Rechter doet uitspraak in Vidarzaak: wat staat er op het spel?

Verdachte Justin S. in de rechtbank eerder dit jaar © ANP
Na een proces van 25 zittingsdagen doet de rechtbank woensdag uitspraak in de Vidarzaak. Het is een van de grootste drugshandelzaken van de laatste jaren in Fryslân.
Verslaggever Auke Zeldenrust heeft de zaak op de voet gevolgd en schetst de gang van zaken. Volgens hem is de zaak erg interessant vanwege de inzet van een criminele burgerinfiltrant.

Wat is de Vidarzaak?

"De zaak kwam aan het rollen toen in maart 2020 een drugstransport naar Finland werd onderschept op de A7 in Groningen. Het ging om 86 kilo drugs. Er werden die dag 28 verdachten aangehouden die zijn aangeklaagd voor internationale drugshandel, witwassen en deelname aan een criminele organisatie.
In april eiste het Openbaar Ministerie straffen tussen 30 uren werkstraf en 8 jaar celstraf. Die laatste straf werd geëist tegen een 58-jarige man uit Zurich die wordt gezien als de leider."

Een grote zaak voor Fryslân?

"Dat kun je wel zeggen. De politie deed op zeventien plekken invallen, in onder andere Leeuwarden, Harlingen, Zurich, Noardburgum en Westergeest zijn panden doorzocht. De politie vond 16 blokken hasj, 300 hennepplanten en kleine partijen speed, cocaïne, ghb en xtc.
Ook is materiaal in beslag genomen waar drugs mee geproduceerd kon worden. Verder werd er beslag gelegd op een huis met een waarde van 350.000 euro, een auto van zo'n 100.000 euro, dure horloges en bijna 100.000 euro aan contant geld."

Wat maakt deze zaak zo bijzonder?

"Justitie wilde graag zicht krijgen op de drugshandel van motorclubs, met name de Hells Angels in Harlingen. Omdat dat volgens justitie een gesloten bolwerk is, besloten ze een criminele burgerinfiltrant in te zetten.
Dat is een persoon die uit het criminele circuit komt en dus het vertrouwen in de onderwereld kan winnen. De infiltrant verdiende met zijn werk voor de overheid zo'n 100.000 euro. Hij legde begin 2018 contact met een van de verdachten, een 36-jarige man uit Leeuwarden. Die zegt echter dat hij erin is geluisd."

Een criminele burgerinfiltrant, mag dat zomaar?

"Zo'n zwaar opsporingsmiddel mag niet zomaar worden gebruikt. Sinds de IRT-affaire in de jaren negentig waarbij de politie zelf betrokken was bij drugshandel om een zaak op te lossen, gelden er strenge regels bij de opsporing.
De Vidarzaak is de eerste zaak waar weer een criminele burgerinfiltrant is ingezet. De minister van justitie moet zelf toestemming geven en dat is volgens het Openbaar Ministerie ook gebeurd. Voor de veiligheid van de infiltrant is zijn naam geheim gehouden en wordt hij op de zittingen in de rechtbank met de codenaam A-4110 genoemd.
Intussen is de identiteit bij mensen in het criminele circuit wel bekend. Volgens justitie heeft A-4110 goed werk gedaan. Zo is door zijn hulp het drugstransport naar Finland onderschept en heeft de politie zicht gekregen op de bende."

Wat vinden de advocaten van de infiltrant?

"Terwijl het Openbaar Ministerie zegt dat het gebruiken van een crimineel bij het oprollen van een bende rechtmatig is, denken de advocaten daar anders over. Ze hebben met z'n allen een standpunt ingenomen. Ze zeggen dat het OM zich niet heeft gehouden aan de strenge voorwaarden voor de inzet van de criminele burgerinfiltrant.
Zo zou de minister pas toestemming hebben gegeven toen de A-4110 al lang aan het infiltreren was. Ook was het opsporingsmiddel volgens de advocaten buitenproportioneel. Ze vinden dat de informatie die door de criminele burgerinfiltrant is verzameld niet als bewijs gebruikt mag worden. Dat zou voor sommige verdachten vrijspraak betekenen."

En nu dus de uitspraak..

"Ja, dat is spannend en dit keer niet vanwege de hoogte van de straffen. Het is erg interessant hoe de Leeuwarder rechtbank aankijkt tegen de inzet van de criminele burgerinfiltrant.
De uitspraak zal gevolgen hebben voor de opsporing van grote criminele bendes. Het komt erop neer dat de rechter vandaag bepaalt of het zware middel van criminele infiltratie voortaan mag worden gebruikt of niet. De advocaten noemen het daarom ook een proefproces."