De graanmarkt staat onder druk, merken ook Friese telers en verwerkers

Jelte en George Pars © Omrop Fryslân, Andries Bakker
Het is een goed jaar voor het verbouwen van graan, maar de consument moet meer betalen voor het product. Door de oorlog in Oekraïne staat de markt onder druk. Ook Friese bedrijven merken dit.
Ook de meelfabriek van Royal Koopmans in Leeuwarden moet de hogere kosten doorberekenen in de productprijzen. "Dat moeten we op tijd doen, anders lopen we een groot risico", zegt CEO Dirk Lodewijk. Met name als het om tussenproducten en ingrediënten gaat.
Koopmans levert producten aan bakkers en de voedselindustrie, Het bedrijf is niet afhankelijk van Oekraïens of Russisch graan, want het grootste deel wordt in Nederland gekocht. "Dat noem ik geen geluk, maar een kwestie van visie. Tien jaar geleden hebben we bewust ingezet op graan uit Nederland. We hebben er lang over gedaan om het geschikt te maken voor onze verwerking en recepturen."

Koopmans in de 'Nedertarwe'

Op een bijzondere wijze komt het nu allemaal samen, zegt Lodewijk. Want het overstappen naar Nederlandse leveranciers kwam voort uit een keuze voor duurzaamheid. 'Nedertarwe', zo noemt Koopmans het.
Koopmans in Leeuwarden © Omrop Fryslân, Joris Kalma
"Wij vonden het niet echt logisch om veel graan uit het buitenland te kopen, het naar Leeuwarden toe varen en vervolgens weer Europa in rijden", zegt hij. Op dit moment komt het meeste graan uit Zeeland. In Fryslân zitten wel een paar leveranciers, maar de levering op grote schaal die Koopmans wil, was hier niet mogelijk.
Op dit moment komt meer dan de helft van het graan uit Nederland en Koopmans streeft het om hier 70 procent van te leveren.
Iedereen moet water bij de wijn doen, geeft Lodewijk aan. Ook de consument. "Het is onontkoombaar. Een bakker heeft niet alleen met hogere graan- en bloemprijzen, maar ook met hogere prijzen voor energie, transport en verpakkingsmiddelen te maken. Ook een bakker moet dat doorberekenen in z'n assortiment."
Dirk Lodewijk, CEO van Koopmans in Leeuwarden
Het bedrijf George Pars Graanhandel in St.-Jacobiparochie zit aan het begin van het proces en verbouwt graan. Door het relatief gunstige weer is de opbrengst hoger dan anders en met de Russische inval in Oekraïne liggen de prijzen hoger.
"De kwaliteit is echt goed, de opbrengsten liggen wel 10 tot 15 procent hoger de vorig jaar", zegt George Pars. "Dat komt met name omdat het seizoen geleidelijk verloopt. Vorig jaar was het nat, nu is het weer droger, maar hebben we nog wel zo nu en dan regen. Dat creëert de geleidelijke afrijping, met mooie volle korrels. Zo krijg je een goede opbrengst."
De mannen op het land © Omrop Fryslân, Andries Bakker
Pars merkt op dat de prijzen snel stijgen en dalen. "Met name in februari gingen de prijzen snel omhoog, toen de Russen Oekraïne invielen. We hebben echt prijzen van 400 euro gezien in maart-april. Dat is ongekend, dat hebben we nog nooit meegemaakt. " De prijzen kwamen wel 20 procent hoger te liggen.

Risico's managen

Het is wel positief voor de bouwboeren, die nu meer voor hun graangewassen krijgen. "Voor ons betekent het met name dat wij de risico's goed moeten managen", zegt Pars. "Je moet de in- en verkoop goed op elkaar afstemmen. Je moet niet teveel grote posities innemen in de markt en de boel goed in de gaten houden."
Eigenaar George Pars van Pars Graanhandel in St.-Jacobiparochie
De markt wordt echter geraakt, ziet Pars. "De graanhandel is een wereldmarkt, dus we varen op de wereldprijs. De prijzen komen gewoon hoger te liggen in de markt. Een afnemer zoals een meelfabriek, een mengvoerfabriek of veerhouder moet meer voor een product betalen."