Zand op wadplaten verandert door gaswinning

Wadplaten bij Ameland, met links op de achtergrond een booreiland © Bert Meerstra

Het zand op de wadplaten rondom Ameland wordt steeds fijner. Dat komt doordat de bodem zakt door de gaswinning in het gebied.

Dat blijkt uit een onderzoek van het NIOZ (Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee). Het fijne zand heeft invloed op bodemdieren die op de wadplaten leven.

Het NIOZ houdt al sinds 2008 de toestand van de wadplaten in de gaten. Op een kleine 5000 plekken worden monsters genomen. Dat heeft laten zien dat de gemiddelde grootte van de korrels van waddenzand in het gaswinningsgebied 10 procent kleiner is geworden.

Door de gaswinning ontstaan 'kommen' in de bodem, die nu met steeds dunner zand worden gevuld. Zandzaagers, een soort wormen, vinden dat fijn, maar waddenslakjes voelen zich minder thuis, volgens NIOZ-onderzoeker Allert Bijleveld.

Een wadplaat voor de kust van Ameland © Omrop Fryslân, Remco de Vries

Bij de vergunning voor mijnbouwactiviteiten - zoals gaswinning - in het werelderfgoedgebied Waddenzee is afgesproken dat de winning moet worden afgeremd als blijkt dat de natuurwaarden van het gebied aangetast raken.

"Natuurwaarden zijn echter lastig te meten, maar de kwaliteit van de bodem niet", volgens het NIOZ. Het onderzoek liet ook zien dat in de gaswinningsgebieden meer slib op de bodem ligt. Maar omdat er niet wetenschappelijk gemeten is voordat de gaswinning begon, kan niet gezegd worden of de winning voor meer slib zorgt.

Bijleveld pleit voor een uitgebreider onderzoek over meerdere jaren in gebieden waar bodemactiviteiten zijn, zoals zoutwinning bij Harlingen. De samenstelling van de bodem en het bodemleven moeten een maatstaf worden voor mijnbouw onder water, vindt hij.