Terug naar het bootongeluk op het Wad: normale werkdag wordt inktzwarte vrijdag

© Jan van Rees
Het OM maakte vrijdag bekend dat twee schippers betrokken bij het dodelijke bootongeluk op 21 oktober 2022 op de Waddenzee vervolgd worden voor dood door schuld. Die dag kwamen snelboot Tiger en watertaxi de Stormloper met elkaar in botsing.
Vier mensen kwamen om het leven, het lichaam van een twaalfjarige jongen is nog steeds niet gevonden.
Op de vroege ochtend van die bewuste vrijdag in oktober stapten zes werknemers van het Sneker bouwbedrijf Friso in de watertaxi op weg naar Terschelling. Een van de mannen nam zijn zoontje van twaalf jaar mee. Wat een normale werkdag moest worden, veranderde in een inktzwarte dag.
Een terugblik.

21 oktober 07:12 uur: aanvaring

De twee boten komen met elkaar in botsing in het Schuitengat. Op basis van de Tiger horen een enorme klap en gelijk heeft de kapitein door dat er iets goed mis is. "Brandaris, hier de Tiger. Ik weet niet of het al gebeurd is, maar graag opschalen naar GRIP 1", klonk het op de marifoon.
De hulpdiensten komen massaal in actie. Opvarenden belanden in het water. Het schip de Skua van rederij Noordgat is als eerste ter plaatse. Op zee treffen ze een al half onder water drijvend wrak aan. Eigenaar Simon Smit zegt later dat het een heftige dag was voor zijn personeel: "Eén persoon zat bovenop de punt en drie personen klampten zich er wat aan vast. Ze waren nat, koud en gewond."
De plaats van de aanvaring © Omrop Fryslân
Niet lang daarna zinkt de watertaxi. Al snel wordt bekend dat twee opvarenden van de Stormloper de ramp niet hebben overleefd. Een 46-jarige man uit Sexbierum en een 57-jarige man uit Leeuwarden zijn niet meer te redden. Twee mensen raken vermist: de twaalfjarige Riemer van der Veen uit Sexbierum en een 49-jarige man uit Tjalleberd.
Er wordt nog tot 11:15 uur uitgebreid gezocht. Daarna is de kans op overleven al bijna nihil door het koude water. De KNRM zoekt die dag nog wel verder op kleine schaal.
Dit werd gezegd op de marifoon net voor het ongeluk.
"Wat gaan we doen?"
Stil.
"Doe maar gewoon normaal stuurboord-stuurboord, want je zit vrij aan de rode kant."
Stil.
"Even een ogenblikje, zal even kijken."
Uit het fragment is niet op te maken wie aan het woord is. Het is ook niet duidelijk of er een of twee schepen te horen zijn en of er een bevestiging volgt op het voorstel om elkaar stuurboord te passeren.
De 6 bemanningsleden en 21 passagiers van de Tiger komen met de schrik vrij.
Diezelfde dag worden de kapitein van de Stormloper en de kapitein en stuurman van de Tiger aangehouden en verhoord. Dat is protocol bij dit soort ongelukken. De schipper van de Stormloper ligt eerst nog wel in het ziekenhuis.

21 oktober 14.00 uur: onderzoek

Al snel blijkt dat beide schepen die ochtend regels hebben overtreden. De omstandigheden waar het ongeluk in gebeurde waren niet zoals het hoorde. Zo werd de dag van het ongeluk nog bekend. Volgens Marinetraffic, een platform dat de positie van schepen volgt, hadden zowel de veerboot als de watertaxi te hard gevaren die vrijdagochtend.
De veerboot zou 55 kilometer per uur en de watertaxi 28 kilometer per uur hebben gevaren.
De schade aan de Tiger is goed te zien © SRFotografie
Op het Wad mag niet sneller worden gevaren dan 20 kilometer per uur. Er zijn wel uitzonderingen, maar niet voor het Schuitengat. Bovendien had het schip de Tiger niet in het donker mogen varen in het slecht verlichte Schuitengat. De Tiger deed dat die bewuste ochtend toch omdat die route korter is.

Hoe zit het met het snelvaren in het Schuitengat?

Het zogenaamde snelvaren mag alleen in de hoofdvaarroutes, dus niet in het Schuitengat. Daar geldt altijd een maximale snelheid van 20 kilometer per uur, zowel bij daglicht als in het donker. Dat komt ook omdat het gaat om een Natura 2000-gebied.
Door het Schuitengat te gebruiken is de route van en naar Terschelling korter en kan er brandstof worden bespaard. Brandstof die op dat moment, vanwege de brandstofcrisis, heel duur was.
De politie en de Onderzoeksraad voor Veiligheid starten daarom het onderzoek naar de toedracht van het ongeluk.

22 oktober: zoekacties volgen

Zoekacties volgen in de dagen na het ongeluk. Eerst op zicht, bij laag water, dan zouden lichamen beter zichtbaar zijn als die op een zandbank zouden belanden. Ook een politiehelikopter zoekt mee. Later wordt gezocht met sonarapparatuur en drones. Het Search- and Rescueteam (SAR) zoekt de dagen na het ongeluk met quads en drones.
Een team van SAR Nederland zoekt op Terschelling naar de twee vermisten. © CAMJO media
De verschillende stromingen en wisselvalligheid van het water maakt het zoeken erg moeilijk. "Het is zoeken naar een speld in een hooiberg", zegt de politie een paar dagen na verschillende pogingen.

6 november: lichaam gevonden

In de buurt van het Groene strand van Terschelling wordt een lichaam gevonden. Het blijkt dat het de vermiste man is van 49 jaar, uit Tjalleberd. De man werkte ook voor het bouwbedrijf Friso. Van de twaalfjarige Riemer is nog steeds geen spoor gevonden.

26 januari: Laatste zoekactie tot nu toe

De SAR doet nog een grote zoekactie naar aanleiding van een inzamelactie die de school van Riemer heeft georganiseerd. Met strandjutters en Land Cruisers wordt langs de kustlijnen van Terschelling, Vlieland, Ameland en Schiermonnikoog gezocht.
Na ruim zes maanden onderzoek van de politie en Onderzoeksraad ligt er nu een vervolging van het OM.