Wetterskip Fryslân in een spagaat tussen overlast van droogte en van water

Droog weideland bij Goengahuizen © ANP
Het is een lastige spagaat voor Wetterskip Fryslân. Als het spoelt van de regen, roepen mensen moord en brand om water zo snel mogelijk af te voeren om overlast te voorkomen. Maar tijdens de zomer is met droogte juist behoefte aan water.
Dat blijkt duidelijk in deze periode, zegt Henk Flikkema van Wetterskip Fryslân. Op dit moment is het neerslagtekort zo'n 195 millimeter, geeft hij aan. "In het Noorden komen we er nog aardig vanaf, maar landelijk zorgt de droogte de komende tijd nog wel voor problemen."

Regen nog niet genoeg

Door de regen neemt het tekort hier niet meer echt toe, zo verwacht Flikkema. Maar genoeg om de problemen op te lossen is het lang nog niet.
"De regen helpt natuurlijk om het water in de bovengrond aan te vullen, dat is welkom voor de landgebruikers. Maar er zijn ook lage grondwaterstanden, daar helpt deze regen nog niet voor. Daar is veel meer voor nodig", legt hij uit.

De grond neemt het niet op

Bovendien is de grond op sommige plekken zo droog dat het de regen niet goed kan opnemen. "Het water heeft de tijd nodig om in de bodem door te dringen, tussen de grondkorrels. Maar als het heel hard regent, dan heeft het water niet de tijd om door te dringen. Dan stroomt er veel weg naar de sloot."
Bij Wetterskip Fryslân zelf kan het ook flink droog worden © Omrop Fryslân
Boezemwater is er nog genoeg, daar ligt het hem niet aan. Maar de zorg van Wetterskip Fryslân zit bij de grondwatervoorraad. "We moeten nadenken over maatregelen om het water als het regent in de zomer goed te kunnen vasthouden", zo is Flikkema van mening.

Water afvoeren of opslaan

Maar de extremen worden door klimaatverandering groter en als het dan regent, kan er buiten de zomer ook veel vallen. Dan willen boeren bijvoorbeeld het water snel van het land. "In de winter willen we droge voeten, maar in de zomer willen we juist genoeg water." Die druk van buiten merkt het Wetterskip wel.
Afgelopen jaar was er in deze polder bij Ypecolsga juist sprake van wateroverlast © Omrop Fryslan
Eind augustus vorig jaar vielen er zeer zware buien. Op tal van plekken moest de brandweer in actie komen. Het Hooglandgemaal in Stavoren en extra pompen werden ingezet om het water weg te pompen.
In de polders bij Woudsend stond het water hoog, daar viel in een paar uren evenveel regen dan normaal in een hele maand. Er werd alles op alles gezet op het uit te wateren naar de Friese boezem. In oktober waren er nog boze boeren bij Ypecolsga, omdat de wateroverlast maar niet stopte.
De vragen aan het Wetterskip wisselen dus met de seizoenen. "Als ik aan de zomer van afgelopen jaar refereer: toen hadden we een bui van 100 millimeter en toen stonden de polders blank. Toen was de vraag juist: hoe krijgen we dat water zo snel mogelijk weg?"

Meer steun van overheden nodig

Er moet dus meer water opgeslagen worden, maar dat is volgens Flikkema makkelijker gezegd dan gedaan. Wetterskip Fryslân heeft de steun van de overheden nodig. "Wij kunnen dat als Wetterskip niet alleen oplossen, daar hebben wij ook gemeenten en provincie voor nodig. Dat is niet zo van vandaag op morgen te realiseren."
Schapen in droog grasland bij de Afsluitdijk in 2018 © ANP
Bovendien heeft het ook met de locatie te maken. "Het is ook afhankelijk van de situatie in het veld. Hoe hoog ligt het land, wat is het grondgebruik, wat is de bodemsoort? Water loopt altijd naar de laagste plaatsen. Waar kunnen wij water voor de langere tijd opslaan, dat wordt dé vraag voor de toekomst."