Recensie Allinnich Anna: het wordt altijd wel weer licht!

indexfoto Allinnich Anna
Henk te Biesebeek beschouwt Allinnich Anna © Omrop Fryslân
De voorstelling Allinnich Anna zou vooral een grote therapeutische waarde hebben voor toeschouwers met een 'niet-aangeboren hersenletsel'. Dat mag zo zijn, maar juist de theatrale waarde van het stuk liegt er niet om. Nynke Heeg bijvoorbeeld speelt de hoofdpersoon zo overtuigend dat de toeschouwer in het hart wordt geraakt. Mooi!
Het begin van voorstelling hakt er meteen in. Een vrolijke vrouw die hulpeloze, verminkte en verstoten beesten liefdevol opvangt in haar dierenpension. In haar huiskamer speelt ze liefdevol met haar hond Jacob.
Dan valt ze zomaar neer, getroffen door een herseninfarct. Van de ene op de andere dag kan ze niets meer. Haar lichaam functioneert niet meer en ook praten lukt haar niet. Opgesloten in haar eigen gedachten. Wat gaat er gebeuren met haar dieren, wat met haarzelf?

Jeugdvriend

Haar hond Jacob begrijpt er ook niets van. Hoe zielig zijn likken en emotionele geblaf zonder resultaat blijft. Gelukkig wordt Anna nog net op tijd gevonden door haar dierenarts en jeugdvriend Klaas.
Een onvermijdelijk maar moeizame weg van revalidatie en herstel is het gevolg. Een zoektocht vol woede, frustratie en onzekerheid. "Wie ben ik als ik mezelf niet kan zijn?" Maar Klaas blijkt haar steun en toevlucht. "Houd moed, dan komt het goed", is zijn boodschap.
resinsje Allinnich Anna
Stapje voor stapje revalideren: houd moed, dan komt het goed © Jacob van Essen
De voorstelling is gebaseerd op het leven van Tet Rozendal zelf. Zo'n zes jaar geleden alweer, net toen een glansrijke podiumcarrière voor haar lag, kwam ze lelijk ten val. Op haar achterhoofd. Met een zogenaamd 'post concussion syndrome' tot gevolg, een 'niet-aangeboren hersenletsel'.
Ze kon bijna niets meer verdragen. Alle prikkels om haar heen waren haar te veel. "Opgesloten zitten in een wc-hokje terwijl duizend tennisballen je om de oren vliegen", omschreef Tet zelf haar ziektebeeld. Heel langzaam en met behulp van craniosacraal therapie vond ze stapje voor stapje haar weg weer terug. Als mens en als kunstenaar.

Terapy

Natuurlijk is Allinnich Anna niet een op een het verhaal van Tet. Het moest zeker wel kunst blijven, toneel voor iedereen. Maar toch heeft het haar wel geholpen om haar trauma te verwerken. Haar pijn een plek te geven. Inderdaad als een soort therapie. "Ik heb wel drie keer gehuild toen ik de voorstelling voor het eerst zag", geeft ze eerlijk toe.
resinsje Allinnich Anna
En dan ineens is het klaar en valt Anna in een diep gat © Jacob van Essen
Hoofdpersoon Anne wordt gespeeld door actrice Nynke Heeg. Ook voor haar is de voorstelling van therapeutische waarde. Evenals Tet heeft ze een tijd opgesloten gezeten in haar eigen hoofd. Het pad volkomen bijster.
Dat gebeurde toen Nynke haar man plotseling kwijtraakte en zij achterbleef met haar drie kinderen. Het bracht ook haar aan de rand van de gemeenschap. In een soort van passieve overlevingsstand wilde ze het toneelspelen voorgoed opgeven. Ze is blij dat Tet haar voor deze rol heeft gevraagd. Stapje voor stapje kreeg ze de smaak van het toneelspelen weer te pakken.

Strijd

En hoe. Nynke Heeg staat weer op het podium alsof ze nooit is weggeweest. Ze speelt Anna vol kracht en overtuiging. Maar durft ook het worstelen te laten zien. Als het noodlot toeslaat, je leven in duigen valt en het niet meteen lukt om weer overeind te komen. De frustraties die dat oplevert.
Prachtig hoe Nynke alle tijd en ruimte neemt, nee opeist om haar persoonlijke strijd voor het publiek universeel te maken. Aandoenlijk maar ook zeer herkenbaar. Een prestatie van niveau!
resinsje Allinnich Anna
De hond treffend op het podium tot leven gebracht door Romke Gabe Draaijer © Jacob van Essen
Dat geldt ook voor Wybo Smids die de rol van dierenarts en vriend Klaas voor zijn rekening neemt. Dat Wybo zijn karakters vlot en degelijk kan neerzetten, weten we intussen wel. Maar hoe mooi hij dan toch een laatje extra opentrekt en een spiegel van de ziel van Anna wordt.
Knap hoe hij dan de scherven van het emotionele revalidatieproces bijeen weet te houden. En vorm geeft aan de kern van het stuk: dat we altijd moed moeten houden. Hij zingt er zelfs over.
"Het wordt altijd weer voorjaar, al duurt de winter lang. Het wordt altijd weer lente, dus wees niet bang. Achter de wolken schijnt de zon, ook al zie je het nu nog niet, het wordt altijd weer beter, vroeg of laat."

Muziek

Die muziek heeft anders een heel belangrijk aandeel in deze voorstelling. De liederen keurig gespeeld en gezongen door zowel Wybo als Nynke zijn meer dan muzikaal cement tussen de scènes. Ze weerspiegelen namelijk uitstekend de gevoelens van onmacht en verdriet van de personages, die als platte toneeltekst nooit datzelfde effect hadden kunnen hebben.
resinsje Allinnich Anna
De muziek in de voorstelling is meer dan het cement tussen de verschillende scènes © Jacob van Essen
O ja, dan is er nog de hond Jacob. Waarvoor de hond Famke van Tet model heeft gestaan. Die haar door de moeilijkste tijden heeft gesleept. Dit keer echter geen echt beest op het podium, zoals in de voorstelling Bijke van Pier21, maar een soort poppenkastpop in groot formaat.
Zo mooi hoe acteur Romke Gabe Draaijer het dier werkelijk tot leven weet te brengen. Met zijn geblaf en gegrom, de emotionele geluidjes, maar vooral het zwaaien van de staart. Geen makkelijke rol lijkt mij, maar heerlijk gespeeld.

Prikkelvrij

Vanwege het thema heeft Tet ervoor willen zorgen dat mensen met niet-aangeboren hersenletsel zo prikkelvrij mogelijk de voorstelling kunnen beleven. Bij de voorstelling die ik in Burgum bezocht werden daarvoor speciale koptelefoons uitgedeeld.
Maar ook is voor mensen met een trauma een aparte ingang en een prikkelvrije foyer ingericht. Daarnaast worden ook nog lezingen verzorgd over het zenuwstelsel en mogelijke therapieën.
Mooi natuurlijk allemaal. Maar ook zonder dat alles blijft Allinnich Anna gewoon als toneelstuk an sich een heel boeiende voorstelling met veel vermaak. Om over na te denken. Dat dan wel weer.