Wat betekent de overweldigende winst van Wilders voor Fryslân?

Geert Wilders (PVV) © ANP

Nederland is wakker geworden in een nieuw politiek landschap: de PVV heeft met groot machtsvertoon de Tweede Kamerverkiezingen gewonnen. Maar wat betekent de overwinning van Geert Wilders specifiek voor Fryslân?

Het partijprogramma van de PVV telt 46 kantjes. In het programma, met de titel 'Nederlanders weer op 1', wordt de provincie Fryslân en de Friese taal niet specifiek genoemd. Ook de woorden 'platteland' en 'regio' komen in het programma van Wilders niet voor.

Friese taal

In eerdere programma's is wel het een en ander te vinden over Fryslân. Zo wordt in het programma van 2012 de Friese taal genoemd: die zou haar plek in het openbare leven moeten behouden.

Wilders presenteerde in 2011 in Sint Nicolaasga de PVV-kandidaten voor de Statenverkiezingen © ANP

Twee jaar geleden stond nog in het programma: "Onze taal is Nederlands (en Fries), dus geen overheidsinformatie in het Arabisch of Turks."

Kievitseieren zoeken

Daarnaast benoemde de PVV in 2012 en 2010 expliciet het kievietseieren zoeken. Volgens de partij zou deze traditie in Fryslân gerespecteerd moeten worden, evenals het carnaval in Limburg. De overheid mag daar niet aan tornen.

Asielstop en geen spreidingswet

De PVV richt zich nadrukkelijk op de thema's asiel en migratie. De partij vindt dat 'Nederland weer voor de Nederlanders moet worden'. Daarom moeten grenzen dicht voor de migranten, dat geldt ook voor mensen die vluchten vanwege oorlogen of om politieke redenen.

Als het aan de partij ligt, komt er een 'asielstop': "Asielzoekers doen zich op luxe cruiseschepen tegoed aan gratis heerlijke buffetten, terwijl Nederlandse gezinnen moeten bezuinigen op boodschappen."

Wilders op z'n verkiezingsposter © ANP

Nederland 'puilt uit' van de asielzoekerscentra, vindt Wilders. Zijn partij is dan ook niet voor de spreidingswet, door de PVV bestempelt als de 'dwangwet'. Gemeenten zouden niet gedwongen moeten worden om asielzoekers op te vangen, zo luidt het standpunt van de partij.

Windmolens

Verder keert de PVV zich tegen de bouw van windmolens, die volgens het verkiezingsprogramma uit 2012 "gedrochten in ons mooie Nederlandse landschap" zijn. Wilders noemt daarbij een aantal voorbeelden, waaronder de molens "op mooie plekken in Friesland." Die draaien volgens hem op subsidie en tasten het landschap aan. "Stop met die nutteloze linkse hobby", stelt de PVV.

De standpunten in dit overzicht komen uit de verkiezingsprogramma's van de PVV. Zo'n programma is vooral een wensenlijst. Net als bij andere partijen is het altijd de vraag hoe realistisch die plannen zijn: ideeën moeten in de praktijk ook haalbaar en betaalbaar zijn.

Wilders weigerde zijn programma door het Centraal Planbureau te laten doorrekenen (CPB). Met zo'n doorrekening pluizen rekenmeesters uit hoe de verkiezingsbeloftes uitpakken voor de schatkist van het Rijk. Het geeft inzicht in de haalbaarheid van plannen.

De PVV heeft de financiële plannen niet uitgewerkt, terwijl er wel talloze dure ideeën in staan. Wilders wil stoppen met "allerlei onzinnige subsidies", ontwikkelingshulp en het afdragen van geld aan de EU. Daarmee wil de PVV geld besparen, maar exacte cijfers ontbreken. Door het niet te laten doorrekenen, blijven financiële en economische consequenties onduidelijk.

De PVV wil stoppen met het gasvrij maken van huizen. De partij vindt juist dat gas de schoonste fossiele brandstof is. Daarbij meldt PVV Fryslân tegen wind- en zonneparken te zijn, behalve als een boer zelf de wens heeft een molen of zonnepanelen op zijn erf te plaatsen.

Gaswinning uit Noord- en Waddenzee

Dat de gaswinning in Groningen wordt beëindigd, vindt de PVV goed. Maar in plaats daarvan moet er volgens de partij meer gas en olie gewonnen worden op de Noordzee. De PVV is ook niet tegen gaswinning onder het Wad.

Kolen- en gascentrales moeten openblijven en de PVV wil ook snel nieuwe kerncentrales bouwen. Het huidige klimaatbeleid vindt de PVV "miljardenverspilling" en de wetgeving op dit gebied moet "direct door de shredder."

Stikstofregels schrappen

Wilders vindt dat de stikstofregels geschrapt of op zijn minst versoepeld moeten worden. Het stikstoffonds moet van tafel. "Onder het mom van een niet-bestaand stikstofprobleem worden hardwerkende boeren vakkundig de nek omgedraaid", staat in het partijprogramma.

Geert Wilders in de Tweede Kamer © ANP

De PVV wil geen "onzinnig stikstofbeleid", maar toekomstperspectief en een eerlijke prijs voor boeren. "Het is een totale hetze geworden. De PVV zegt heel duidelijk: nee, wij willen niet minder boeren, maar een einde aan de boerenhaat."

De provinciale fractie PVV Fryslân sluit zich daarbij aan en wil dat het aantal Natura 2000-gebieden wordt verminderd. Dit zijn natuurgebieden die volgens Europese regelgeving beschermd moeten worden. Dat betekent ook dat de stikstofneerslag daar niet te groot mag zijn.

Dorpen bereikbaar, maar geen Lelylijn

De PVV wil stoppen met het uitkleden van het openbaar vervoer en het schrappen van buslijnen in de dorpen. De kosten voor de automobilist moeten omlaag, hetgeen betekent dat de wegenbelasting in ieder geval niet verder verhoogd mag worden.

Het verkiezingsprogramma van de PVV zegt niet veel over het spoor. Wilders vindt dat het openbaar vervoer toegankelijk en betaalbaar moet zijn en de PVV wil dat de NS en ProRail in één groot Nederlands spoorbedrijf komen. Maar Wilders schrijft niets over de Lelylijn, het plan voor een spoor tussen de Randstad en Groningen dat voor een deel ook door Fryslân loopt.

Na 13 jaar krijgt Nederland een andere premier © ANP

De provinciale fractie van de PVV heeft de Lelylijn wél genoemd in het programma voor de Statenverkiezingen. PVV Fryslân vindt dat het Noorden te veel moet inleveren met de Lelylijn, "die het landschap zal doorkruisen en verstoren."

PVV Fryslân is daarmee ook tegen het 'Deltaplan voor het Noorden', dat de aanleg van de Lelylijn wil combineren met huizenbouw. "Wij willen Fryslân niet opofferen om de problemen van de Randstad en linkse politici op te lossen."

Friezen voorrang bij nieuwbouw

PVV Fryslân noemt het Deltaplan een 'idioot plan', maar wil evenzogoed wel meer huizen bouwen. De Friese fractie vindt dat nieuwbouw er alleen moet zijn voor Friezen en zogeheten 'Friezen om utens', Friezen die (nu nog) buiten de provincie wonen. De 17.500 woningen die er tot 2030 nodig zijn, moeten voor de eigen Friese bevolking gereserveerd worden.

Wilders wil meer betaalbare woonruimte, vooral sociale huur, middenhuur en koophuizen. De huurprijzen moeten omlaag en gemeenten moeten sneller vergunningen afgeven.

Wilders in januari op bezoek bij PVV Fryslân © @geertwilderspvv

De PVV vindt dat alle steden en dorpen er wel "een straatje bij" kunnen krijgen. Dus ook buiten de steden moeten er huizen bij komen. PVV Fryslân wil zo veel mogelijk in de steden en dorpen bouwen. Pas als dat niet lukt, is bouwen buiten de bebouwde kom een optie.

Geen sluiting streekziekenhuizen

De partij van Wilders vindt het niet goed dat streekziekenhuizen sluiten en er steeds meer zorg uit de ziekenhuizen verdwijnt door concurrentie. Doordat de zorg te veel is uitgekleed, zijn volgens de partij essentiële afdelingen zoals de spoedhulp en intensive care in de afgelopen jaren onnodig gesloten.

De PVV wil daarom de acute zorg uit de markt weghalen en het juist betalen op basis van de beschikbaarheidsbijdrage, een soort subsidie. Verder wil de partij van Wilders geld vrijmaken om personeelskrapte weg te werken.