De hele familie Pais hielp in de fruithandel, één voor één werden ze vermoord

Struikelstenen Harlingen: het verhaal van de familie Pais van Kleine Bredeplaats 16 en 18
De Holocaust liet ook diepe sporen na in de Joodse gemeenschap van Harlingen. Tot 4 mei gaat Omrop Fryslân bij de 16 adressen langs waar struikelstenen liggen. Vandaag het verhaal van de broers en zussen Pais van de Kleine Bredeplaats.
De familie Pais is rond de eeuwwisseling een prominente familie in de Harlinger gemeenschap. Onder haar ook Joseph Pais, die maar liefst tien kinderen krijgt.
Joseph is een echte handelaar. Voor het huis staat een toonbank op de stoep met tonnetjes komkommers, augurken, uien, noten, sinaasappels, peren en appels.

Een echt familiebedrijf

Met zijn zonen Salomon ('Ampie') en Abraham verkoopt hij allerlei voedsel in manden. Als vader Joseph in 1921 overlijdt, gaan de kinderen Abraham, Esther, Levie en Salomon Pais door met de zaak van vader aan de Bredeplaats.
De broers - klein, donker en temperamentvol - zijn altijd aan het bekvechten, maar op een prettige manier. Elke dag wandelen ze er met hondenkarren opuit om spullen te verkopen. Iedere broer heeft een eigen wijk in Harlingen.
De jongste zus, Dina, helpt met haar twee dochters ook mee. Zij fietsen spullen naar de winkel en zorgen voor voorraad. Broer Levie zit eerst in de winkel van vader, maar werkt later in een andere zaak aan de Heiligeweg.
Salomon Pais is één van de grondleggers van het beroemde Lanenkaatsen: in de beginjaren wordt er gekaatst om noten en kokosnoten van de familie Pais.
Salomon is ook één van de acht Joodse mannen die in 1942 naar een werkkamp moet en via Westerbork in Auschwitz belandt. Daar wordt hij in september vermoord.
Abraham, Esther en Levie Pais worden op 12 november 1942 van huis gehaald en op transport naar Westerbork gezet. Twee weken later komen ook zij in Auschwitz om het leven, nadat een paar dagen daarvoor zus Dina daar ook al vermoord was.
Door heel Europa liggen intussen meer dan 90.000 'struikelstenen', waarop de gegevens staan van Joodse bewoners van een adres in de oorlog. Harlingen kreeg er 45, op initiatief van vereniging Oud Harlingen en het Centraal Comité 1945. Van 17 april tot 4 mei iedere dag een verhaal, met dank aan Oud Harlingen. Op televisie is iedere dag een aflevering te zien, na Fryslân Hjoed.