Oudste geprinte Friese boek: 'Freeska Landriucht' gepresenteerd met Engelse vertaling

Han Nijdam van de Fryske Akademy is zo trots als een pauw op het boek 'Frisian Land Law' © Omrop Fryslân
Door een nieuwe publicatie van het oudste Friese boek 'Freeska Landriucht' van 1485 met een vertaling in het Engels kunnen nu veel meer mensen kennismaken met het Oudfries en met de oudfriese wetsteksten. Dat zegt historicus Han Nijdam van de Fryske Akademy.
Het boek 'Frisian Land Law' werd maandag gepresenteerd bij Tresoar. De tweetalige uitgave is wel zo'n tien jaar onderweg geweest.
'Freeska Landriucht' bevat naast de Oudfriese teksten ook veel glossen, verklarende aantekeningen van gebruikers van het boek, in het Latijn. Ook die zijn allemaal vertaald door professor Hylkje de Jong van de Vrije Universiteit en emeritus hoogleraar Jan Hallebeek.
Oudste gedrukte Friese boek 'Freeska Landriucht' gepresenteerd met Engelse vertaling.
De Jong is dolblij met de uitgave. "Dit is voor mij echt een feestelijke dag. Het is een feestelijke dag voor het Fries, maar ook voor de rechtsgeschiedenis." De Jong is zeker van plan om de nieuwe tweetalige uitgave ' Freeska Landriucht / Frisian Land Law ' te gebruiken bij haar colleges rechtsgeschiedenis en ook als tentamenstof.

Gratis af te halen

Om de kosten hoeft je het niet te laten, want naast een prijzige papieren editie is het boek ook beschikbaar als gratis download op de website van uitgever Brill. Wat De Jong betreft, is het verschijnen van het boek niet het einde van het werk aan 'Freeska Landriucht'.
"Nu alles digitaal beschikbaar is, kunnen we wetsteksten en ook alle aantekeningen veel beter onderzoeken."De Jong kwam al enkele interessante voorbeelden tegen van dubbele boetes voor huisvredebreuk en belediging, die om nadere studie vragen.
Tresoar is in het bezit van drie exemplaren van het Freeska Landriucht uit 1485 © Omrop Fryslân
Het maken van de vertaling viel niet mee voor Nijdam. "De teksten zijn lastig. Het was vooral heel lastig om ze voor het eerst te vertalen in het Engels, want dat was nog niet eerder gedaan."
Eerdere vertalingen van de Oudfriese teksten waren meestal in het Duits, maar dat is tegenwoordig niet meer genoeg, vindt Nijdam. "Zoals het Latijn in de middeleeuwen Franca was, is het Engels dat nu."
Ook vanwege de taal is de nieuwe uitgave volgens Nijdam van belang. "Het Fries is de naaste verwant van het Engels. Verder is het ook heel mooi, archaïsch landseigen recht.
Door deze publicatie wordt het nu makkelijker om dat te vergelijken met andere inheemse rechten uit bijvoorbeeld Scandinavië. Dat is heel belangrijk." In de middeleeuwen gold in bijna heel Europa het Romeinse recht. Maar de 'zeven Friese zeelanden' van West-Friesland in Noord-Holland tot Noord-Friesland hadden hun eigen recht.

Vrije Friezen

Ook de Fryske Akademy heeft nog wel een aantal vragen over het 'Freeska Landriucht'. "We weten nog steeds niet waar het gedrukt is en waarom", vertelt Nijdam. "De teksten waren in 1485 al ouderwets, maar ze waren wel belangrijk als uiting van de Friese identiteit. Wij zijn vrije Friezen, want wij hebben ons eigen recht."