Fries coördinator en juf Seepma: "Onze kinderen zijn de toekomst van de Friese taal"

Suzanne Seepma ûnderwiis fryske rige Fryslân juf Frysk koördinator
Suzanne Seepma © Omrop Fryslân / Eigen foto
Hoe geef je Fries vorm in het basisonderwijs? Welke vakken zouden ook in het Fries kunnen worden gegeven? Het zijn zaken waar Suzanne Seepma zich als juf én Fries coördinator bezig mee houdt.
De Dokkumer doet dat voor schoolkoepel Noventa in Achtkarspelen. Ze denkt mee over het beleid voor Fries en meertalig onderwijs en ziet erop toe dat dat goed staat.
Er is een grote behoefte aan Fries op de basisschool, merkt ze. Daarom wordt op haar school sinds de herfstvakantie iedere week Fryske freed georganiseerd. Op die dag gaat alles op de school, van groep 1 tot en met 8, in het Fries.
"Ik werk in Twijzel en daar zijn de kinderen vaak Friestalig, het Fries is de taal van hun hart, het is hun moedertaal. Het idee is dat we daar met Fryske freed recht aan doen."
Er wordt momenteel gewerkt aan een nieuwe Bestjoersôfspraak Fryske Taal en Kultuer (BFTK). Die moet iedere vier jaar opnieuw worden opgesteld. In de BFTk worden ambities en plannen vastgelegd op het gebied van de Friese taal en cultuur.
Uit verschillende hoeken zijn voorstellen ingediend, bijvoorbeeld uit de cultuur, rechtspraak en het onderwijs. Omrop Fryslân laat in deze serie bekende en onbekende mensen aan het woord over de toekomst van het Fries.
De schoolkoepel is pas net begonnen met de Fryske freed, maar ziet het niet als experiment. "Het is echt een stukje beleid, de bedoeling is wel dat we zo doorgaan."
De kinderen denken er net zo over, vertelt Seepma. "Ze vinden het echt heel leuk. We proberen er spelenderwijs mee aan de gang te gaan. Het lezen passen we er ook wat in."
Lear de lûden Frysk lespakket skoallebern letters
Kinderen leren Fries met een letterspel © Omrop Fryslân, Maaike van der Hoek
Ze is er zeker van dat Fryske freed en aandacht voor de moedertaal van veel kinderen een positieve invloed zal hebben op hun ontwikkeling. "Dat is ook wel aangetoond, dat het belangrijk is om de moedertaal goed aan te leren om later ook andere talen goed te leren."
"Het begint al heel vroeg", legt Seepma uit. "Wij hebben hier ook peuters op school en daar gaat alles ook tweetalig."

Tweetalig gunstig

Dat kinderen naast Nederlands op school ook Fries leren, is volgens Seepma gunstig. "Kinderen die tweetalig zijn, hebben een voorsprong. Heel lang werd gedacht dat het schadelijk zou zijn, dat Fries het Nederlands in de weg zou zitten. Dat is niet waar."
Fryske Freed op skoalle KBS De Oanrin yn Twizel
Suzanne Seepma voor de klas op Fryske Freed © RTV NOF
Seepma geeft les aan groep 7 en 8. Daar wordt het schrijven van het Fries ook een steeds belangrijker onderdeel. "Ik zie het zeker als mijn taak om de kinderen dat mee te geven, ook al worden er nog fouten. Onze kinderen zijn de toekomst van de Friese taal."
Zij heeft liever dat de kinderen wat fouten maken dan dat ze het Fries niet meer gebruiken. "Er zijn mensen die bang zijn om het te schrijven, ik vind het jammer als mensen het niet meer durven."

Taalplan 2030

Vanuit de provincie is Taalplan 2030 opgezet om het Fries in samenwerking met verschillende taal- en onderwijsinstellingen een steviger plek te geven in het onderwijs. Plannen waar Seepma optimistisch over is.
"De ambitie is mooi. Voor ons is het hier echt wel haalbaar om in 2030 op A-niveau te zitten met het Fries. Ik weet natuurlijk niet hoe dat op andere plaatsen is."
Seepma staat als Fries coördinator de hele schoolkoepel van christelijke scholen in Achtkarspelen bij. "Ik help de scholen heel actief om alles op A-niveau te krijgen. Sommigen zijn er al en anderen zijn er bijna." In totaal vallen elf scholen in de gemeente onder hun coördinatie.
Wij hebben hier in Fryslân nu eenmaal een extra vak.
Fries coördinator en juf Suzanne Seepma
Dat de provincie bijspringt om Friestalig onderwijs mogelijk te maken, stelt ze op prijs. De school in Twijzel heeft met de subsidie lesmateriaal kunnen aanschaffen. "Voor groep 3, 4 en 5 hebben we hele mooie letterdozen aangeschaft en verder nog heel veel prent - en lesboeken."
De bodem van het subsidiepotje is echter bereikt, vertelt ze. Ze hoopt dat de provincie de subsidie beschikbaar blijft stellen voor nu en later. Het helpt scholen in Fryslân bij de extra uitdaging die zij hebben, zegt ze. "Wij hebben hier in Fryslân nu eenmaal een extra vak."

"Prachtig stukje van Nederland"

Een extra vak dat niet een last moet zijn, vindt ze. "Het is een prachtig mooi stukje van Nederland, dat wij hier onze eigen taal en cultuur hebben. Leerkrachten en scholen moeten uit zichzelf ook die noodzaak voelen om aandacht te geven aan de Friese taal en cultuur."
Zelf staat ze er positief in. Het Fries leeft en blijft er volgens haar nog wel even. "Ik vind het echt fantastisch om me er mee bezig te houden en ik zal me er altijd voor blijven inspannen. Ik kan er ook niet negatief in staan: het is mijn werk om me ervoor in te zetten."
RTV NOF was in november op KBS De Oanrin in Twijzel op Fryske freed: