Recensie iepenloftspul Blauwhuis: Het leven in een kijkdoos

Cultuurrecensent Henk te Biesebeek © Omrop Fryslân
Meer dan drie jaar lang heeft locatietheater Blauwhuis gewerkt aan een nieuwe voorstelling: het 70-jarige bestaan van de Vinea Domini-zeilkampen aan de Blauhúster Puollen. Een degelijke voorstelling op een prachtige locatie. Een documentaire bijna, die geen detail uit de geschiedenis overslaat. Dat had ook wat minder gekund.
Een iepenloftspul in alle facetten. Bij de voorstelling van Vinea Domini die ik bijwoonde viel de regen met bakken uit de lucht en werd het publiek doorweekt. Gelukkig werd het kort daarop weer droog en zag het publiek hoe de zon onderging boven het strakblauwe water aan Het Vliet bij Greonterp, met uitzicht op Blauwhuis. Wat een landschap!
Het zeilkamp van Vinea Domini aan Het Vliet bij Greonterp © Sicco Rypma
Hartman Witteveen, de schrijver van het stuk en de creatieve duizendpoot van het gezelschap, heeft een uitgebreide studie gedaan naar de geschiedenis van de zeilkampen van Vinea Domini. Ooit begonnen door de paters uit Witmarsum.
De hele periode van zeventig jaar wordt voor de toeschouwers uitgerold. Hoe de paters onder leiding van pater Amatus van Straaten, mooi gespeeld door Teake Rypma, voet aan wal zet om met een zeilkamp te beginnen. In opdracht van het bisdom om de katholieke jeugd uit het hele land met elkaar kennis te laten maken, zodat hieruit mogelijk nieuwe relaties kunnen ontstaan en op den duur dus katholiek nageslacht.

Ergernis

Dat kunnen de paters natuurlijk niet alleen en ze doen een beroep op de lokale bevolking, de middenstand en boer Hylkema, die het land daarvoor beschikbaar moet stellen. In eerste instantie met ergernis. "Wat doen jullie hier eigenlijk als jullie Vinea Domini, de wijngaard des Heren, de mooiste plek op aarde vinden?" Maar langzaamaan komen alle partijen tot elkaar en maken ze samen de zeilkampen tot een groot succes.
Teake Rypma, Siegfried Altena en Koos van der Zee als de paters van het zeilkamp © Sicco Rypma
Door het aanstekelijke spel van het hele ensemble van maar liefst ruim dertig spelers wordt de toeschouwer direct meegenomen in het verhaal. De muziek van onder andere Bob Dylan, Frank en Nancy Sinatra, The Animals en Sonny & Cher maakt de sfeer van de jaren zestig van de vorige eeuw compleet.

Sodom en Gomorra

Hartman Witteveen gaat in zijn scenario naast alle vrolijke momenten ook de minder gewenste ontwikkelingen in het kamp, die voor heel wat onrust en opschudding binnen het bisdom hebben gezorgd, niet uit de weg. Zo raakt, het kan bijna niet anders, een meisje van nog maar zeventien jaar oud in verwachting van haar vriend. Mooi, hoe Erik van Helvoort als de vader van het meisje kwaad wordt en schadevergoeding opeist bij de paters.
Ook heel mooi hoe dit 'paradijs van Sodom en Gomorra' zich ook uitstrijkt over de paters zelf. Ook zijn proeven de lijfelijke liefde van de vrouwelijke vrijwilligers en besluiten hun belofte te verbreken.
Sjoerd Huitema en Berber Witteveen als het getrouwde stel Ploum © Henk te Biesebeek
Alle spelers doen wat van hen verwacht wordt. Laat dat maar over aan regisseur Wouter Daane. Maar er gebeurt zoveel op het toneel, dat de toeschouwer bijna niet de gelegenheid krijgt om zich in de personen te verdiepen. Het blijft een beetje alsof je door het gat van een kijkdoos heen kijkt. Prachtig om te zien, maar het blijft allemaal een beetje op afstand.

Verteller

Dat komt ook door de klankpassages van de verteller, VPRO-programmamaker Steven de Winter, die voor de tijdverdichting tussen de verschillende scènes zorgt. Die momenten gebeurt er echter weer niets op het toneel en rest het publiek, als plakshots in de documentaire, niets anders dan enkel te genieten van dat mooie uitzicht.
De prachtige locatie aan de Blauhúster Puollen © Henk te Biesebeek
Alles bij elkaar opgeteld maakt de voorstelling net wat te lang om de aandacht vast te houden. Natuurlijk is het mooi om te zien hoe de kinderen hun eerste zeillessen krijgen. Maar dat ik na zo'n scène ook alles weet van gaffel, grootschoot, paalstek en mastworp is mooi, maar niet nodig. Wat mij betreft had in die scènes een mes gezet kunnen worden. Ik kom immers niet als cursist voor een zeilles, maar als publiek naar een voorstelling over zeilkampen.
Desondanks hoeft de toeschouwer zich beslist niet te vervelen. De voorstelling staat verder als een huis. Een prettige avond op een prachtige locatie.