Acteur Theun Plantinga: "Het gaat om wat je maakt en voor wie"

Acteur, regisseur, poppenspeler, theaterdocent, zanger en B&B-houder: de veelzijdige Theun Plantinga is het allemaal. Over zijn carrière en zijn rol in de voorstelling 'Bijke' vertelt hij in Noardewyn.
Zo'n drie jaar geleden kwam Theun Plantinga (1983) terug naar Fryslân. Met zijn partner Mike werd hij eigenaar van Het Rechthuis in Rinsumageast, een bed and breakfast. Zelf noemt hij het een herberg. "Het is heerlijk, het is echt thuiskomen, terug naar de roots", zegt hij. Plantinga is geboren in Feanwâlden, waar hij tot zijn 25ste woonde.
Het idee om terug naar Fryslân te gaan kwam van zijn vriend. "Toen we het huis in Rinsumageast zagen, waren we verkocht. Ik miste in Amsterdam de saamhorigheid, het met zijn allen dingen doen en Mike is als een echt stadsmens uit Den Haag ook thuis in de Wouden."
Ik absorbeerde alles: slurpen, slurpen, slurpen.
Theun Plantinga over het begin van zijn carrière
In 2003 had Theun Plantinga zijn debuut bij Tryater in de familievoorstelling 'It mirakel fan Hansje Brinker'. "Tryater was geweldig, maar toen kreeg ik de kans om met het stuk 'De Groote Storm' van de Firma Rieks Swarte het land in te gaan. Toen de producent zei, 'leuk, zo'n jongen uit Friesland, maar de volgende keer bellen we niet weer', vanwege de reiskosten, heb ik de stap naar het westen gemaakt. Ik heb daar veel dingen mogen en altijd fulltime gewerkt."
Hij was te zien in verschillende producties, zoals '101 Dalmatiërs', 'Jip en Janneke de Mjoeziekul', 'Minoes' en 'Tina de Musical'. In Fryslân speelde hij onder andere in de locatievoorstellingen 'Bonifatius' en rockopera 'Tommy'.

Dorpsjongen

"Ik kwam in Zaandam. Dat was best spannend, want ik ben echt een dorpsjongen, maar ik wil wel mijn vleugels uitslaan. Zou het me lukken die stap te maken? Ik kwam rechtstreeks bij mijn ouders vandaan. In hoog tempo heb ik mezelf als acteur en als mens ontwikkeld. In Fryslân had ik de stempel van een Tryater-acteur, er zijn hier minder mogelijkheden. In Amsterdam leerde ik om met poppen te werken en leerde ik over kleinkunst, dat wilde ik ook wel eens doen."
Hij was een jonge hond. "Ik was niet verantwoordelijk voor de grote hoofdrollen. In de bijrollen kon ik experimenteren en mocht ik met goede mensen werken. Ik keek naar andere acteurs en leerde van ze hoe ze een bepaalde scène deden. Ik absorbeerde alles: slurpen, slurpen, slurpen. Het was druk, maar als een vrijgezelle jongen uit Fryslân, wonend in Zaandam, had ik genoeg tijd. Ik kon alles aanpakken, want een sociaal leven had ik toch niet. Dus werken, huppakee, aanpakken."

Burn-out

Vorig jaar kreeg Theun Plantinga een burn-out. "Nu gaat het beter hoor, al heb ik nog wel eens momenten dat ik het wat rustiger aan moet doen. Dat jongehondachtige zit nog wel in me, maar ik merk aan de rollen dat dat verandert. Ik word nu gevraagd om een vader te spelen, of zelfs een opa. En de rollen werden steeds zwaarder de laatste jaren. Geen bijrollen meer, maar hoofdrollen. Eerder was het, leuk, daar komt Theun weer met een petje vanuit de coulissen, maar met een hoofdrol heb je een andere verantwoordelijkheid. Dan kan ik er geen andere dingen meer bij doen. Eerder stond ik 's ochtends in de kleutervoorstelling van Tryater en speelde ik 's avonds in de Bellevue in Amsterdam. Ik moest van alles proeven en alles meemaken, en dat hoeft niet meer."
Als kind acteerde Theun al graag. "Op kamp had je van die stelletjes, en dan was ik de gekke trouwambtenaar die hen trouwde. En ik weet nog dat circus Witova bij ons op school kwam en alle klassen een act moesten bedenken om die voor de vaders en moeders op te voeren. Schoolmeester Douwe Kootstra, de schrijver en verhalenverteller, zou alles presenteren en aan elkaar praten, maar hij zei 'dat moet Theun doen'.
Mijn vader keek regelmatig op van zijn krant om te zeggen dat ik moest stoppen met dat kattengejank.
Theun Plantinga oefende als kind al vaak typetjes
Thuis zat de jonge Theun voor de radio met zijn koptelefoon stemmetjes en typetjes te doen. "Mijn vader keek regelmatig op van zijn krant om te zeggen dat ik moest stoppen met dat kattengejank." Zijn ouders lieten hem met van alles kennismaken. "Als kind ben ik naar een voorstelling van Bassie en Adriaan geweest, dat vergeet ik nooit weer. Bassie kwam in een kleine brandweerauto de piste in. Iedereen lag dubbel van het lachen. Dit is het, dit wil ik, wist ik toen."

Bijke

De voorstelling 'Bijke' speelt hij met Joke Tjalsma, in regie van Jos Thie en Bouke Oldenhof schreef de tekst. Het stuk is goed ontvangen en veel voorstellingen zijn uitverkocht. Het gaat over buurtgenoten Agnes en Rene die door toeval contact krijgen. De hond Bijke speelt daarbij een grote rol.
Hoewel hij Jos Thie al heel lang kende, had hij nog niet eerder met hem gewerkt. "Dat vond ik heel spannend. Ik had het gevoel dat ik weer opnieuw moest beginnen en voelde me weer een jongetje."
Beide acteurs hebben lange lappen tekst. "De eerste twintig bladzijden heb ik een monoloog. Joke en ik hebben beide in het begin vervloekt dat het zoveel was. Het is ambachtelijk toneelspelen. Joke Tjalsma is een kanon, dat niveau heb ik lang niet. We zijn beide heel verschillend. Ik kom uit de comedyhoek vandaan. Het kan me niet slapstick genoeg. Ik ben niet goed in klein spelen, dus ken ik twee zinnen, bij de derde moet er wel wat gebeuren. Joke kan goed op een bankje zitten en wat murmelen."
De voorstelling Bijke is nog te zien tot halverwege december.
In het radioprogramma Noardewyn heeft presentator Willem de Vries elke week op maandag tot en met donderdag 1-op-1-gesprekken met mensen uit de culturele wereld. Luister tussen 18.00 en 19.00 uur, beluister het als podcast of bekijk het op YouTube. Op vrijdag is Noardewyn Live, het muzikale dorpsplein van Fryslân, met allerhande livemuziek te horen tussen 18.00 en 19.00 uur. Die optreden zijn op zaterdagavonden op televisie te zien.
In coronatijd en daarna met de burn-out dacht de acteur erover na om te stoppen met het vak. "Alles was zwart, maar ik ben er nog niet klaar mee. Nu met Joke zijn we lekker aan het toeren." Voor zijn burn-out werd hij zenuwachtig van een lege agenda, maar nu ziet hij wel hoe het komt.
"We spelen nu mooi met Bijke en zo nu en dan doe ik wat presentatiewerk en we hebben natuurlijk de herberg. Wel heb ik absoluut de drang om dingen te maken. Ik heb een idee voor een voostelling bij de Eeltsjemar. Het gaat er niet om of je in grote bakken staat of in een klein zaaltje. Het gaat om wat je maakt en voor wie. Je kunt leuk in een groot draaidecor staan, en dat heb ik ook gedaan, maar geef mij maar een stoel. Dan vertel ik het verhaal wel."
Theun Plantinga houdt van luisterliedjes, zo blijkt uit zijn muzieklijst:

Theun Plantinga's lijst

Artiest Nummer
Dusty Springfield If you go away
Wim Sonneveld Het hondje van Dirkie
Linda Ronstadt en Aaron Neville Don't know much
Clouseau Wil niet dat je weggaat