Deze Friezen komen (misschien) in de Tweede Kamer

ANP
Max Aardema (PVV) © ANP
Vier Friezen zijn zo goed als zeker van een zetel in de Tweede Kamer. Eentje staat nog in de wacht, en anderen moeten hopen op voorkeurszetels.
Een overzicht:

Max Aardema (PVV)

Max Aardema uit Drachten zit al sinds 2011 in de Provinciale Staten van Fryslân. Hij komt nu voor het eerst in de Tweede Kamer. Aardema staat op plek 19 voor de PVV en zijn partij haalt meer dan dertig zetels. Aardema was eerder actief in Den Haag, als vervangend Eerste Kamerlid.

Aukje de Vries (VVD)

Aukje de Vries uit Leeuwarden zat acht jaar in de Tweede Kamer en was de afgelopen jaren staatssecretaris in het kabinet-Rutte IV. Ze mag nu de Kamer weer in, want ze stond op plek 8 van de kandidatenlijst. De VVD komt uit op 24 zetels. Dat is een verlies, maar voor De Vries meer dan genoeg.

Habtamu de Hoop (GL-PvdA)

Habtamu de Hoop uit Wommels kwam in maart 2021 voor de Partij van de Arbeid voor het eerst in de Tweede Kamer. Deze keer stond hij op plek 12 van de gezamenlijke lijst van GroenLinks-PvdA. De partij haalde zo'n 25 zetels.

Aant Jelle Soepboer (NSC)

Aant Jelle Soepboer uit Niawier gaf zijn baan als FNP-wethouder in Noardeast-Fryslân op, om voor de nieuwe partij van Pieter Omtzigt de Tweede Kamer in te gaan. Dat lukt: Soepboer stond op plek 7 van de lijst van Nieuw Sociaal Contract, die uitkomt op 20 zetels.

Misschien: Tjeerd de Groot (D66)

Tjeerd de Groot uit Woudsend zit in de wachtkamer. Hij zit sinds 2017 in de Tweede Kamer, maar lijkt nu net mis te grijpen: D66 staat op 9 zetels en De Groot stond precies op plek 10 van de lijst. Een definitieve uitslag is er nog niet, dus De Groot mag nog hopen. En anders moet hij het met voorkeursstemmen zien te halen.
Wat zijn voorkeursstemmen?
Een voorkeursstem is een stem die niet is uitgebracht op de nummer één van een partij. Zo kan een kandidaat die lager op de lijst staat, toch een zetel krijgen.
Hoeveel stemmen daar precies voor nodig zijn, is afhankelijk van de kiesdeler. Dat is het totale aantal stemmen dat is uitgebracht, delen door 150 (het aantal zetels in de Tweede Kamer). Een kandidaat die meer stemmen heeft dan een kwart van de kiesdeler kan met voorkeursstemmen in de Kamer komen.

Net niet: Jouke Spoelstra (CDA)

Jouke Spoelstra uit Drogeham moet hopen op een voorkeurszetel, want anders komt hij de Tweede Kamer niet in. De wethouder van Achtkarspelen stond op plek 11 van de kandidatenlijst van het CDA, maar die partij haalt een historisch slechte uitslag: vijf zetels.

Net niet: Mariska Rikkers (BBB)

Mariska Rikkers uit Wolvega had haar baan als wethouder in Weststellingwerf al opgezegd, omdat ze voor de BBB de Kamer in wilde. De peilingen wezen daar ook lang op, maar uiteindelijk eindigt de BBB waarschijnlijk op zeven zetels. Rikkers stond op plek 10. Als de BBB in een kabinet komt en ministers of staatssecretarissen levert, zouden er nog wel wat plekken vrij kunnen komen. En dan kan Rikkers alsnog naar Den Haag.

Net niet: Harry Bevers (VVD)

Harry Bevers uit Leeuwarden hoopt ook op dat scenario. Hij zit sinds 2022 voor de VVD in de Tweede Kamer. Bij deze verkiezingen stond hij op plek 27 van de kandidatenlijst, maar dat is voorlopig niet genoeg, want zijn partij zakt naar 24 zetels. Bij kabinetsdeelname schuiven andere Kamerleden misschien door naar een rol als minister of staatssecretaris, dan heeft Bevers nog een kans.