen er zelf het nut van inzien. Daarom doen wij dit ook helemaal van onderop, met de lokale gemeenschappen die er wonen. Bijvoorbeeld met de lokale partner van de vogelbescherming en de lokale autoriteiten."