Fusie ziekenhuizen Sneek en Heerenveen nodig om specifieke zorg in Fryslân te houden

© Omrop Fryslân

Behandelingen dreigen te verdwijnen uit Fryslân als de fusie tussen de ziekenhuizen Antonius in Sneek en Tjongerschans in Heerenveen niet doorgaat. Dat blijkt uit onderzoek van adviesbureau Gupta.

Het adviesbureau is sinds het begin van de plannen over een mogelijke fusie van de ziekenhuizen Tjongerschans en Antonius betrokken. Uit de fusie zou een nieuwe ziekenhuis moeten ontstaan. Als locatie voor dat nieuwe ziekenhuis is Joure volgens de plannen de beste optie.

In opdracht van alle Friese ziekenhuizen en de grootste zorgverzekeraars in Fryslân heeft adviesbureau Gupta onderzocht of een fusie echt nodig is en wat de consequenties daarvan zijn. Tegelijk is er gekeken naar wat er gebeurt als het Tjongerschans en Antonius wel open blijven.

De gemeenteraden van Súdwest-Fryslân en Heerenveen worden deze week geïnformeerd over het onderzoek.

De raad van Heerenveen wordt geïnformeerd © Omrop Fryslân, Hayo Bootsma

De onderzoekers van Gupta schrijven dat het zorgsysteem in Fryslân steeds kwetsbaarder wordt. Er is sprake van personeelskrapte en een sterke vergrijzing. Er zijn meer ouderen en ook meer chronisch zieken. De zorg staat daardoor onder druk en dreigt vast te lopen als er niets wordt gedaan.

Fries probleem

De ziekenhuisbestuurders willen met de fusie problemen in de toekomst voorkomen. Nu gaat het financieel nog goed en kunnen er zelfstandig besluiten worden genomen. Maar wordt nu niets gedaan, dan raken de ziekenhuizen de komende jaren in de problemen. De onderzoekers zien het daarom ook als een Fries probleem.

Dat heeft te maken met de zorgstructuur in Fryslân. Er zijn nu drie algemene ziekenhuizen: Nij Smellinghe in Drachten, Antonius in Sneek en Tjongerschans in Heerenveen. Het MCL in Leeuwarden is een zogenoemd topklinisch ziekenhuis. Daar zijn de meer complexe behandelingen en wordt ook veel wetenschappelijk onderzoek gedaan.

De volumenormen gaan omhoog.
Gupta-rapport

Als een behandeling niet mogelijk is in een algemeen ziekenhuis, worden de patiënten doorgestuurd naar het MCL. Als die stroom opdroogt omdat ziekenhuizen afdelingen niet open kunnen houden, heeft dat consequenties. Het kan da zijn dat je voor een specifieke behandeling naar bijvoorbeeld Zwolle of Groningen moet.

De oorzaak daarvan ligt in de hogere kwaliteitseisen. Zo zijn er landelijke volumenormen voor specialisten. Zo'n norm geeft aan hoeveel patiënten met een aandoening op zijn minst behandeld moeten worden om het specialisme op peil te houden.

Ziekennuis Tjongerschans in Heerenveen © Omrop Fryslân, Aise van Beets

In het onderzoek zijn veel verschillende scenario's onderzocht. Bijvoorbeeld dat er maar twee ziekenhuizen overblijven, zoals het MCL in Leeuwarden en het (nieuwe) ziekenhuis in Joure. Dat is geen optie, omdat in dat geval reistijden toenemen en de kwaliteit van de zorg in gevaar komt.

Maar één scenario

Volgens de onderzoekers blijft er dan maar één realistisch scenario over: houd drie ziekenhuizen overeind, waarvan het nieuwe ziekenhuis in Joure er dan een is. Die locatie is goed bereikbaar en financieel aantrekkelijk.

Het is ook mogelijk om te kiezen voor een nieuw ziekenuis in Sneek en dat in Heerenveen te sluiten. In dat geval zullen volgens de onderzoekers veel patiënten uit het zuidoosten van Fryslân kiezen voor zorg buiten de provincie, bijvoorbeeld in Overijssel. Ook de andere optie, nieuwbouw van Tjongerschans en sluiting van Antonius, is geen wenselijk scenario.

In dat geval moeten mensen uit het zuidwesten van Fryslân veel verder reizen voor zorg. De norm van 45 minuten om bij een ziekenhuis te komen wordt dan door veel mensen niet meer gehaald.

Voor ziekenhuis Nij Smellinghe in Drachten heeft de keuze voor Joure alleen maar positieve consequenties. Dat ziekenhuis groeit en wordt financieel sterker.

Financieel kan het uit

Het sluiten van twee ziekenhuizen en het bouwen van een nieuwe in Joure lijkt op kapitaalvernietiging. Dat is niet het geval, stellen de onderzoekers. In Sneek moet hoe dan ook over tien jaar nieuw worden gebouwd en ook het ziekenhuis in Heerenveen staat een grote verbouwing te wachten. De onderzoekers stellen dat nieuwbouw in Joure binnen drie jaar uit kan.

Ook voor personeel heeft het voordelen. Het werk wordt aantrekkelijker en ook de werkdruk zal afnemen. Als er in de toekomst drie ziekenhuizen over zijn, kan in al die ziekenhuizen 24 uur per dag, 7 dagen per week volwaardige spoedhulp worden aangeboden.

© Omrop Fryslân

De onderzoekers stellen dat er nog veel nodig is om het verhaal goed uit te leggen aan inwoners van de provincie. Maar niets doen is geen optie meer, schrijven ze.

Nog veel werk

Er moet nog veel gebeuren de komende tijd. De plannen moeten verder geconcretiseerd worden en duidelijk worden uitgelegd aan de inwoners van de beide gemeenten. De komende tijd willen ze de zorgen die er leven inventariseren en zoeken naar mogelijke oplossingen.

Uit eerder onderzoek dat gedaan werd in opdracht van de gemeente Súdwest-Fryslân bleek ook al dat een fusie het beste is voor de kwaliteit van de zorg. Duidelijk werd ook dat de reistijd naar het ziekenhuis voor veel mensen zal toenemen.