Het levensverhaal van Foppe de Haan: "Je bent er ook voor een ander"

© Omrop Fryslân, Simone Scheffer
Met Foppe de Haan lopen we door Lippenhuizen. Het wordt naast een tochtje door zijn geboorteplaats, ook een tocht door zijn verleden.
Foppe de Haan werd geboren op 26 juni 1943. Met zijn zusje Ipie groeide hij op in een huishouden waarin ze niet arm waren, maar het ook zeker niet breed hadden.
De eerste tien jaar van zijn leven waren mooi. Voetbal speelde toen al een grote rol voor het kleine jongetje.

Een mooie jeugd met ook zorgen

Daarna werd het zwaarder. De moeder van Foppe werd depressief. Het drukte een stempel op het leven van het huishouden.
Voetballen in het dorp was het grootste tijdverdrijf van de jonge Foppe. Tegen de blinde muur bij het huis balletje trappen. "Dat ging boem, boem... tot mem boos riep: 'Je moet stoppen! Het is allemaal lawaai.'"
Maar er werd ook voornamelijk gevoetbald met jongens uit het dorp. Er was geen voetbalclub, maar ze regelden alles zelf. Zo kwam er een echte leren bal nadat ze bij de verschillende winkels geld hadden ingezameld. Om de beurt pasten de jongens op de bal en deden ze hem in het vet.
Buro de Vries zoekt deze zomer levensverhalen op van bekende(re) Friezen en Friezinnen op leeftijd. Ze kijken terug op hun jeugd en wat dat voor invloed had op hun leven.
De levensverhalen zijn 's zondags om 12.00 uur op de radio te beluisteren en ook via de podcast-app.
Ze deden ook mee aan het kampioenschap van de regio en wonnen die. Met veel plezier vertelt De Haan erover, Hij was aanvoerder van de ploeg en had een keer een schoolwedstrijd geregeld. Die dag verstuikte hij zijn enkel en mocht hij niet mee. Dat vond de jonge Foppe zo oneerlijk. "Ik was woest. Daar heeft de meester nog lang last van gehad."
Kleine Foppe © Foppe de Haan
Verder roept de wandeling door het dorp een heleboel herinneringen op. Aan de werkplaats van zijn vader bij het huis van 'tante Fokje'. Als jonge jongen was Foppe vaak bij de oudere vrouw te vinden. Ze las kranten en dat wilde Foppe ook. "Ze was heel belangrijk voor mij."
Als ik bij haar wegging, kon ik het stuur van de fiets wel verbuigen.
Foppe de Haan
De eerste tien jaar waren zonder zorgen. Maar moeder was geestelijk niet heel sterk en kwam bij het volleyballen in het dorp op een hele vervelende manier ten val. Ze lag wekenlang op bed en het kwam daarna niet meer goed vertelt De Haan.

Moeder in een klein kamertje

Het ging slecht met de moeder en de jonge zoon maakte zich ernstige zorgen. Hij schreef als 12-jarige jongen nog een brief aan de dokter. "Ik wilde graag dat het gewoon weer goed ging." Maar het kwam niet goed. Toen het gezin in Grou woonde, werd ze verschillende keren opgenomen in de psychiatrie.
"Dan kwam ik wel eens bij haar lang en dan zat ze in een klein kamertje opgesloten. Als ik daar dan weer wegging, kon ik het stuur van de fiets wel verbuigen. Zo boos was ik."
Uiteindelijk pleegt de moeder van Foppe zelfmoord als De Haan 27 is. Voor de familie verdriet, maar ook opluchting dat haar lijdensweg voorbij was. Het vormde De Haan wel. "Het zorgde er wel voor dat ik mezelf voornam dat ik me niet liet kisten."
© Foppe de Haan
Foppe de Haan is al heel lang getrouwd met 'zijn' Gé. Ze kennen elkaar al sinds hun jeugd en kregen verkering toen Foppe 19 was. De Haan volgde toen de kweekschool, de opleiding tot schoolmeester.
Na de trouwerij woonden Foppe en Geke een poos in Enschede, waar De Haan gymnastiekleraar was. Zo'n vier jaar bleven ze daar, maar na een winter met ijs is het klaar. 'We gaan naar huis', zegt Foppe. Geke vraagt wat hij bedoelt. 'Terug naar Fryslân.'
Het was die winter prachtig schaatsweer. De Haan nam de kinderen van school mee naar het ijs, maar dat werd niet gewaardeerd. En ook zelf beviel het schaatsen in Overijssel hem niet.
Gé houdt me in bedwang.
Foppe de Haan
En zo komt het stel in Akkrum te wonen. Daar wordt gestudeerd om verder te komen. De Haan maakte zijn opleiding af op de ALO in Amsterdam en werd docent op het CIOS in Heerenveen.
De twee dochters worden geboren. "Dat was een heel gelukkige periode. we deden het samen."

sc Heerenveen

En hij komt bij sc Heerenveen. Hij wordt hoofdtrainer. En wordt daar ook weer afgehaald, maar dat begreep hij wel. "En Riemer (van der Velde, red.) zei hij direct bij dat ik later terug zou komen: 'We laten eerst even een paar andere hampelmannen kommen en dan kom jij weer.'"
Toen trainer Fritz Korbach wegging, wilde De Haan het interim wel even doen. "Ik zei dat ik het een week wilde doen. Dat werden twaalf jaar." Het zorgde er ook voor dat de trainer niet naar andere clubs ging. Hij had een gesprek bij AZ en kon ook naar een Engelse club, net onder Champions League-niveau. Maar ging niet.
"Ik heb er geen spijt van. Heb er misschien niet alles uitgehaald, maar ik vond het werk dat ik deed zo mooi." Zo werd hij wel de langstzittende trainer in het betaald voetbal.

Emoties

Als hij terugdenkt aan en vertelt over bepaalde gebeurtenissen, raakt de oud-trainer geëmotioneerd. Dat gebeurt regelmatig. Zelf heeft hij daar geen last van. "Ik zie het dan voor me en dan komt het."
Vrouw Gé vraagt hem weleens als hij een lezing heeft gehouden of hij weer gehuild heeft, vertelt hij lachend. Zij is heel belangrijk voor hem. "Gé houdt me in bedwang. Ze leest ook alles wat ik schrijf, tot de punten en komma's en of ik het niet mooier maak dan het is."
Liever luisteren naar het levensverhaal van Foppe de Haan? Dat kan hier
Als we het over de carrière hebben, passeert ook Jong Oranje uiteraard de revue. Dat was ook prachtig om te doen, vindt De Haan. Connectie maken met jonge mensen, dat is waar het volgens hem om gaat. Dat blijft voor verbinding zorgen. Zo bellen sommige spelers hem nog wel eens op. Romano Denneboom belde bijvoorbeeld in de coronatijd om te horen hoe het met hem ging.

Riemer en Foppe, het duo van de club

Als je Foppe zegt, dan zeg je ook Riemer. Het duo maakte de club sc Heerenveen groot in de jaren 90. Zij waren lang het boegbeeld van de club. En ook nu duiken ze vroeg weer even op als het over het voetballen in Heerenveen gaat.
Het Foppeveldje in Lippenhuizen © Omrop Fryslân, Simone Scheffer
Dat zinde niet iedereen bij de club in de afgelopen jaren, De Haan begrijpt dat niet. "Ze zijn bang voor ons, maar waarom niet gebruik maken van bijvoorbeeld de kennis van Riemer op het gebied van scouting. Dat is toch het domste wat je kunt doen. En dat hij dan zo nu en dan commentaar heeft, dan laat je dat toch gewoon?"

'Mooi rapportje'

Hij werd zelf gevraagd om te kijken naar de jeugdopleiding van sc Heerenveen. Hij maakte er veel werk van en mocht het voor de raad van commissarissen en andere prominenten van de club presenteren. Directeur Cees Rozemond begon De Haan onder de presentatie aan te vallen, zegt hij.
"Ik ben opgehouden, het was een zinloze exercitie." Toen de directeur de volgende dag bij hem kwam en zei dat het een 'mooi rapportje' was en hij er mee aan de slag kon, heeft de oud trainer niet gereageerd. "Het was klaar."

Huishouden is hoofdzaak

Het probleem is volgens De Haan dat er te veel mensen bij de club kwamen met te weinig verbinding met de club. "als je alles van buiten haalt, raak je de verbinding kwijt", zegt hij. Nog altijd zit het duo De Haan en Van der Velde op de tribune bij de wedstrijden. De Haan gelooft dat het nu wel beter gaat met de club.
En zo speelt het voetbal van de jongste jeugd tot zijn 80e een hoofdrol. Maar uiteindelijk is de echte hoofdrol voor het huishouden. Zij zijn het allerbelangrijkst. Mevrouw Geke, de kinderen en kleinkinderen. Zonder het huishouden was het ook niet in het voetbal gelukt.
De levensles van De Haan is dat je een taak hebt op de wereld. "Dat wat je in je hebt ook uitgedragen moet worden. Want je bent niet alleen op de wereld, je bent er ook voor een ander.
Selectie carrière Foppe de Haan
  • 1974: trainer jeugdopleiding sc Heerenveen
  • 1985-1988: trainer Heerenveen
  • 1992-2004: trainer Heerenveen
  • 2004-2009: bondscoach Jong Oranje
  • 2009-2011: trainer Ajax Cape Town
  • 2011: bondscoach Tuvalu
  • 2015-2016: trainer Heerenveen
  • 2016-2017: adviseur Nederlands vrouwenelftal