Onderzoekers Rottumerplaat: laat dode walvissen vaker liggen

Bij het walviskadaver op Rottumerplaat, dat eind 2020 is aangespoeld, zijn 21 nieuwe keversoorten gevonden. De beestjes eten huid en botten.
Laat een walviskadaver vaker liggen, vinden onderzoekers:
De dode dwergvinvis spoelde in november 2020 aan op Rottumerplaat. Musea en onderzoeksinstellingen hadden geen belangstelling voor het dode dier en voor onderzoek is het toen laten liggen.
Rijkswaterstaat was benieuwd wat er zou gebeuren als zo'n vis blijft liggen. Hoe ontbindt het kadaver? Wat gebeurt er met de natuur?
Eén van de doelen van Rijkswaterstaat en andere natuurbeheerders in het Waddengebied is om natuurlijke processen te versterken. De aangespoelde vinvis gaf die mogelijkheid.
Een onderzoeker bij de walvis © Wageningen Marine Research
Rijkswaterstaat heeft de plicht om grote kadavers - van vijf meter en langer - te bergen en te vernietigen. "Maar als we streven naar natuurherstel is het beter de kadavers te laten liggen", zei projectleider Rick Hoeksema van Rijkswaterstaat eerder. "Eigenlijk is het een soort omdenken. Vergelijk het met dood hout dat je in het bos laat liggen."

Geen lekker eten voor vogels

Zes maanden lang hebben onderzoekers monsters genomen, werden vallen gezet voor kevers en hielden veldcamera's in de gaten wat er allemaal gebeurde bij het kadaver. Daarop was te zien dat er verschillende vogels op afkwamen: zwarte kraaien, eksters, grote mantelmeeuwen.
Maar zoveel konden de vogels niet met de dode vis: de huid was te dik om te worden opengepikt.
Vinvis op Rottumerplaat © The Fieldwork Company
Na een halfjaar kwamen de kevers in beeld. Het kadaver trok in totaal 57 soorten aan, waarvan 21 nog niet eerder werden gevonden op Rottumerplaat. Sommige soorten vlogen van het vasteland naar Rottumerplaat, ze kwamen op de geur af.

Eyeopener

Hoeksema noemt de uitkomsten een 'eyeopener'. " Zo'n groot kadaver wordt gewoonlijk opgeruimd. Nu blijkt dat het een functie vervult in het ecosysteem. Dat kun je van tevoren bedenken, maar het is bijzonder om te zien dat het in de praktijk ook echt zo werkt."
Een ander resultaat is dat er veel voedselstoffen in de bodem terecht kwamen. "Het leverde zelfs verschroeide vegetatie op, zo groot was de overdosis."
Hoeksema is benieuwd naar hoe het effect over een paar jaar is. Daarvoor is nieuw onderzoek nodig.

'Geen overlast'

Zo'n kadaver kan stinken, maar volgens Rijkswaterstaat heeft dat niet voor overlast gezorgd. Wel bleef op sommige dagen de lucht hangen.
Normaal gesproken worden walvissen snel afgevoerd, onder andere vanwege de vervuiling met cadmium. Dat viel nu mee, volgens Rijkswaterstaat. Er is niet meer cadmium gevonden dan normaal. Dat zou kunnen komen doordat het een jonge walvis was, die bijna geen cadmium in zijn lichaam had.

Vaker laten liggen

De onderzoekers adviseren om aangespoelde walvissen vaker te laten liggen in het Waddenzeegebied. Daarbij moet wel goed naar de locaties worden gekeken, want het moet veilig zijn voor scheepvaart en mensen moeten geen stankoverlast ervaren.
Rijkswaterstaat en andere beheerders van het natuurgebied moeten nog een besluit nemen over het advies.