Spanning loopt op bij omwonenden: raad Tytsjerksteradiel beslist over nieuwe biovergister bij Sonac

Sonac in Sumar © Omrop Fryslân
De gemeenteraad van Tytsjerksteradiel neemt donderdag het besluit of ze wel of niet een 'verklaring van geen bedenkingen' afgeeft voor een nieuwe 'groengasinstallatie' bij Sonac in Sumar. Duidelijk is wel dat een groep omwonenden in ieder geval wel bedenkingen heeft.
Sonac wil een installatie bouwen die dierlijke reststoffen vergist tot gas. Met de installatie kan zo'n 140.000 ton per jaar worden verwerkt.
Dat levert biogas op voor zo'n 12.000 gezinnen. Daarvoor zijn meerdere nieuwe bouwwerken nodig, waarvan drie silo's van 24 meter hoog het meest opvallen.
De provincie Fryslân moet daar een vergunning voor verlenen, maar dat kan pas als de raad van Tytsjerksteradiel een verklaring van geen bedenkingen afgeeft.

Zorgen over geur en geluid

Het college van Tytsjerksteradiel is positief en vraagt de raad om in te stemmen. Omwonenden zijn echter bang dat de nieuwe installatie zorgt voor meer geur- en geluidsoverlast.
Zo moet de nieuwe installatie bij Sonac eruit komen te zien © Sonac
Volgens de milieueffectrapportage en acoustisch onderzoek zou daar geen sprake van zijn. "De geurbelasting van de omgeving zal door de nieuwe installatie niet veranderen en past binnen de huidige vergunning", schrijft het college na vragen van de lokale VVD.
Uit akoestisch onderzoek blijkt verder dat geluidsoverlast maximaal 0,4 decibel hoger zal worden.
"De effecten zijn neutraal of nauwelijks merkbaar, dus daar maken wij ons nu geen zorgen over", zei verantwoordelijk wethouder Berber van Zandbergen vorige week bij het Open Podium, waar antwoord werd gegeven op technische vragen van de raad in aanloop naar de bijeenkomst van donderdagavond.

Vragen

De VVD en de coalitiepartijen FNP en PvdA-GroenLinks maakten van de mogelijkheid gebruik om vragen te stellen. De FNP wilde meer weten over de controle op de geuroverlast en de PvdA-GroenLinks vroeg of de omwonenden de gas die gemaakt wordt ook goedkoop in huis kunnen krijgen.
Op die laatste vraag kon het college nog geen antwoord geven. Dat zal verder worden onderzocht.
Over de geurcontroles schrijft het college: "In de vigerende vergunning geldt een jaarlijkse geurcontrole waarbij voldaan moet worden aan de gestelde eisen/voorwaarden. Eventuele planschade is voor het bevoegd gezag, de provincie."

Inspreker

Bij het Open Podium sprak ook inwoonster en eerder GroenLinks-raadslid Brigitte Scheepsma in. "Ik kom een paar bedenkingen brengen", zo zei ze aan het begin van haar verhaal.
"We weten allemaal dat als nu een fabriek als Sonac weer gebouwd zou moeten worden, dat hij niet weer op die plek terecht zou komen. Zo dichtbij de bewoonde wereld. Die krijgen we niet meer weg, die staat er. Maar om daar dan nu zo'n grote uitbreiding aan toe te voegen..."
Brigitte Scheepsma tijdens het Open Podium © Gemeente Tytsjerksteradiel
Scheepsma heeft verder haar vraagtekens bij het groene dat aan het gas wordt toegeschreven. De resten van de vleesverwerkende industrie zijn volgens haar per definitie niet groen, omdat deze industrie sowieso een groot milieueffect heeft.
"Neemt niet weg dat het goed is om resten op te ruimen. Dus als Sonac dat doet is dat nuttig, maar het is wel raar om dat duurzaam te noemen", zei ze bij het Open Podium.

Wakker van de geur

Via sociale media heeft een andere omwonende, Jellie Herder, een oproep gedaan om de zorgen die leven te delen met de griffie. Meer dan 15 mensen hebben dat al gedaan, zo blijkt uit de ingekomen stukken.
"Ik weet niet eens zeker of ik wel tegen ben", zegt Herder, die op zo'n 500 meter van de fabriek woont. "Maar ik maak me wel zorgen over het geluid en de geur. Ik word nu soms 's nachts wakker van de geur, als dat maar met een fractie toeneemt, dan word je daar niet blij van. En wat doet het met de gezondheid?"
Sonac in Sumar © Omrop Fryslân
"Als Sonac kan garanderen dat er geen extra overlast komt, of als ze bereid zijn om het weer plat te gooien als dat wel zo is, dan mag het om mij komen", zegt Herder. Mogelijk komt Herder bij de bijeenkomst met een ludieke actie, maar zeker is dat nog niet, liet ze woensdag weten.
Ook als de raad een positief besluit neemt over de installatie, gaat Herder door met haar strijd. "Dan kloppen we aan bij de provincie", zegt Herder.

Tweede keer

Het is al de tweede keer dat een bedrijf een biovergister in Tytsjerksteradiel wil bouwen. In 2017 haalde een voorstel voor zo'n installatie van Engie het echter niet in de gemeenteraad.
De raadsvergadering begint donderdag om 19.00 uur. Of er een definitieve beslissing valt, is nog de vraag. Sjaak Hoekstra van de VVD heeft bij RTV NOF al aangegeven om vanavond meer tijd te vragen voor een besluit.