Ut it libben: 'Jan PSP' en zijn strijd voor Engelum

Jan Bakker (1934-2022) © eigen foto
Hij werd 'Jan PSP' genoemd in het dorp. Jan Bakker overleed op 21 september op 88-jarige leeftijd in een verzorgingshuis in Bolsward. Buro de Vries brengt zijn verhaal in de reeks 'Ut it libben'.
Dat hij 'Jan PSP' werd genoemd is geen wonder, want van 1962 tot 1974 zat Bakker voor de Pacifistische-Socialistische Partij(PSP) in de raad van Menaldumadeel.
Op die plek zette hij hem twaalf jaar lang in voor zijn politieke idealen, maar ook voor zijn dorp Engelum. Jan Bakker was boer en had zijn boerderij vlak buiten het dorp. Hij was altijd bezig voor het dorp en zijn inwoners en stak hier veel tijd in.
Nieuwe huizen in Engelum in 1969 © Eigen foto
Hij werd geboren op de boerderij Tsjerkeleane. Hij trouwde en woonde aan de Harnedyk tot hij in 1970 de door zijn vader gebouwde boerderij aan de Tillledyk overnam.
Bakker heeft zich als raadslid en als lid van de woningcommissie Engelum behoorlijk ingespannen voor de komst van nieuwbouwhuizen in het dorp.
Zelf schreef hij hier in 1968 over: "Daar Engelum een klein dorp is, dat volgens het dorpenplan van de Planologische Dienst in Friesland moet verdwijnen, omdat het geen zelfstandig bestaan kan leiden, is het in opstand gekomen. Een plaatselijke woningcommissie heeft er daarom een uitbreidingsplan voor Engelum doorgedrukt."

68 huizen voor Engelum

De eerste huizen werden in april 1969 opgeleverd en in meerdere fasen betekende dit voor het dorp dat er 68 nieuwbouwwoningen bij zouden komen en het inwonertal ongeveer verdubbelde. Het was een echt dorpsproject, opgezet met een plaatselijke architect, waar ook veel lokale ondernemers werk van hadden.
Daarnaast maakte het plan voor de gewone arbeidersmensen een koopwoning bereikbaar, een royaal huis met vier slaapkamers kostte in Engelum toen na verrekening van subsidies nog maar 18.000 gulden. Dat kon onder andere door een erfpachtconstructie.
Naast liefhebbers uit eigen dorp, kochten ook mensen uit Leeuwarden, Den Haag, Delft en Amsterdam een woning in Engelum.
Uit het plakboek van Jan Bakker © Omrop Fryslân, René Koster
Jan Bakker was een PSP'er. Binnen die linkse partij viel hij op omdat hij de enige boer was. En in het boerenlandschap viel hij op omdat hij de enige PSP'er was.
De PSP was na de Tweede Wereldoorlog als politieke partij ontstaan. Als pacifistisch en socialistisch zette deze partij zich in voor een eerlijke maatschappij zonder wapens.
De aanhang was vooral onder de linkse studenten en ouderen die zich aangesproken voelden door 'het gebroken geweertje' groot. Al was Engelum een rood dorp, PSP'ers had je daar amper. Misschien hebben de acties tegen de vliegbasis - die dicht tegen het dorp aan ligt - wel voor meer steun gezorgd.

Tegen kernwapens

Dorpsbewoners weten nog te vertellen dat Bakker zelf met slecht weer met folders tegen kernwapens langs de deuren ging. Hij deed dat onder het motto: "liever nu actief, dan straks radioactief!'
'Uit het leven' over Jan Bakker
Nadat hij ongeveer een jaar geleden ongelukkig ten val kwam, verhuisde Bakker naar een verzorgingshuis in Bolsward.
Ook al hing er een grote prominente dorpsfoto op zijn kamer en ook al vroeg hij bij elk bezoek vanuit het dorp of er nog nieuws was vanuit Engelum, hij wilde er nooit meer naartoe. Misschien om afstand te nemen, maar misschien ook wel omdat het hem pijn deed, werd gedacht.
Buro de Vries zoekt het uit! Mooie documentaires, interessante gasten en verrassende gesprekken. Buro de Vries gaat gemoedelijk de diepte in. Met veel aandacht voor natuur, cultuur en geschiedenis. De deuren van het Buro zijn zondags open van 11.00 tot 13.00 uur. Zondagavond om 21.00 uur wordt het programma herhaald.