Het einde van de kibboets in Franeker

Syds Wiersma in Israël © Gerko Jonker
Als de kibboets van Franeker op 3 november 1941 wordt ontruimd, worden de Joodse jongeren gedeporteerd. In aflevering 3 van 'Kibboets op 'e klaai' reist FryslânDOK naar het Duitse concentratiekamp Bergen-Belsen en naar Israël om te achterhalen wat er met familie Bramson gebeurd is.
FryslânDOK 'Kibboets op 'e klaai', deel 3
Zaterdag 26 november NPO2 15.30 uur (herhaling zondag 27 november)
Zondag 27 november Omrop Fryslân 17.00 uur (herhaling ieder uur)
Oprichter Jacob Bramson, zijn vrouw Carolina en hun drie kinderen vallen in handen van de nazi's. Maar niet alle bewoners van de Franeker kibboets komen in kampen terecht.
Tussen de oprichting van de gemeenschap in 1934 en de Tweede Wereldoorlog bereikt een groot deel Palestina. Daar proberen de Joodse jongeren als pioniers het land op te bouwen.
Bewoners van de kibboets in Franeker © Fries Film & Audio Archief
In Franeker hebben ze het boer zijn geleerd op boerderijen van Friese melkveehouders en akkerbouwers. Maar de oorlog maakt een einde aan de kibboets.
Jacob Bramson, geneesheer bij het PZ Franeker © Fries Film & Audio Archief
Ook de oprichter van de kibboets, Jacob Bramson, wordt opgepakt. Met zijn gezin belandt hij in het Sternlager van kamp Bergen-Belsen.

Hel op aarde

In het Sternlager zitten 4.000 Joodse mensen vast die hopen uitgeruild te worden tegen Duitse krijgsgevangenen van de geallieerden. Maar in de winter van 1945 komen, in de laatste maanden voor de bevrijding, 35.000 mensen om het leven in Bergen-Belsen. Dochter Batya Bramson overleeft als 7-jarig meisje deze hel op aarde.
Syds Wiersma over de documentaire
Batya Halperin-Bramson © Gerko Jonker
'Kibboets op 'e klaai' is een 3-delige documentaireserie over de Joodse landbouwschool, die in de jaren 30 van de vorige eeuw in Franeker werd opgericht.
Syds Wiersma van het Fries Film & Audio Archief reist, samen met cameraman Gerko Jonker en regisseur Gerard van der Veer, in het spoor van de jonge Palestina-pioniers. Het spoor brengt ze naar Israël, Amsterdam, Westerbork en Bergen-Belsen.