Op het nieuwe Joods monument van Sneek zal niemand meer een patatje mayo eten

De onthulling van het nieuwe Joodse monument in Sneek © Omrop Fryslân, Casper Slotboom
Sneek heeft een nieuw Joods monument. Het oude werd respectloos behandeld, dus zetten verschillende mensen zich in voor een herkenbaar beeld.
Stalen driehoeken vormen het geraamte van het fier overeind staande beeld. 'De Verdwenen Gemeenschap' staat tegenover de oude Sneker synagoge. Het is gemaakt door de Joodse kunstenaar Piet Cohen.
"Het raamwerk is de maatschappij", legt Cohen uit. "Daar ontbreekt een Davidsster in. Die is er echt uitgerukt, je ziet dat de randjes niet glad zijn. De blauwe blokken zijn de leden van de Joodse gemeenschap die verder zijn gegaan."
Monumint Snits
Het monument vervangt zijn voorganger, een Davidsster. Dat werd niet goed behandeld door het publiek, zegt aanjager Henk van der Veer: " Dat vorige monument zag er niet meer uit. Kinderen en volwassenen die er op zaten met een patatje, de mayo gleed er vanaf. Honden die er tegenaan plasten. Kortom, het was niet meer een waardig monument."

"Sneek op zijn best"

In een jaar was alles al rond, dus kan het monument nu al worden onthuld. "Sneek op zijn best", zegt Van der Veer. "Het is gedragen door de hele gemeenschap hier. Dit is van ons, met elkaar. Heel veel dingen gebeuren in stilte. Dat ontroert."
Veel mensen uit de Sneker gemeenschap en de landelijke Joodse gemeenschap werden ingezet om het doek over het monument weg te trekken. "Het werden achttien linten. Groepen en individuen. En daarmee symboliseren wij het getal achttien. Dat heeft met liefde en hoop te maken, een symbolische betekenis in het Jodendom", zegt Van der Veer.
Het oude monument dat respectloos werd gebruikt © Omrop Fryslân, Auke Zeldenrust
De Nederlandse Opperrabbijn Binyomin Jacobs is een van de achttien mensen die hielpen. Ook hield hij een toespraak bij de opening. Jacobs vindt het monument een indrukwekkende herdenking.
"Het is een soort grafzerk zonder graf voor de mensen die vermoord werden. Anderzijds staat het in het hart van Sneek. Mensen zien het en worden herinnerd aan wat eens was. Er zit ook een soort waarschuwing aan: Pas op! Zorg dat het niet weer gebeurt!"
Het vertelt meer dan hele hoofdstukken kunnen vertellen
Opperrabbijn Binyomin Jacobs
Het monument komt geschiedkundig ook op een juist moment. "Zij die de oorlog hebben overleefd, zijn er haast niet meer. Het is nu de generatie van na de oorlog, die van hun ouders hebben gehoord wat er gebeurd is. Maar doorvertellen is lastig", zegt de Opperrabbijn.

"Zien zegt meer dan horen"

Jacobs vindt dan ook dat het monument een grote educatieve waarde heeft. "Dat klinkt misschien wat oneerbiedig, maar ik meen het. Het is belangrijk. Zien zegt meer dan horen. Het is beter als je je er iets bij voor kan stellen."
Dus kan het beeld wat toevoegen aan de lesstof, denkt Jacobs. "Dit monument voor de voormalige synagoge spreekt boekdelen. Het vertelt meer dan hele hoofdstukken kunnen vertellen."
It monumint yn de Wijdeburgstrjitte yn Snits © Omrop Fryslân
Zowel Jacobs als Cohen hebben een band met Sneek. De oma van Jacobs komt uit de stad. "En mijn vrouw was een dochter van een geboren arts uit Sneek", zegt Cohen. "Die was weer de zoon van Hertzberger. Die heeft hier lang in Sneek gewerkt. Hij is heel actief geweest. Hij heeft bijvoorbeeld de bibliotheek en het Rode Kruis in Sneek opgezet."
Voor Cohen is het dan ook een eer dat zijn achtergrond, privé en werk bij elkaar komen bij het monument. Al voegt hij er nuchter aan toe: "Het is enigszins toeval, maar het is een feit."