Friezen in de Tweede Kamer: Bevers en De Hoop willen door, Goudzwaard meldt zich ook

© ANP
De Friese Kamerleden Harry Bevers (VVD) en Habtamu de Hoop (PvdA) hebben beide bij de eigen partij aangegeven dat ze graag door willen als Tweede Kamerlid. "Het hangt natuurlijk van de partij af, maar wat mij betreft is het een hartstochtelijk ja", zegt Bevers.
"Ik heb een mooie portefeuille en begon net een beetje op gang te komen. Ik vind het ook belangrijk dat we genoeg Friese kamerleden overhouden." Bij de VVD praat dit weekend een speciale commissie met kandidaat-kamerleden. Bevers moet zodoende afwachten welke plaats hij op de nieuwe kandidatenlijst krijgt.
Ook Habtamu de Hoop heeft het gevoel dat hij 'nog lang niet klaar' is in Den Haag. "Ik ben nog maar 2,5 jaar kamerlid!" De Hoop heeft zich de afgelopen jaren vooral ingezet voor het onderwijs, voor openbaar vervoer en voor plattelandsbeleid.

Gemeenschappelijke lijst

De Hoop heeft er ook zin in om in de Tweede Kamer actief te zijn voor de combinatie van de PvdA en GroenLinks. "Ik denk dat die combinatie ons echt verder kan brengen, zowel electoraal als inhoudelijk." Net als Bevers moet ook De Hoop afwachten welke plek hij zal krijgen op de concept-kieslijst.
Habtamu de Hoop © ANP
De procedure is nu ook anders dan anders, omdat PvdA en GroenLinks nu met een gemeenschappelijke lijst meedoen. De twee partijen zijn nog in gesprek over hoe ze dat precies gaan doen.

Maarten Goudzwaard meldt zich ook

Naast Bevers en De Hoop heeft ook het Leeuwarder Statenlid Maarten Goudzwaard van JA21 zich gemeld als kandidaat-kamerlid. "Ik ben vorig jaar vier maanden inval-kamerlid geweest voor Nicky Pouw-Verweij, toen die een kleine kreeg. Ik heb toen veel geleerd en gedaan, maar vier maanden is natuurlijk te kort om echt het verschil te maken."
In de kamer wil Goudzwaard zich profileren en inzetten als Fries kamerlid. "Bij investeringen op het gebied van infrastructuur belanden de miljarden heel vanzelfsprekend in de Randstad en krijgt het noorden bijna niets. Ik zal daarom pleiten voor investeringen in de regio, zoals de Lelylijn en een betere spoorlijn naar Zwolle."
Maarten Goudzwaard van JA21 © Omrop Fryslân
Goudzwaard zegt dat hij het belangrijk vindt dat ook andere politieke partijen Friese kandidaten naar voren schuiven, zodat die met elkaar voor de Friese belangen kunnen opkomen. "Wij zoeken elkaar ook op in Den Haag, dat is heel mooi om mee te maken."

Andere Friese Kamerleden stoppen

Na de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 belandden vijf Friezen in de Tweede Kamer: naast Habtamu de Hoop waren dat toen Harry van der Molen voor het CDA, Aukje de Vries voor de VVD (zij werd later staatssecretaris) en Romke de Jong en Tjeerd de Groot voor D66.
De Jong maakte kortgeleden bekend dat hij in november stopt, zodat hij vaker bij vrouw en kinderen kan zijn in Gorredijk. Maar intussen heeft zich bij D66 al een nieuwe kandidaat gemeld: oud-senator Peter van der Voort uit Boksum liet weten dat hij De Jong graag wil opvolgen. Van der Molen stapte eerder al uit de politiek.
Er zijn een heleboel sollicitaties binnengekomen, daar zitten ook Friezen bij.
fractievoorzitter fan de BoerBurgerBeweging Caroline van der Plas
Wat Tjeerd de Groot, een van de bekendste kamerleden van de democraten, gaat doen is nog niet duidelijk. De Groot is op vakantie in Scandinavië en denkt nog na over zijn politieke toekomst.

Selectieprocedures

Het CDA en ook de ChristenUnie hanteren een landelijke selectieprocedure. Gegadigden voor een plek op de kamerlijst kunnen zich melden bij een landelijke selectiecommissie. Of daar ook Fries talent bij zit met kans op een verkiesbare plek is maar zeer de vraag.
Bij het CDA geldt het Drentse kamerlid Eline Vedder als vertegenwoordiger van de noordelijke provincies, bij de ChristenUnie heeft Stieneke van der Graaf uit Groningen die rol. De Friese minister van landbouw Piet Adema heeft al laten weten dat hij geen plek op de kieslijst van zijn partij ambieert.
Tjeerd de Groot © ANP
Bij de BoerBurgerBeweging zijn volgens partijleidster Caroline van der Plas 'een heleboel' sollicitaties binnengekomen voor een plekje in de nieuwe Tweede Kamer. "Daar zitten ook Friese kandidaten bij."

Grote kans op Fries BBB-Kamerlid

Namen kan en wil de partij in deze fase nog niet geven. Maar Fryslân is belangrijk voor de BBB en regionale spreiding van de kandidaten over heel Nederland ook. Met een gunstige uitslag moet de BBB daarom zeker één Fries kamerlid kunnen leveren.
Bij de PVV en bij de mogelijke nieuwe partij van Pieter Omtzigt is het nog veel lastiger om in te schatten hoeveel kans Friese kandidaten maken. Bij de PVV bepaalt politiek leider Geert Wilders de lijstvolgorde.
Statenlid Max Aardema uit Drachten viel net buiten de boot bij de verkiezingen voor de Eerste Kamer en zou eventueel een kandidaat kunnen zijn, maar het is ook mogelijk dat Wilders de voorkeur geeft aan jongere kandidaten.
Pieter Omtzigt maakt waarschijnlijk begin volgende week bekend wat hij doet. Er zijn voor het populaire zelfstandige kamerlid drie opties: stoppen als kamerlid, meedoen met een regionale lijst in zijn eigen kiesdistrict Overijssel of een nieuwe politieke partij oprichten. In het laatste geval zou er ook zomaar een Friese kandidaat op kunnen duiken op de lijst van Omtzigt.

Minstens drie Friezen?

Afhankelijk van de stembusuitslag is de kans groot dat er minstens drie Friezen in de nieuwe Tweede Kamer komen. De zittende kamerleden Bevers (VVD) en De Hoop (PvdA) maken als vertegenwoordigers van grote partijen een goede kans, als hun partij zich op een mooie plek op de lijst zet. Ook de BBB zou zomaar een Fries kamerlid kunnen leveren, als je ervan uitgaat dat die een Friese kandidaat op een verkiesbare plek zetten.
Caroline van der Plas © Omrop Fryslân
D66 heeft in de persoon van Van der Voort en mogelijk ook Tjeerd de Groot verschillende sterke kandidaten, maar de democraten doen het niet goed in de peilingen. Het zal zodoende van de plaats op de lijst en de uitslag afhangen of er opnieuw een Friese D66'er in het nationale parlement belandt.

Extra ledenbijeenkomsten

De politieke partijen zijn inmiddels deze zomer even druk met hun verkiezingsprogramma als met de kieslijst, want die programma's moeten klaar zijn voor de verkiezingscongressen in september. Voor de kieslijsten is niet veel meer tijd, want de definitieve lijst moet voor 9 oktober bij de Kiesraad liggen.
In Fryslân betekent dit dat zowel de PvdA als het VVD ervoor kiezen om in augustus extra ledenvergaderingen te houden. De partijen doen dat online, zodat ook leden vanaf de camping of zeilboot in kunnen loggen en meepraten.
Het CDA kiest voor een fysieke bijeenkomst over het verkiezingsprogramma, ergens in het zuiden van de provincie. Het mag duidelijk zijn: het traditionele politieke zomerreces is door de val van het laatste kabinet Rutte veel drukker en korter dan anders.