Stef Bos over 'verfriezen' van zijn liedjes: "Deze taal heeft een oerkracht"

Stef Bos in het Posthuis Theater © Omrop Fryslan

Zanger Adri de Boer bracht dit jaar 'Letter' uit. Een album waarin hij nummers van Stef Bos in een Friese jas stak. Bos vertelt wat hij ervan vindt, tijdens een gesprek waarin de Noord-Hollander ieder Fries woord verstaat. Komt door zijn jeugd, zo blijkt.

'Papa' en 'Is dit nou later': nummers waar de meeste mensen bekend mee zullen zijn. Mochten er Friezen zijn bij wie het geen bel doet rinkelen, dan zorgt Adri de Boer daar allicht voor. De zanger kneedde de liedjes van Stef Bos tot Friese varianten. De bundeling draagt de naam 'Letter', waarmee hij de planken op is gegaan.

In het Fries herken ik mijn moedertaal. En daar ligt de ontroering.
Stef Bos

De twee ontmoetten elkaar enkele keren om het te hebben over het project. Nu het ei is gelegd, is Bos blij dat hij de handen ineensloeg met De Boer. Niet in de laatste plaats omdat het Fries een grote rol speelde.

"Het Fries zit in een Angelsaksisch-Germaans bad. Het is een taal die ik thuis kan brengen. Net als het Noors, Zweeds en Deens. Frans en Italiaans is prachtig, maar de ondertoon voel ik niet", vertelt Bos in het Posthuis Theater in Heerenveen. "In het Fries herken ik mijn moedertaal. En daar ligt de ontroering."

Andere ziel geven

Bos zegt dat "je nooit te eervol moet zijn ten opzichte van het origineel." Want: "Je moet er een andere ziel aan geven. Letterlijk vertalen is verschrikkelijk." Dat heeft De Boer volgens hem begrepen. "Sommige stukken vind ik zelfs beter dan die van mij. Als ik bepaalde nummers weer zou moeten schrijven, dan zou ik bepaalde delen overnemen. Ik word gelukkig van deze nummers."

Momenteel brengt Bos zijn muziek van 'Bitterlief' naar de mensen toe. Het album dat hij opnam in Antwerpen. De producer van dienst, Jo Francken, wist de boel flink op te schudden. "Op teksten waar ik zelf best tevreden over was, kon hij flink kritisch zijn. Vroeger had ik me dan aangevallen gevoeld. Nu denk ik, 'oké, die uitdaging gaan we aan'."

Alsof het de laatste plaat is

De zanger vertelt dat er een noodzakelijkheid moet zijn bij het maken van muziek. Urgentie, zoals hij het zelf noemt. "Jo vertelde me telkens dat ik het gevoel moest hebben dat dit de laatste plaat was die ik nog zou maken."

Iedere voorstelling van Bos wijkt af van de vorige. Hij merkt dat hij gebaat is bij verandering. Om daar voor te zorgen, doet hij een beroep op het publiek. "Mensen mogen mij thuis verzoekjes sturen. Op die manier dwing ik mezelf om een andere setlist samen te stellen. Ik ben 62 jaar en ik denk niet dat het verstandig is om vast te zitten in gewoontes. Ik wil blijven evolueren."

Stef Bos en Willem de Vries © Omrop Fryslan

Zoals gezegd is Stef Bos geen Fries, maar toch verstaat hij tijdens het gesprek ieder Fries woord. Om dat uit te leggen, duikt hij zijn kinderjaren in.

"Mijn moeder was toen ik klein was vaak aan het werk in de winkel. Zij kon dan niet voor me zorgen. Dat deed moeder-overste en Friezin Foegeltsje Wijbrandi. Ik was toen zo'n drie jaar", vertelt Bos. "Ik denk dat ze haar eigen cultuur miste, want ze sprak telkens Fries tegen mij. Die taal is daarom als een soort positief gif in mijn brein gedouwd."

Als je een taal kan behouden, zoals de Friezen dat doen, dan zegt dat iets over de cultuur.
Stef Bos

Bos vindt dat met het Friese album van De Boer de cirkel rond is. "Hij heeft het heel goed gedaan. Zo'n project moet iets toevoegen. En mede door het Fries doet dat het. Die taal heeft karakter en bezit een soort oerkracht. Als je een taal kan behouden, zoals de Friezen dat doen, dan zegt dat iets over de cultuur", meent Bos. "Zij weten: dit is onze identiteit."