Oekraïners in Gaastmeer: "Van de hel in de hemel"

Zalona uit Oekraïne © Omrop Fryslân, René Koster
"Het was alsof we in de hemel kwamen", zo beschrijft de Oekraïense Zalona haar ontvangst dit voorjaar in Gaastmeer. Begin maart kwamen de eerste vluchtelingen uit Oekraïne naar het dorp, op de vlucht voor het oorlogsgeweld in hun eigen land.
Plaatselijke vrijwilligers zorgden via de kerk voor opvang, onderdak en begeleiding van 37 mensen. Ondertussen zijn sommigen alweer teruggegaan of verhuisd naar Engeland of Amerika.
Op dit moment wonen er veertien vluchtelingen in het dorp, die allemaal een vrijwilliger hebben die hun buddy is. De vluchtelingen en vrijwilligers zijn blij met elkaar, blijkt als Buro de Vries voor een reportage bij haar langsgaat.
Zalona woonde in het oosten van Oekraïne toen de oorlog uitbrak. Ze werkte in een kinderopvang en zou na de zomer met een nieuwe studie beginnen. Maar door de oorlog veranderde alles.
Scriba Anneke van Mourik, coördinator Caroliene Schenkels en Zalona © Omrop Fryslân, René Koster
Ze onvluchtte haar land en was een van de eerste Oekraïners die in maart een plekje kon krijgen in Gaastmeer. "Het voelde alsof we in een film zaten, alsof we van de hel naar de hemel gingen", zegt ze.
"We kwamen in het vroege voorjaar naar Fryslân en het weer was hier gelijk al geweldig, het dorp was zo rustig en vredig. De mensen hier zijn gewoon te aardig. Soms denk ik dat het niet echt is en knijp ik mezelf in de arm, om te beseffen dat dit geen droom is."
Ik worstel nog vaak met de vraag of ik misschien toch niet beter weer terug kan gaan naar Oekraïne.
Zalona, Oekraïense vluchteling
Zalona hoort bij de groep Oekraïners die wordt opgevangen door het kerkelijke gemeenschap in Gaastmeer. De vluchtelingen werden ondergebracht in vakantiehuisjes, en vrijwilligers steunen de mensen.
Zij zorgden ervoor dat de mensen zich thuis konden voelen, maar hielpen ook bij praktische zaken zoals het aanvragen van een bankrekening en het vinden van werk.
Zalona worstelt nog vaak met de vraag of ze niet beter terug kan gaan naar Oekraïne. "Ik denk dat dit op dit moment de beste plek is. Wat kan ik daar doen? Ik heb nu werk en met het geld dat ik verdien help ik mijn land, ons leger en natuurlijk ook mijn familie. Daarnaast heb ik hier ook mijn taken waarin ik me dienstbaar kan maken."
Buro de Vries zoekt het uit! Mooie documentaires, interessante gasten en verrassende gesprekken. Buro de Vries gaat gemoedelijk de diepte in. Met veel aandacht voor natuur, cultuur en geschiedenis.
De deuren van het Buro zijn zondag open van 11.00 uur tot 13.00 uur. Zondagavond om 21.00 uur wordt het programma herhaald.
Ze helpt bijvoorbeeld landgenoten bij het vertalen, omdat veel Oekraïners niet zo goed Engels spreken, maar ook om ze meer op hun gemakt te laten voelen. Over het verloop van de oorlog is ze onzeker.
Wij worden daar als slechte mensen en fascisten afgeschilderd.
Zalona over de Russische propaganda
"Ons leger doet het om dit moment goed, maar wat als Poetin chemische of nucleaire wapens inzet? En stel dat de oorlog dit jaar wel zou ophouden, dan is er nog geen vrede. Russen zullen hun leger opnieuw opbouwen en nieuwe wapens produceren om dan over ongeveer tien jaar terug te komen. Daarom willen we het liefst de volledige vernietiging, van vooral de regering, want zij beïnvloeden de mensen met hun propaganda. Wij worden daar als slechte mensen en fascisten afgeschilderd."
De vluchtelingen zijn welkom © Omrop Fryslân, René Koster
De mensen van het opvangproject moeten gniffelen bij de vraag of het specifiek om (protestants-) christelijke vluchtelingen gaat die worden opgevangen. "Natuurlijk niet! En dat geldt ook voor de vrijwilligers. Dat doen we als dorp."
Ook Zalona weet niet precies hoe ze nou in Gaastmeer is beland. "Maar ik ben er wel heel blij mee. Als het er op aankomt, denk ik dat van alle plaatsen waar ik heen kon, dit het beste is. Mede vanwege deze gemeenschap."
Vredeszondag
Zondag 25 september is het in veel kerken Vredeszondag, als afsluiting van de Vredesweek. Buro de Vries maakt daar een thema-uitzending over onder het motto 'Vredesweek in oorlogstijd' met als studiogasten Mirka Antolovic van Tûmba en Jan Bosman van Solidair Fryslân. Gerben Huisman vertelt over een kerkelijk hulpverleningsproject van Leeuwarders voor de getroffen gemeenschap in Irpin en Peter van der Zwaag legt uit wat het speciale vredeslied Do&Ik betekent, wat hij met Janneke Warringa ook laat horen.
De radioreportage in Buro de Vries over de opvang van Oekraïners in Gaastmeer