Oud fotoalbum brengt de historie van Dokkumer sigarenfabriek voor het licht

Een foto van het personeel van De Nijverheid
Een foto van het personeel van De Nijverheid © Lisa Taekema | RTV NOF
De geschiedenis van sigarenfabriek De Nijverheid was al lang in rook gehuld. Maar het schenken van een bijzonder oud fotoalbumpje heeft de historie van de Dokkumer fabriek weer voor het licht gebracht.
Afgelopen zomer kreeg het archief van Tresoar een fotoalbum geschonken van Drukkerij Horstman in Assen. In het albumpje zit een prachtige serie van twintig oude foto's van De Nijverheid.
Deze fabriek en groothandel werd in 1904 opgericht door Siemen Bouma (1881-1962) en was gevestigd in een nog altijd bestaand pakhuis aan het Grootdiep in Dokkum. De foto's in het album zijn in ieder geval voor 1933 gemaakt, toen Bouma een villa voor zichzelf liet bouwen aan het Zuiderbolwerk.
Het pakhuis in Dokkum, dat nog altijd bestaat
Het pakhuis in Dokkum, dat nog altijd bestaat © RTV NOF
De foto's zijn gemaakt door caféhouder Egbert Beitschat (1871-1930) uit Kollum, die al zeker rond 1893 actief was als fotograaf.
Tresoar vroeg Museum Dokkum of daar ook zo'n album in de collectie te vinden was. Zij vonden uit dat er wel een fotoalbum moest bestaan in het depot, maar het lag op een plek waar normaal gesproken helemaal geen foto's bewaard worden.

Ontdekking in het depot

"Dus dat was wel heel erg vreemd", zegt directeur Hans Groeneweg. "Maar we zijn gaan zoeken."
In een doos werden uiteindelijk allerlei spullen gevonden: tabaksbladen, een sigarendoosje en ook het albumpje, verstopt in een leren hoes.
Het museum vroeg Warner Banga van Historische Vereniging Noordoost-Friesland naar meer informatie, maar het bleek dat er niet veel bekend was. Banga besloot daarom met Piet de Haan de archieven in te duiken. "Het album en de vondst daarvan waren eigenlijk de trigger."
Er werd met nakomelingen van de familie Bouma contact opgenomen en ze gingen ook op bezoek bij bewoners van het oude pakhuis, die nog oud boekhoudmateriaal bewaarden van de fabriek.
Een jongen tussen de ruwe pakken tabak
Een jongen tussen de ruwe pakken tabak © RTV NOF
"Het gele pakhuis is rond 1904 sigarenfabriek geworden", vertelt Banga. "Toen zijn Bouma en Van der Werf begonnen als sigarenmakers en -verkopers. Het begon met 10.000 sigaren per jaar, maar het werd opgevoerd tot anderhalf miljoen sigaren in de toptijd."

Trots op de fabriek

De Nijverheid verzorgde op het hoogtepunt zo'n 30 procent van de Friese tabakshandel. Rond die tijd moet ook het idee voor het fotoalbum zijn ontstaan. "Dan kunnen we aan onze klanten laten zien wat voor mooi bedrijf we zijn, moet de gedachte zijn geweest."
In het albums zitten foto's van de buiten- en binnenkant van de fabriek, maar ook een groepsfoto met al het personeel. Het geeft een prachtig beeld van het reilen en zeilen in de fabriek.
Waarschijnlijk zijn er vier albums gemaakt, waarvan Tresoar en Museum Dokkum nu beide een bezitten.