Grote brand op een Waddeneiland: zo gaat de brandweer te werk

© Omrop Fryslân, Lennard Geerts
De grote brand die dinsdag op Vlieland uitbrak, roept vragen op over de werkwijze van de brandweer op de Friese eilanden. Hoeveel zijn er daar aanwezig, en wanneer hebben zij hulp nodig van het vaste land?
Een aantal woningen in het appartementencomplex Eureka ging dinsdag in vlammen op. De bestrijding van de brand op Vlieland gaf een inkijkje in de manier van werken bij een dergelijk incident. Er was een brandweerteam, en kwamen twee busploegen en een hoogwerker overgevaren van de vaste wal.

Luchtmacht

Ook werd de hulp ingeschakeld van de Luchtmacht. Deze is gestationeerd op Vlieland. Daarom maakt dit eiland als enige gebruik van de extra hulp. De Luchtmacht zette dinsdag vier personen in, verdeeld over twee voertuigen.
"Vlieland heeft geluk met de Luchtmacht", zegt Jan Kees Toxopeus, woordvoerder van Brandweer Fryslân. "Daar hebben we in dergelijke situaties contact mee. Bijvoorbeeld om te kijken hoeveel auto's er worden ingezet."
Bij een grote brand worden er blusploegen opgeroepen uit Witmarsum en Menaldum. Dit werkt zo bij alle Friese eilanden.
Jan Kees Toxopeus, woordvoerder Brandweer Fryslân
Vlieland heeft genoeg brandweerauto's, maar niet voldoende personeel om een grote brand te bestrijden. "Bij een grote brand worden er daarom blusploegen opgeroepen uit Witmarsum en Menaldum. Dit werkt ook zo bij de andere Friese eilanden."
De brandweer maakte bij het appartementencomplex op Vlieland ook gebruik van een hoogwerker. Deze kwam uit Harlingen.
Net als op Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog, is een hoogwerker op Vlieland niet aanwezig. Dat is omdat er op de eilanden praktisch geen hoogbouw is. Er zijn in Fryslân zes hoogwerkers. In geval van brand wordt de dichtstbijzijnde overgevaren.
De kazernes in Fryslân © Omrop Fryslân
Als er brand is, komt de melding binnen bij de meldkamer in Drachten. Daar drukt iemand op de knop en wordt de eerstvolgende eenheid opgeroepen. Bij de Waddeneilanden is het logistieke deel de grootste uitdaging, zegt Toxopeus. "Je hebt met water te maken. Dus hoe krijg je daar zo snel mogelijk voldoende brandweermannen en materiaal? Zo'n aanloopfase is altijd hectisch."
De eilanden werken met een tabel via de kazerne. In eerste instantie wordt er een brandauto ingezet. Tenzij het een grote brand betreft. "Dan wordt automatisch Witmarsum ingeschakeld." Dat was dinsdag dus het geval.
De grote brand in het appartementencomplex op Vlieland heeft veel schade veroorzaakt
Op een eiland spelen andere zaken een rol dan op het vasteland. Denk hierbij aan een bosrijke omgeving en toeristen die op moeten worden gevangen. Bij een GRIP 1-situatie, waarbij er samenwerking is tussen hulpdiensten, is een strakke coördinatie vereist, zegt Toxopeus.

KNRM en Rederij Doeksen

"Er komt een blusploeg en een geneeskundige dienst. De coördinatie wordt opgezet met de gemeente en de veerdienst. Er komen dan zaken aan bod zoals de bluscapaciteit, en of er extra personeel overgevaren moet worden." De KNRM en Rederij Doeksen buigen zich over laatstgenoemde. Net als over de toeristenopvang.
Het verschilt per eiland hoeveel brandweerposten er zijn en wat voor materieel er beschikbaar is. Vlieland en Schiermonnikoog hebben één kazerne, Terschelling en Ameland twee.

Materieel op Friese eilanden

Vlieland Terschelling Ameland Schiermonnikoog
Aantal kazernes 1 2 2 1
Brandweerauto's 1 2 2 1
MSA (grote pomp met een groot vermogen) 2 2 2 1
Autospuit (brandweerauto die
alleen ingezet wordt bij bluswerk)
1 0 0 1
Ameland heeft nog een specialistisch voertuig: de CCFM (Franse afkorting voor Camion Citerne Feux de Forêt Moyen). Dat is een bosbestrijdingsvoertuig met medium tankcapaciteit. Dat voertuig komt straks ook op de andere eilanden, plus op een aantal plaatsen aan vaste wal.

Klimaatverandering

Ook stipt Toxopeus de klimaatverandering aan. Die kan tot gevolg hebben dat er sneller een brand ontstaat in Fryslân. Dus ook op de Waddeneilanden. De brandweer kijkt hoe Staatsbosbeheer hier invloed op kan hebben door middel van beplanting. Die kan ervoor zorgen dat natuurbranden worden voorkomen.
"Want de kans daarop is groter op een eiland. En dan heb je nog de waterwinning", zegt Toxopeus. "Kunnen we iets op campings regelen ter voorbereiding, om zo branden te voorkomen? We zijn de laatste jaren daarom extra bezig met risicogebieden op de eilanden."