Staatssecretaris Vijlbrief krijgt dringende verzoeken mee uit Fryslân: "Boor hier niet meer naar gas"

Vijlbrief yn Harns
Hans Vijlbrief in Harlingen © Omroep Zilt, Richard de Boer
Bij gesprekken aan de Friese Mijnbouwtafel, een overlegorgaan van Friese gemeenten, de provincie en Wetterskip, kreeg staatssecretaris Hans Vijlbrief dringende verzoeken mee. In Harlingen hoorde hij de zorgen over de bodemdaling daar aan.
Vijlbrief werd opgeroepen om de gas- en zoutwinning in de provincie af te bouwen. De laatste tijd worden er meer aanvragen gedaan voor gasboringen.
Naast de plannen van de NAM voor gaswinning in de Waddenzee bij Ternaard, heeft mijnbouwbedrijf Vermilion toenemende belangstelling voor het aanboren van kleine gasvelden.

Niet meer boren

Gedeputeerde Friso Douwstra riep daarom nadrukkelijk op niet meer te boren. "Voor het belang van het Wad, voor het UNESCO werelderfgoed, voor de gemeenschap, en eventuele gevolgen, doe dit niet."
deputearre steaten
Gedeputeerde Friso Douwstra © Provinsje Fryslân
Er zijn bijvoorbeeld plannen om te boren in de Grote Veenpolder en de Stellingwerven. "Wij zijn daar met een verzakkende bodem bezig, het moet natter worden. We zijn er nog niet over uit hoe we dat gaan doen. En dan komt er ineens tussendoor: laten we hier ook nog even gas boren. Dat vinden wij niet passen in een samenwerking", zegt Douwstra.
Het liefst ziet de gedeputeerde dus dat de plannen van tafel worden geveegd. "Maar als je dan boort, ook binnen de bestaande boringen, zorg er dan voor dat het geld terugkomt naar hier. Dat het ons helpt te verduurzamen."

Gesprekken in Harlingen lopen weer

In Harlingen lagen de gesprekken met Den Haag nagenoeg stil. De Stichting Bescherming Historisch Harlingen (SBHH) vond de communicatie met Den Haag over de bodemdaling door zoutwinning eerder stroef.
Frisia Zout
Frisia Zout © Omroep Zilt, Richard de Boer
Voorzitter Jarig Langhout noemt het een "constructief" gesprek. "De winst van vanochtend is dat we weer in gesprek zijn met het ministerie van EZK, dat geeft mij weer energie." Dat gevoel hadden de bestuursleden niet bij het vorige gesprek dat ze in Den Haag hadden in december 2022.

Van het kastje naar de muur

Het belangrijkste punt waar lang bij werd stilgestaan, was de 'enorme muur' die de stichting de afgelopen drie, vier jaar heeft ervaren om het ministerie heen. "Toen we met dit meetnet begonnen, hadden we met EZK een goede dialoog die op gelijkwaardigheid was gestoeld. Dat is de laatste jaren helemaal naar de kloten gegaan", zegt Langhout recht voor zijn raap.
Jarig Langhout
Jarig Langhout © Omroep Zilt, Richard de Boer
"We werden van het kastje naar de muur gestuurd, alles kwam stil te staan. We hadden het gevoel aan een dood paard te trekken, gooiden bijna de handdoek in de ring. Als stichting hebben we al in 2018 een duidelijke strategie afgesproken, maar bij EZK (Economische Zaken en Klimaat) kwamen we nergens meer doorheen."
De stichting heeft een aanvullend meetnet gerealiseerd om de daling te meten. Ze willen dat Den Haag de resultaten daarvan erkent als 'adequaat instrument' om bodemdaling door zoutwinning aan te tonen. Op dat punt lopen de gesprekken al jaren vast.
SBHH-bestjoersleden Chris Elsinga, Jarig Langhout en Henk de Jong
SBHH-bestuursleden Chris Elsinga, Jarig Langhout en Henk de Jong © Omroep Zilt, Richard de Boer
Vijlbrief heeft toegezegd meer duidelijkheid te zullen verschaffen over wie kan bewijzen of schade wel of niet door bodemdaling komt.
Voor het eerst is nu ook afgesproken dat het ministerie van EZK aanschuift bij het plan van de stichting en Frisia Zout om een eigen toetsingskader op te stellen voor schademeldingen. Verder zal de staatssecretaris uitzoeken hoe de pot voor schadevergoedingen in de verre toekomst kan worden aangevuld.