Wachten, wachten, wachten: vleermuizen vangen op de Afsluitdijk

Sander Langerveld (WUR) doet onderzoek naar vleermuizen op de Afsluitdijk © Omrop Fryslân
Bij de Afsluitdijk proberen onderzoekers vleermuizen te vangen voor een studie naar de invloed van windturbines op de vleermuistrek. Wij gingen een nacht mee.
Vleermuizen uit de Baltische Staten overwinteren hier. Ze komen als het daar te koud is en vliegen in maart terug. De laatste tijd zijn er veel nieuwe windmolens bij de Afsluitdijk en op de Noordzee bijgekomen. Er zijn nu plannen voor nog een nieuw windmolenpark op de Noordzee.
Doel van het onderzoek is om te kijken of dat nieuwe windpark gevolgen kan hebben voor de vleermuistrek. De gevangen exemplaren bij de Afsluitdijk krijgen een zendertje om en worden weer uitgezet. Zo kunnen de diertjes worden gevolgd.
Een nachtje mee op pad om vleermuizen te vangen op de Afsluitdijk
Het valt niet mee om vleermuizen te vangen. Onderzoekers Sander Lagerveld en Karina Stienstra van de Universiteit van Wageningen (WUR) passen drie verschillende methoden toe.
De simpelste manier is met een vleermuizenkast, vertelt Sander. Daar hangen er hier tien van. "Daar rusten de vleermuizen in. Als je de kast opent, kun je ze er zo uit pakken. We hebben zo-even nog gecontroleerd, maar er zitten momenteel geen vleermuizen in."
Vleermuizenvangnet met een lokapparaatje dat vleermuisgeluiden nabootst © Omrop Fryslân
Met netten vleermuizen vangen is een stuk moeilijker. De dunne netten hangen tussen uitschuifbare stokken. Eerst opgevouwen laag bij de grond. Wanneer de duisternis invalt en er geen zwaluwen meer langs de hemel zweven, schuiven de onderzoekers de stokken uit.
De netten ontvouwen zich naar boven en hangen als een groot scherm tussen de stokken. De onderzoekers proberen de vleermuizen te lokken met een apparaatje dat vleermuisgeluiden nabootst.
De derde methode die ze toepassen is een vanginstallatie die nog het meest doet denken aan een harp. De vleermuizen vliegen tegen de 'harp'-draden aan, zijn gedesoriënteerd en vallen dan in een soort open zak.
Vleermuisvanginstallatie die op een harp lijkt, met opvangzak © Omrop Fryslân
De onderzoekers zijn er nu helemaal klaar voor en Sander schakelt de sonardetector in. Deze zet de vleermuis-oriëntatie-geluiden om in geluiden die voor het menselijke oor waarneembaar zijn. Het apparaatje laat een soort van snel klikkend geluid horen.
Daar zal je de eerste al hebben. Maar nee, pech, het is de verkeerde soort. Sander: "Dit is een gewone dwergvleermuis. Voor het onderzoek hebben we ruige dwergvleermuizen nodig."
Welke invloed hebben de oprukkende windmolens op de vleermuizentrek? © Omrop Fryslân
Met al die opgestelde netten lijkt het wel een badmintontoernooi. Sander maakte daar, toen het nog licht was, een grapje over: "Dat kunnen we nog altijd gaan doen, als we niets vangen." En de nacht duurde nog lang...
De komende jaren ondergaat de Afsluitdijk een grote verbouwing. De dijk wordt versterkt en verhoogd om Nederland ook in de toekomst te beschermen tegen het zeewater.
In 32 reportages, evenveel als het aantal kilometers van de Afsluitdijk, vertellen Omrop Fryslân en NH Media het verhaal van het iconische bouwwerk door de ogen van de mensen die elke dag met de dijk te maken hebben.