Minister Adema: harde tactiek van Rutte in asieldossier onnodig

Piet Adema © Omrop Fryslân
De val van het kabinet was niet nodig, zegt minister Piet Adema, maar hij zag het wel aankomen. De VVD ging over de grenzen van de ChristenUnie heen, zegt de Fries.
"Het was CDA en VVD tegenover D66 en ChristenUnie", zegt Adema over het asieldossier, het thema waarop het misging. "De standpunten bleven maar vastzitten. Dus ik zei: jongens, dit schiet niet op."
Adema vindt voornamelijk de harde onderhandelingstactiek van Mark Rutte onnodig. Die wilde gezinshereniging voor oorlogsvluchtelingen beperken als het druk zou worden met de migratie.
De vraag die centraal stond: "Stel het wordt een beetje druk en er komen vluchtelingen uit oorlogsgebieden, mogen de kinderen dan meereizen? Wij vinden het belangrijk dat het gezin bij elkaar blijft. Andere partijen hadden daar andere opvattingen over. Dat kan, maar het is heel jammer."
Premier Rutte in zijn werkkamer, het Torentje © ANP
Het moment om hoog spel te spelen op dit thema begrijpt Adema niet. "De VVD wilde er graag voor de vakantie uitkomen, maar wij hadden geen haast, want we zagen dat het beheersbaar is. Het aantal vluchtelingen dat nu ons land binnenkomt, ligt lager dan de prognoses waren. Bovendien zijn er meer opvangplekken."
Met andere woorden: het was volgens Adema en de ChristenUnie niet nodig om het kabinet op dit onderwerp te laten klappen. "Wij hebben vanaf het begin af aan duidelijk gemaakt wat onze overtuiging is en waar de grenzen voor ons liggen. Dat wist Rutte al lang."
Toch kwam de premier deze week met hardere plannen en dat begrijpt Adema niet. "Het is niet nodig om zo'n maatregel te nemen in deze situatie. Gezinnen moeten bij elkaar blijven."
De wereld ziet er nu wel anders uit.
Piet Adema
De val van het kabinet betekent ook dat boeren langer in onzekerheid zitten en daar baalt de landbouwminister van. "We waren druk bezig of we de boeren wat toekomst konden bieden. En nu worden we als kabinet demissionair. Volgende week moeten we maar zien wat dat precies betekent en hoe de Tweede kamer daartegenaan kijkt. De wereld ziet er nu wel anders uit, in ieder geval."
De Kamer kan van sommige onderwerpen zeggen dat ze die 'controversieel' vinden, dat betekent dat het kabinet daar in principe geen actie meer op mag ondernemen. "Dat zou ik heel jammer vinden voor de boeren die duidelijkheid willen hebben."
Adema hoopt daarom dat hij de ruimte krijgt om verder te gaan tot er een nieuw kabinet zit. "De Tweede Kamer wil graag dat het kabinet verder gaat met wat al op papier stond voor het landbouwakkoord. Mijn collega's in het kabinet waren het daar ook mee eens, dus dat gaf een hele mooie uitgangspositie."
Minister Piet Adema in gesprek met boeren op kaasboerderij De Deelen © Omrop Fryslân
"Het zou mooi zijn als de Tweede Kamer nu ook zegt: 'de boeren verdienen duidelijkheid, dus zet dit maar door'. Dat wil ik ook graag, maar dan heb ik wel een breed draagvlak nodig. En dat is nog maar afwachten."
De nieuwe situatie zal hoe dan ook voor vertraging zorgen. "Het jammere is dat het nu nog wel anderhalf jaar kan duren voordat er duidelijkheid komt. Als je een bedrijf hebt, dan wil je niet stilstaan, maar verder."
Adema vindt het voornamelijk jammer voor wat hij de jonge boeren noemt. Die zaten als Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt aan tafel bij de gesprekken over een landbouwakkoord.
"Zij hebben echt een stap gezet in de onderhandelingen, ze zijn zich heel bewust van de maatschappelijke opgave die ze hebben. Ze willen ook graag veranderen, maar vragen wel de hulp van de overheid. Ik wilde ook graag helpen, maar ik weet niet hoe het de komende tijd zal verlopen."

Adema hoopt op snelle formatie

Het kan weleens een poos duren voordat Adema een opvolger heeft. Nieuwe verkiezingen zijn er op zijn vroegst in november en dan moet daarna nog een nieuw kabinet gevormd worden. Die formatie duurde de vorige keer bijna een jaar.
"Het zou goed zijn als er straks een duidelijke uitslag van de verkiezingen komt en dat de partijen dan het tempo erin houden. In 2021 duurde het te lang, dat moet niet nog een keer. Het moet niet kunnen dat een land een jaar moet wachten op een nieuw kabinet."
Piet Adema op het Binnenhof na de val van het kabinet © ANP
Zelf zal Adema zich niet verkiesbaar stellen. "Misschien als lijstduwer, maar ik heb nooit ambities gehad om Kamerlid te worden. En nog steeds niet. Ik had trouwens ook niet de ambitie om het kabinet in te gaan, maar de druk werd zo hoog dat ik het toch gedaan heb. Ook omdat ik vond dat er iets moest gebeuren."
Dat zal de Fries nu dus nog voortzetten tot er een nieuw kabinet komt. "En wat mij betreft beëindig ik daarna mijn politieke carrière in Den Haag."