Nieuwe informatie over de 'Anjumer pensionmoorden' van 1997 in nieuw boek

Er is 14 dagen lang onderzoek gedaan in en om het pension © Omrop Fryslân
Vijfentwintig jaar na dato verschijnt er een boek over de dubbele moord in Anjum. Op het terrein van pension 'Het Station' werden rond de kerstdagen van 1997 twee lichamen gevonden. Pensioenhoudster Marianne van der E. werd als schuldige aangewezen.
In het boek 'De heks van Anjum' beschrijft journalist Margriet Brandsma uitgebreid hoe de situatie toentertijd in Anjum was.
Door gesprekken met vrienden krijgt de lezer een indruk van Marianne van der E. En die indruk is tweeslachtig: veel vrienden beschrijven haar als een erg sociale, aardige en humoristische vrouw. Tegelijkertijd krijg je als lezer ook het beeld van een vrouw die de weg zo nu en dan wat kwijt is. Die vreemde dingen doet en ruziemaakt.
Margriet Brandsma © Omrop Fryslân, Geartsje de Vries
Margriet Brandsma is regelmatig in Moddergat - waar Marianne van der E. een vakantiehuis had dat ze verhuurde - en is gefascineerd door deze vreemde moordzaak.
Na haar carrière als NOS-correspondent in Duitsland komt ze terug op de NOS-redactie en besluit na een paar jaar om als zelfstandig journalist verder te gaan. Ze geeft lezingen en schrijft boeken, onder andere over Angela Merkel en over de gaswinning in Groningen.
Met haar onderzoek naar de dubbele moord in Anjum duikt ze voor het eerst in een misdaadverhaal.
In de voortuin van het pension in Anjum wordt in de nacht van 24 op 25 december 1997 het lichaam gevonden van Louw de Jong. Naast het lichaam, dat in plastic gewikkeld is, is een gat gegraven. Naar aanleiding van aanwijzingen van twee getuigen wordt later nóg een lichaam opgegraven: dat van Herman Sonnemans.
De pensionhoudster, Marianne van der E., wordt veroordeeld voor de beide moorden. Het pension in Anjum krijgt in de volksmond de naam 'horrorpension' en Marianne van der E. wordt 'de heks van Anjum' genoemd. Marianne van der E. heeft de moorden altijd ontkend.
Een week voordat beide moorden ontdekt werden, was er een hennepkwekerij opgerold. Die was gevestigd op de zolder van de schuur bij het pension. Twee mannen, Ernst en Jaap, worden daarvoor veroordeeld. De pensionhoudster zegt van niets te weten.
Hoog op haar lijstje van mensen met wie ze wil spreken, staat Marianne van der E. Via haar advocaat kan Margriet een afspraak maken: Marianne wil wel met haar praten. "Waarschijnlijk omdat ze haar kant van het verhaal wilde vertellen en nogmaals wilde zeggen dat ze niets met de moorden te maken had", zegt Brandsma.
Sa die Omrop Fryslân ferslach fan pensjonmoarden op 27 desimber 1997
Marianne heeft altijd ontkend, zelfs als dat betekent dat haar TBS steeds maar weer wordt verlengd, omdat een ontkennende dader niet behandeld kan worden. Uiteindelijk stemt Van der E. in met behandeling en komt ze in 2013 vrij.
Ze krijgt woonruimte in Utrecht, maar die woning verandert al snel in een ruimte die vol staat met spullen. Ze verzamelt van alles en alles krijgt een plekje in haar huis. Er zijn zelfs vogels die ze verzorgt en een logisch gevolg is dat het huis erg vies wordt.

Dood in haar huis

Net voordat Margriet Brandsma haar interview met Marianne zal doen, krijgt ze bericht van advocaat Paul Acda dat Marianne dood in haar huis is gevonden.
"Eerst dacht ik: weg project. Maar een vriendin van Marianne mailde me en vroeg me dringend om mijn onderzoek wel voort te zetten. Zij wilde me graag helpen om alle contacten te leggen. En dus ben ik doorgegaan."
Het onderzoek laat veel losse eindjes zien.
Margriet Brandsma
Hoe verder Margriet Brandsma komt met haar onderzoek, hoe vaker ze tegen vraagtekens aanloopt. Sommige zaken kloppen niet, en hoewel ze niet kan zeggen dat Marianne onschuldig is, wordt haar wel duidelijk dat vanaf het begin Marianne als dader is gezien en dat alles dat daar naar wijst door het Openbaar Ministerie meegenomen is.
Er zijn echter ook zaken die niet in het verhaal passen: "In de slaapkamer van de pensiongast die er op dat moment was, is een sigaret gevonden met bloed er op. Marianne rookte niet en de pensiongast rookte niet. Het slachtoffer (Louw de Jong, red) rookte wel, maar zou hij terwijl hij al gewond was, nog een sigaret gerookt hebben?"
Maar ook: "Iemand uit het dorp had Marianne geholpen een gat te graven in haar voortuin. Niet groot genoeg voor een graf, er moesten planten in. Het lichaam van Louw de Jong werd op twee meter afstand van dat gat gevonden, gewikkeld in plastic afdekzeil. De man uit het dorp heeft me verzekerd dat dat er niet lag toen hij het gat groef. Wanneer is dat er neergelegd? Was Marianne zo sterk dat ze dat kon?"

Elkaar tegenspreken

Bovendien, zo zegt Margriet Brandsma, spreken de verschillende getuigen elkaar tegen.
Op de vraag of het Openbaar Ministerie dan met een tunnelvisie onderzoek heeft gedaan, antwoordt Brandsma: "Datzelfde heb ik gevraagd aan Wim Anker, de eerste advocaat van Marianne. Hij zei "wij zeggen liever dat het OM geschoten heeft en daarna het doelwit heeft bepaald."
Op het terrein werd een graf gevonden met daarin het lichaam van Herman Sonnemans © Omrop Fryslân
Zonder het te weten heeft Omrop Fryslân een rol gespeeld in het onderzoek van Margriet Brandsma. Zij bekijkt een filmpje met oud-rechercheur Wessel Veenstra dat uit het Omrop-archief komt. Hij gaat met pensioen en Omrop Fryslân-presentator Arjen de Boer heeft een afscheidsinterview met hem.
Arjen vraagt naar de grote zaken die Veenstra heeft behandeld, en Veenstra noemt als eerste de moorden in Anjum. Hij vertelt dat hij op 24 december 1997 gebeld werd door een kennis.
"En dat viel op", zegt Margriet Brandsma. "Hij zei niet collega, nee, hij had het over een kennis. En die kennis had informatie over een belangrijke zaak." Brandsma zoekt contact met Wessel Veenstra.

Runner

Hij vertelt haar dat hij een runner was: een politieagent waar informanten uit het criminele circuit contact mee hebben om tips door te geven. Veenstra werd die dag gebeld door zo'n informant. Ze spreken af op een donker weggetje tussen Hardegarijp en Feanwâlden en de informant vertelt hem over twee moorden in Anjum.
Veenstra zegt tegen de informant dat hij niets kan doen als er geen aangifte is gedaan. "Dat is dus nog vóórdat twee mannen zich melden op het politiebureau in Dokkum en daar vertellen over twee moorden", zegt Brandsma met nadruk. Al snel is het haar duidelijk dat Jaap de informant is.
Het pension in Anjum krijgt in de volksmond de naam 'horrorpension' © Omrop Fryslân
En Jaap is ook de man die met Ernst naar het politiebureau in Dokkum stapt. Het zijn bovendien dezelfde mannen die een week eerder opgepakt zijn, omdat ze een wietplantage hadden op het terrein van het pension.
"Met andere woorden: pas nadat duidelijk is dat ze zelf buiten schot blijven, stappen ze naar de politie, terwijl het OM altijd heeft beweerd dat de twee mannen uit gewetenswroeging hebben verteld over de moorden."

20.000 gulden

Margriet Brandsma heeft uitgebreid met deze Jaap gesproken, die in Fryslân bekend staat als crimineel. Hij vertelt haar dat hij 20.000 gulden heeft gekregen voor de tip over de moorden.
In het boek komt nog een interessant feit naar voren. Jaap heeft in die tijd ook een escortbedrijf en één van zijn klanten is een officier van justitie.
Of deze man een rol heeft gespeeld in de Anjumer moordzaak wordt niet duidelijk, maar Ernst mailt wel dat hij en Jaap hem hebben laten weten dat ze weten van zijn bezoeken aan de escortdame. "Hij schreef niet dat ze hem er mee gechanteerd hebben, maar wel dat ze van zijn connectie met het escortbedrijf afwisten."
Het zou kunnen dat de advocaat van Marianne van der E. vraagt om een herziening.
Margriet Brandsma
Deze nieuwe informatie over de Anjumer moordzaak kan een staartje krijgen. Volgens Margriet Brandsma onderzoekt advocaat Paul Acda of er reden is om een 'herziening' aan te vragen.
Luister hier naar de reportage met Margriet Brandsma over haar onderzoek
Volgens Brandsma zou het goed zijn om aanvullend onderzoek te doen. "Ik zeg niet dat Marianne van der E. het niet gedaan heeft. Maar ik maak wel duidelijk in mijn boek dat het OM niet alles heeft onderzocht. En met name DNA onderzoek, waarbij de technieken de laatste jaren sterk verbeterd zijn, zou voor duidelijkheid kunnen zorgen. Als het materiaal tenminste bewaard is gebleven."
Buro de Vries zoekt het uit! Mooie documentaires, interessante gasten en verrassende gesprekken. Buro de Vries gaat gemoedelijk de diepte in. Met veel aandacht voor natuur, cultuur en geschiedenis. De deuren van het Buro zijn op zondagen geopend van 11.00 tot 13.00 uur. Op zondagavond om 21.00 uur wordt het programma herhaald.