Rapport FUMO over wegproblemen Centrale As: grote fouten en twijfels

De Centrale As © Provinsje Fryslân
De Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) heeft grote twijfels over het gebruik van staalslakken in de fundering van viaducten in de Centrale As. Die zorgen inmiddels al jaren voor problemen aan de weg.
De zorgen van de FUMO staan in toezichtrapporten die in handen zijn van lokale omroep RTV NOF.
In 2017 werd voor het eerst ontdekt dat er water uitstroomde bij een viaduct in de Lauwersseewei bij Dokkum. In het voorjaar van 2018 werd dat ook geconstateerd bij de viaducten van De Falom en een stukje noordelijker, aan de Dwarsloane.
De provincie dacht toen nog dat het probleem relatief klein was. In 2018 is er wel een systeem geplaatst om het vuile water op te vangen en af te voeren. Provinciale Staten zijn pas in september 2021 op de hoogte gebracht van de lekkages van het vuile water.

Geen oplossing

Een definitieve oplossing voor de problematiek is er nog niet. De gemeente Dantumadiel heeft een melding gedaan bij het Openbaar Ministerie. In die melding zegt de gemeente dat de provincie 'bewust calculerend' aan het werk is geweest.
Bij de aanleg van de viaducten is er niet genoeg rekening gehouden met de eigenschappen van staalslakken. Het komt erop neer dat de staalslakken als bouwstof zijn aangevoerd, maar als afvalstof zijn toegepast.

Veel te veel staalslakken gebruikt

Volgens de rapporten van de FUMO is er te weinig rekening gehouden met de risico's die staalslakken met zich meebrengen. Daarnaast is er niet goed gekeken naar de verhouding. Dat zou 50 centimeter zand en dan 50 centimeter staalslakken moeten zijn. Bij het viaduct bij De Falom is het anders: 120 centimeter staalslakken en 30 centimeter zand.
De FUMO spreekt, wat betreft de 'sandwichconstructie', van een "groot manco".
Door de constructie zijn er miljoenen kilo's meer aan staalslakken in de fundering gebruikt.

Water stroomt weg

Het regenwater dat op de weg valt kan ook, via de staalslakken, uitstromen naar het oppervlakte en grondwater. Het water dat uitstroomt, na aanraking met de staalslakken, heeft een te hoge zuurtegraad. Het water is vergelijkbaar met een gootsteenontstopper.
De tijdelijke oplossing is om met bakken vervuild water op te vangen en dan weg te pompen. De opvangbakken worden twee keer per week leeggehaald.
Een structurele oplossing zou zijn om de staalslakken in te pakken met folie. Of dat ook gebeurt, is nog niet duidelijk. De schade aan de natuur is ook nog niet goed in te schatten.