Fryslân geeft per inwoner het meest uit aan cultuur: "Onze taal levert ook hoogstaande cultuur op"

Het onderzoeksrapport van de Cultuurmonitor Fryslân © Omrop Fryslân, Casper Slotboom
Theater, muziek en poëzie. Het bestaat al jaren, maar wat cultuur nu precies betekent voor inwoners van de provincie is niet echt duidelijk. Om dat inzichtelijk te maken, ligt er nu de Cultuurmonitor Fryslân.
In de Lawei in Drachten werd de nulmeting van de cultuurmonitor gepresenteerd. Dat beschrijft de huidige situatie van de Friese cultuursector. Met die nulmeting kunnen de onderzoekers in de gaten houden hoe de cultuursector verandert.

Harde feiten

Het onderzoek is uitgevoerd door de bureaus Het PON & Telos, Pyrrhula en de Boekmanstichting. Het gaat om harde feiten, bijvoorbeeld hoeveel mensen lid zijn van een bibliotheek of hoeveel geld er voor elke inwoner precies in cultuur wordt gestoken.
Volgens gedeputeerde Sietske Poepjes is zo'n monitor erg belangrijk voor het maken van beleid: "Dan heb je het niet meer over gevoelens. Je kan wel denken dat er veel wordt gedaan aan muziek, maar dat valt tegen. Ik denk dat het college van de Staten nu onderbouwd kan zeggen dat ze meer willen doen aan theater en muziek, omdat het is gebaseerd op feiten."
Gedeputeerde Sietske Poepjes bij de presentatie © Omrop Fryslân, Casper Slotboom
Andere provincies hebben ook een cultuurmonitor. Daardoor is het nu ook mogelijk om de Friese cultuursector te vergelijken met andere provincies. Dat levert zo nu en dan verbazing op: "Een ding wat hier echt uitsprong is dat niet zoveel mensen in Fryslân een instrument bespelen, in vergelijking met de rest van Nederland", zegt Poepjes. "Ik dacht altijd dat wij in Fryslân zo sterk zijn in orkesten en brassbands. Dat is dus niet zo."

Grote verscheidenheid aan cultuur

Er was voor beleidsmakers behoefte aan zo'n overzicht: "We zien wel dat er al eerder onderzoeken gedaan zijn", zegt onderzoeker Sophie de Jong. "Er is echter niet eerder op deze manier gekeken naar wat de combinatie is van bijvoorbeeld het culturele, sociale en economische aspect van de sector."
"Wat opviel is de gemeenschapszin. Dat zien we ook terug in de samenleving, het 'mienskipsgefoel'. Het is dus heel interessant dat de culturele sector daarin de samenleving reflecteert", zegt De Jong.
Het aantal euro's dat per inwoner in cultuur wordt gestoken © Omrop Fryslân, Casper Slotboom
Uit de monitor blijkt dat het aantal musea per inwoner in Fryslân het hoogst ligt, in vergelijking met andere provincies. Ook is er in Fryslân veel erfgoed en een groot aanbod aan amateurkunstverenigingen.
Opvallend is dat de provincie Fryslân naar verhouding het allermeest van Nederland uitgeeft aan cultuur: 60 euro per inwoner. De onderzoekers plaatsen daar wel een kanttekening bij, want een derde van dat budget gaat naar de Friese taal. De vraag is dus of dat mee moet worden gerekend.
Poepjes vindt van wel: "Dat is een integraal onderdeel van onze cultuur. Dat we Fries toneel hebben, dat we Friese boeken hebben, dat we Friese films hebben en dat we Friese muziek hebben. Ja, dat is in het Fries. Of in het Stellingwerfs, Bildts, enzovoort. Het is echter ook hoogstaande cultuur op zichzelf. Dus ik vind oprecht dat dat geld hier bij meegenomen moet worden. Dat zit zo diep in ons culturele DNA."
De komende jaren wordt het onderzoek doorgezet, om bij te houden wat er nou precies verandert. Ook is er behoefte aan bijvoorbeeld een monitor van cultuurmakers in Fryslân. De onderzoekers hopen dat in samenwerking met Friese organisaties door te zetten.