De bijzondere verhalen op de muren van het Stedelijk Gymnasium mogen niet sneuvelen

Rektor Eelko Hooijmaaijers by 'syn' Marie Antoinette-skilderij
Rector Eelko Hooijmaaijers bij 'zijn' Marie Antoinette-schilderij © Omrop Fryslân, Casper Slotboom
In de hallen, in alle klaslokalen. Op het Stedelijk Gymnasium in Leeuwarden zijn overal schilderijen te zien. Ze zijn gemaakt door leerlingen en hangen vol met verhalen. Maar nu moet de school verbouwen.
Hij kan er uren over vertellen. Rector Eelko Hooijmaaijers van het Stedelijk Gymnasium in Leeuwarden loopt door de gangen van zijn school en wijst op alle schilderijen die er hangen.
"Dit is gebaseerd op Escher", zegt hij over een schilderij van het wiskundelokaal. "En de leerlingen hebben er hun jaartal in verstopt. Jaren heb ik er naar gekeken, maar sinds kort weet ik dat pas!"
Yn dizze 'Escher-kubus' is it jiertal '98 ferstopt
In deze 'Escher-kubus' is het jaartal '98 verstopt © Omrop Fryslân, Casper Slotboom
Het is iets waar ze op de school erg trots op zijn. Ieder jaar krijgt de zesde klas één nacht de sleutels van de school in handen. Dan maken ze in die nacht een schilderij, dat ze zelf hebben bedacht. Het gebeurt al sinds de jaren negentig.
"Wij weten van tevoren niet waar het schilderij komt en wat er geschilderd wordt", vertelt Hooijmaaijers. "Zij vertellen wat ze bijzonder vinden aan de school. Dat kan een boodschap of ervaring zijn."
Die herinneringen koesteren we meer dan de school zelf.
Rector Eelko Hooijmaaijers
In sommige lokalen hebben docenten ook een 'eigen' schilderij gekregen. "Maar ook docenten die zijn overleden worden geschilderd. Of gekke experimenten die in de school plaatsvonden. Die herinneringen koesteren we meer dan de school zelf", zegt Hooijmaaijers.

Verbouwing

Maar de school zit nu met een uitdaging. Het gebouw uit 1880, ontworpen door stadsarchitect Thomas Romein, moet verduurzamen en dus worden verbouwd. Een hele klus, met alle geschiedenis die in de school hangt.
Voor de stad is het een bijzonder gebouw, zegt Hooijmaaijers: "De buitenkant moet dus niet veranderen. Ook moet de monumentale binnenkant intact blijven. Maar voor ons is het nog belangrijker dat de verhalen die de kinderen in dit gebouw hebben achtergelaten, behouden blijven."

Lena de Leguaan

Die verhalen zijn door de hele school te zien. Sommige staan groot op de muren, maar op de tweede verdieping zit in het biologielokaal in een klein hoekje een schilderij van een leguaan verstopt. Het is de leguaan Lena, die woonde in het lokaal.
"Wij waren ooit begonnen met wat reptielen in het practicumlokaal, zodat we wat meer konden leren over de natuur", vertelt oud-leerling Henk van der Meulen. "In dit leslokaal stonden altijd al veel planten. Daarmee hadden we een hoek gemaakt, waar Lena leefde."
Goed ferstopt yn de hoeke fan it lokaal: Lena de Leguaan
Goed verstopt in de hoek van het lokaal: Lena de Leguaan © Omrop Fryslân, Casper Slotboom
Het was een mooi plekje voor Lena om te leven. Net iets te mooi, vertelt Henk: "Wij dachten dat ze schuw was en daar dus bleef zitten. Maar ze raakte zo gewend dat ze ging zwerven door het lokaal. Bij toetsen ging ze zelfs op de schouders van kinderen zitten."
Henk vertelt over de leguaan als een 'zij'. "Ze was heel klein, dus wij dachten dat het een vrouwtje was. Maar het bleek dat het toch een mannetje was, dus Lena bleek een Leendert!"
Lena krûpte sa op de skouders
Lena kruipt zo op de schouders © Henk van der Meulen
De leguaan zit nu in een vlindertuin in Leidschendam, daar heeft ze alle ruimte. "Maar het is prachtig dat zoiets hier op school mogelijk was", zegt Henk. "Wij konden hier van alles. De docenten deden er alles aan dat zulke projecten hier konden."
Hooijmaaijers kijkt met een glimlach naar de verhalen die worden verteld. "Een school is niet zomaar een gebouw, hier wordt geleefd", zegt hij. "Je wil een plek zijn waar kinderen vrij zijn en dingen willen onderzoeken. Die schilderijen zijn voor ons docenten ook een soort opdracht: 'Niet vergeten! Dit is waar het eigenlijk om gaat.'"
Ald-learlingen Henk van der Meulen en Thirza van Balen
Oud-leerlingen Henk van der Meulen en Thirza van Balen © Omrop Fryslân, Casper Slotboom
Maar als je een verdieping naar beneden loopt, wordt het even wat stiller. Daar hangen drie schilderijen uit de coronaperiode. In 2020 konden de leerlingen geen eindexamens doen, wat terug te zien is in een schilderij. Maar voor de klas van 2021 was de impact het grootst.

'Niet alle wegen leiden naar Rome'

Oud-leerling Thirza van Balen werkte mee aan de David van Bernini, een beroemd standbeeld in Rome. Maar hier heeft hij een mondkapje op. "Eronder staat de spreuk: Alle wegen leiden naar Rome, maar dat is dus niet altijd zo", zegt Thirza. "Daarom staat er 'non' voor. Niet alle wegen leiden naar Rome."
It skilderij fan 2021
Het schilderij van 2021 © Omrop Fryslân, Casper Slotboom
Het is op de school gebruikelijk dat de vijfde klassen op excursie gaan naar Rome. "Dit was het enige jaar dat de vijfde klas niet naar Rome is gegaan", vertelt Thirza. "Het is het eerste ding waarmee je de school binnengehaald wordt. Jarenlang word je voorbereid en enthousiast gemaakt voor die reis."
Thirza zegt dat het voor de klassen een grote klap was: "Mensen braken er echt van. Elke keer veranderde de situatie weer, dus je was er continu mee bezig. Maar op een gegeven moment viel het in het water. Toen was het voorbij."
Er zal bij de verbouwing natuurlijk iets veranderen.
Rector Eelko Hooijmaaijers
Toch vindt Thirza het mooi om weer naast het schilderij te staan. "Het is echt een soort 'throwback'. Het is net weer 2021 en ik sta hier gewoon weer naast bepaalde mensen weer aan dit schilderij te werken. Ik heb zeven jaar op deze school gezeten, het is echt een stukje jeugd."

Schilderijen behouden

En juist daarom wil Hooijmaaijers er alles aan doen om te voorkomen dat de schilderijen sneuvelen bij de verbouwing. "Maar er zal natuurlijk iets veranderen. We willen wel een manier vinden om de paar muurschilderingen die mogelijk moeten verdwijnen, vast te leggen."
Hooijmaaijers gaat er vanuit dat bijna alle schilderijen te behouden zijn. "We zijn in contact met de oud-leerlingen die de schilderijen gemaakt hebben en overleggen daarover. Het zijn geschenken van de kinderen aan ons en die blijven we koesteren."