Kustwacht: Brand op vrachtschip kan nog wel dagen duren

Een oliebestrijdingsschip de Arca is onderweg naar het brandende vrachtschip. Rijkswaterstaat heeft op dit moment geen aanwijzing dat er een uitstroom van schadelijke stoffen als olie uit het schip komt.

Toch komt de Arca ter plaatse voor het geval dat toch gebeurt. De Arca kan met zijn 'veegarmen' eventuele olie die vrijkomt tegenhouden.

Edwin de Feijter van Rijkswaterstaat zegt dat het schip nog altijd stabiel ligt. Omdat het schip nog steeds brandt, kan het niet worden versleept. "Er worden al wel voorbereidingen gedaan door de bergers; mensen worden naar het schip toegebracht en vanuit de berger worden plannen gemaakt."

Het schip zou echter nog breken of kunnen zinken. "Dat is een scenario waar we rekening mee houden. Daar zal de berger ook over nadenken wat er dan moet worden. Het mooiste zou zijn dat hij stabiel is en boven water blijft."

Waar het schip heen zal worden gebracht als het is uitgebrand, is nog onzeker.

Er geldt een vliegverbod boven het gebied waar het brandende vrachtschip ligt, ten noorden van Ameland, zegt de Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL). Het gaat om een tijdelijk verbod, op verzoek van de kustwacht.

Alleen hulpinstanties mogen het gebied betreden. Er mag dus bijvoorbeeld wel een politiehelikopter vliegen.

Een woordvoerder legt uit dat een dergelijk verbod altijd volgt op verzoek van instanties en betekent dat bepaalde gebieden tijdelijk niet toegankelijk zijn voor vliegverkeer. Als de LVNL dan een verzoek krijgt van een piloot die daar wil vliegen, wordt dat niet geaccepteerd.

De kustwacht deed eerder al de oproep om niet in het gebied te vliegen, dat zou de hulpverlening hinderen.

Het is vrij uitzonderlijk dat de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM) in actie moet komen vanwege een groot incident op zee. Dat zegt een woordvoerder van de reddingsorganisatie woensdag na de branduitbraak op het vrachtschip Fremantle Highway ten noorden van Ameland. Bij de brand, die woensdagmiddag nog steeds woedt, heeft de KNRM bemanningsleden die in zee sprongen gered.

"Dit soort scheepsbranden komt we gelukkig niet veel tegen voor onze kust", zegt een woordvoerder van de KNRM. Volgens hem komt dat eens in de drie jaar voor. "Over het algemeen zijn zeeschepen sterk en krachtig, er moet dus echt veel aan de hand zijn voordat je iemand van boord haalt."

De bemanningsleden die door de KNRM uit het water zijn gered, hebben volgens de woordvoerder veel geluk gehad omdat de reddingsboten in de buurt waren. "In dit geval was de enige vluchtweg voor een paar mensen om in het water te springen. Het is anders levensgevaarlijk om dat te doen als de reddingsboten nog ver weg zijn. Je kan wegdrijven", aldus de woordvoerder.

De meest voorkomende incidenten in de handelsvaart zijn volgens de KNRM ongelukken aan boord of zieke bemanningsleden die door de KNRM van het schip moeten worden gehaald. Ook wordt er vaak om medische assistentie gevraagd.

Het dodelijke slachtoffer is overleden aan boord van de reddingsboot van de KNRM Schiermonnikoog. Dat zegt Ger van Langen, voorzitter van het KNRM-reddingsstation op Schiermonnikoog.

Het heeft een grote impact gehad op de bemanning van de reddingsboot en daarom is er vanavond een bijeenkomst op het eiland om na te praten over de reddingsoperatie van vannacht.

De brand op het vrachtschip bij Ameland kan nog wel dagen duren. Dat zegt de Kustwacht. Met brandblusinstallaties koelen de schepen Nordic uit Duitsland en de Guardian van de Kustwacht het vrachtschip op dit moment.

De Nordic wordt later op de dag afgelost door de Fairplay 30, die ook onder Duitse vlag vaart.

De scheepsvaarroute bij het brandend schip boven Ameland is inmiddels weer vrij toegankelijk. Dat meldt Rijkswaterstaat. "De rederij heeft een bergingsmaatschappij opdracht gegeven het brandende schip te bergen zodra dit mogelijk is."

Rijkswaterstaat heeft inmiddels een schip op locatie en houdt onder andere toezicht op het bergen.

De volledige bemanning van het brandende vrachtschip ten noorden van Ameland komt uit India. Dat meldt een woordvoerder van de kustwacht.

Alle 23 bemanningsleden zijn van het brandende vaartuig gehaald. Een van hen is overleden en er zijn meerdere gewonden. Het is niet duidelijk hoe zij eraan toe zijn.

Zeven bemanningsleden sprongen overboord en werden opgepikt door vaartuigen ter plaatse, de rest werd met helikopters van de kustwacht van boord gehaald, meldde de kustwacht eerder.

Het blussen van de brand op het vrachtschip stelt de bergers tegelijkertijd voor een groot dilemma, schrijft scheepvaartvakblad Schuttevaer. Sleepboot Guardian houdt de zijkant van het schip nat, maar voorkomen wordt dat het water in het schip belandt. Want dat zou de kans op instabiliteit, vervuiling en zinken vergroten.

De situatie doet volgens Schuttevaer denken aan de brand aan boord van de Felicity Ace vorig jaar. Dat schip was ook 200 meter lang en vloog in brand bij de Azoren, in de Atlantische Oceaan. Na ruim twee weken blussen zonk het schip, als gevolg van al het bluswater. Daardoor werd het schip instabiel en sloeg het om.

De Kustwacht lijkt nu te proberen niet de brand te blussen, maar vooral het schip te koelen. Zinken zou een milieuramp betekenen, besluit Schuttevaer.

De brand op het schip 'heel complex' en dus lastig te bestrijden. Dat zegt Edwin de Feijter van Rijkswaterstaat. "Het schip staat bijna letterlijk roodgloeiend, het is een ongecontroleerde brand."

Momenteel wordt het vrachtschip op z'n plek gehouden door een sloopboot. Het doel is om het vrachtschip later naar een veiliger plek te slepen, want nu ligt het midden in een vaargeul.

Het noodscenario is als het schip zinkt. "Dat is nu nog niet aan de orde, maar we houden er wel rekening mee. Dan wordt het een enorme bergingsklus", zegt De Feijter, verwijzend naar de bijna 3.000 auto's aan boord.

Wat dat voor het milieu zou betekenen, kan hij nog niet zeggen. "Dat is afhankelijk van wat er in de auto's zit, hoe deze ramp zich ook ontwikkelt. Maar het is duidelijk dat niemand wil dat dat scenario zich voltrekt."

De komende uren houden Rijkswaterstaat, de Kustwacht en de berger de situatie in de gaten. "De ontwikkelingen volgen elkaar snel op, we moeten goed onze oren en ogen openhouden."

De nodige Amelanders zijn woensdagochtend naar het strand gegaan om te kijken of ze de brand op de Fremantle Highway konden zien. Dat zegt Cinto Prosperi van de VVV op het eiland. Later kwamen er ook toeristen.

"Het is natuurlijk een behoorlijke ramp", constateert Prosperi. Bij strandpaviljoen 't Strandhuys zien ze "een enkeling" op het strand naar het schip speuren, zegt een medewerker. "Het regent nu ook, en er is veel bewolking. Je ziet nu weinig", voegt hij toe.

Op camping Roosdunen op Ameland speelt het scheepsongeluk qua vakantiestemming nauwelijks bij de gasten. "Nee, ik heb er geen concrete vragen over gekregen van gasten", aldus een personeelslid van de camping. De gasten volgen het via internet wel. Af en toe komt een gast naar de balie met een meer algemene opmerking: 'Zo zo, het is wat' of 'Wat heftig he'.

Naar verwachting hebben de 23 bemanningsleden van het vrachtschip geen of bijna geen familieleden in Nederland. Familie die geen contact kan krijgen met een eventueel "betrokken familielid", kan contact opnemen met de rederij Maripro. Dat zegt de Veiligheidsregio Fryslân.

Maripro krijgt later vandaag een overzicht van de plek waar elk bemanningslid wordt behandeld.

Rijkswaterstaat zet "alles op alles om verdere milieuschade te beperken", laat de organisatie weten terwijl het vrachtschip ten noorden van Ameland nog steeds in brand staat. De kustwacht zei eerder al dat er een kans is dat het schip zinkt. Hierdoor kan een milieuramp ontstaan.

Ondertussen kijken Rijkswaterstaat, de kustwacht en bergingsbedrijven wat er moet gebeuren als het schip geborgen moet worden. Een woordvoerder stelde eerder dat Rijkswaterstaat rekening houdt met verschillende scenario's. Wat precies gaat gebeuren is "afhankelijk van de staat van het schip en of de brand onder controle te krijgen is", zei de woordvoerder. "Momenteel drijft het schip nog en staat het in brand."

Twee helikopters hebben in totaal zestien slachtoffers naar Groningen Airport Eelde gebracht. Die zijn daarna naar ziekenhuizen van Drachten, Groningen en Emmen gebracht.

De zeven andere slachtoffers, onder wie het overleden slachtoffer, kwamen in Lauwersoog aan wal. Zij zijn naar Nij Smellinghe (Drachten) en het MCL (Leeuwarden) gebracht.

De gewonden worden behandeld voor ademhalingsproblemen, brandwonden en botbreuken.

Het blussen van elektrische auto's is een moeilijke klus en vraagt een specifieke methode. Dat zegt Tom Hessels, adviseur energie- en transportveiligheid bij het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid, in reactie op de brand op een vrachtschip boven Ameland.

Het Panamese schip Fremantle Highway heeft 2857 auto's aan boord, waarvan 25 elektrische auto's. Rond middernacht kregen de hulpdiensten een melding van brand op het schip en op dit moment is de brand nog niet geblust.

Volgens Hessels maken brandende batterijen van elektrische voertuigen het "lastig" het vuur te bestrijden. Dat komt omdat een brandende batterij opnieuw kan ontsteken. "Dit herontsteken komt door de zogenaamde thermal runaway, een chemisch proces waarbij batterijcellen in het accupakket opwarmen", legt Hessels uit. "Hierdoor worden andere cellen ook warm, waardoor ook deze in thermal runaway raken. De thermal runaway breidt zich op deze manier uit door het batterijpakket."

Daar komt bij dat deze auto's zo gebouwd zijn dat water niet bij de batterij kan komen. "Als je door een plas water rijdt, wil je niet dat water de batterij in komt. Daarom is koeling van de batterijcellen van buitenaf zeer lastig." De enige manier is daarom om de batterij langdurig onder te dompelen in water.

Hessels kan niet ingaan op de specifieke situatie bij Ameland, maar zegt dat bij dit soort branden het scheepspersoneel en de brandweer "razendsnel" moeten kunnen optreden, omdat de brand zich snel kan verspreiden. Ook moeten ze over specialistische vaardigheden en gereedschap beschikken. "Zodra het incident zich heeft uitgebreid en is geëscaleerd, zijn er op open zee nagenoeg geen mogelijkheden meer om de brand te onderdrukken", aldus Hessels.

Een bergingsvaartuig heeft een noodverbinding met het brandende vrachtschip ten noorden van Ameland weten te leggen. Met die verbinding houdt het bergingsvaartuig Hunter het schip gecontroleerd op een positie, meldt de Kustwacht.

De noodverbinding is volgens een woordvoerder van de kustwacht nodig om controle te houden over waar het vaartuig heen gaat. "Het is stuurloos, er is niemand meer aan boord", aldus de woordvoerder. Daarbij is het gevaarlijk, omdat er nog brand aan boord is.

Er is voor een voor zover mogelijk zo veilig mogelijke locatie, tussen twee verkeersbanen in, gekozen en er wordt geprobeerd het schip vrij te houden van obstakels op zee.

De gelegde verbinding is niet heel solide, aldus de woordvoerder, maar het was op dat moment het enige wat mogelijk was. De verbinding aan de achterzijde van het schip blijft in ieder geval totdat een mogelijk stevigere sleepverbinding kan worden gemaakt.

De Fremantle Highway staat nog steeds in brand, aldus de kustwacht, die eerder al aangaf dat een van de mogelijke scenario's is dat het schip zinkt. Met dat scenario wordt in de voorbereidingen die nu worden getroffen volgens de woordvoerder het meeste rekening gehouden.

"Momenteel worden met meerdere partijen als bergingsbedrijven en Rijkswaterstaat bekeken wat de best mogelijke wijze is om de schade zoveel mogelijk te beperken." Zo willen de instanties volgens de woordvoerder absoluut voorkomen dat vloeistoffen als brandstof in het water belanden. "We zetten alles op alles om dat te voorkomen."

Het 200 meter lange schip heeft 2857 auto's aan boord waarvan 25 elektrische auto's. De brand werd voor het eerst gedetecteerd in de buurt van elektrische auto's. Of het daar ook is ontstaan en waardoor, is nog onduidelijk. De elektrische auto's maken de brandbestrijding volgens de woordvoerder complexer, omdat accu's niet zo makkelijk te blussen zijn.

De KNRM van Ameland heeft zeven bemanningsleden uit het water gehaald. "Ze zaten als ratten in de val", zegt schipper Willard Molenaar. Het moet ontzettend heet zijn geweest op het schip: "Wij voelden de warmte al bij ons aan boord, en wij lagen er een eindje van af."

Sommige bemanningsleden zijn dus van de boot gesprongen. "Ze moesten van helemaal boven naar beneden. Van zo'n hoogte in het water springen, dat is voor die mannen verschrikkelijk geweest"

Stichting De Noordzee is bang voor grote gevolgen voor het milieu als het brandende vrachtschip geladen met auto's op zee boven Ameland zinkt. "Dat kan een milieuramp betekenen voor de Noordzee en de Waddenzee", zegt de organisatie.

"We hopen van harte dat het vrachtschip in veiligheid wordt gebracht, want als het zinkt, dan kunnen de gevolgen voor de Noordzee enorm zijn," aldus Ewout van Galen, hoofd programma's bij Stichting De Noordzee. "Het betekent dat het schip met zijn brandstof en de lading van duizenden auto's op de Noordzeebodem terecht komt. Een potentiële ramp voor het milieu en het is dan te hopen dat het schip is te bergen en dat de vervuiling beperkt blijft."

De gedachten van de woordvoerder gaan terug naar de ramp met MSC Zoe in januari 2019. Toen sloegen tijdens een zware storm boven de Waddeneilanden 342 containers overboord. De Noordzee en de Waddenzee werden vervuild. Volgens de stichting liggen nog steeds honderdduizenden kilo's afval op de zeebodem.

"Zowel het incident van vandaag als de ramp met MSC Zoe vinden plaats op een zeer druk bevaren route dicht bij een kwetsbaar natuurgebied. Dat het om schepen met grote afmetingen gaat, maakt de risico's nog groter. Dit soort rampen moeten we voorkomen, en als ze onverhoopt plaatsvinden, moet duidelijk zijn wie verantwoordelijk is voor het opruimen van de troep van de zeebodem," aldus Van Galen.

Rijkswaterstaat houdt rekening met verschillende scenario's als het gaat om het brandende vrachtschip ten noorden van Ameland. Welke dat precies zijn, kan een woordvoerder op dit moment nog niet zeggen. "Dat is afhankelijk van de staat van het schip en of de brand onder controle te krijgen is. Momenteel drijft het schip nog en staat het in brand."

Rijkswaterstaat bekijkt met onder meer de kustwacht en bergingsbedrijven wat er met het schip moet gebeuren als het geborgen moet worden. "Wie gaat dat doen, op welke manier en waar moet het schip dan naartoe", legt de woordvoerder uit. Ook wordt gelet op de effecten voor het milieu. "Een milieuramp is nog niet aan de orde, maar houden we ook rekening mee. Het is een van de scenario's."

De Duitse autoriteiten hebben hun hulp aangeboden voor het brandende autotransportschip voor de kust van Ameland. "We houden de situatie in de gaten", zegt het zogenoemde Havariekommando, dat onder meer brandweerwerk kan verrichten en kan helpen bij het voorkomen en bestrijden van milieuschade.

Het Havariekommando zou kunnen helpen met schepen of personeel, laat het hoofdkwartier in de Noord-Duitse stad Cuxhaven weten. Er is hulp "stand-by", maar voor zover bekend is er nog geen Duits schip ingezet.

De dienst werd twintig jaar geleden opgericht en is een samenwerking van de Duitse federale overheid en de deelstaten die aan de kust liggen. Het idee is dat het Havariekommando zowel op de Noordzee als de Oostzee kan helpen met rampenbestrijding. Het Duitse hulpschip Nordic ligt al klaar vlak bij het rampschip Fremantle Highway.

Volgens voormalig natuurbeheerder Richard Kiewiet op Ameland zou de wind gunstig staan. De oostelijke stroming boven het eiland zou de boot verder van het eiland laten drijven. Kiewiet zegt dat het vrachtschip vanaf het strand van Ameland niet meer te zien is.

Op een vrachtschip zo'n 30 kilometer ten noorden van Ameland is vannacht brand uitgebroken. Alle 23 bemanningsleden hebben het schip Fremantle Highway inmiddels verlaten, meldt een woordvoerder van de Kustwacht.

Aan boord van het schip zijn bijna 3.000 auto's. "Het vermoeden is dat de brand is uitgebroken in een elektrische auto", zegt de Kustwacht.